Για δεκαετίες ο φιλόλογος θεωρούνταν ο «άνθρωπος του κειμένου», της γραμματικής, της ερμηνείας, της σύνθεσης, της γλώσσας. Ένα επάγγελμα βαθιά συνδεδεμένο με τον πίνακα, το βιβλίο και το χαρτί, όμως, τα τελευταία χρόνια και ιδίως μετά την εκρηκτική είσοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην καθημερινότητα το τοπίο έχει αλλάξει ριζικά.
Η γλώσσα παραμένει στο επίκεντρο, αλλά τα εργαλεία, οι δυνατότητες και ο τρόπος διδασκαλίας μετασχηματίζονται με ταχύτητα που μέχρι πρόσφατα φαινόταν αδιανόητη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αφορά μόνο τους «θετικούς»
Για πολύ καιρό υπήρχε η αίσθηση πως η Τεχνητή Νοημοσύνη αφορά κυρίως την πληροφορική, τα μαθηματικά ή τις θετικές επιστήμες, στην πράξη, όμως, τα πρώτα μαθήματα που επηρεάζονται ουσιαστικά από την ΤΝ είναι τα γλωσσικά.
Εργαλεία όπως το ChatGPT και οι σύγχρονες εφαρμογές ΤΝ μπορούν:
- να αναλύουν κείμενα,
- να προτείνουν εναλλακτικές διατυπώσεις,
- να υποστηρίζουν τη δημιουργική γραφή,
- να προσαρμόζουν ασκήσεις στο επίπεδο κάθε μαθητή,
- να βοηθούν στην κατανόηση δομών λόγου και επιχειρηματολογίας.
Για τον φιλόλογο, αυτό δεν σημαίνει «αντικατάσταση», σημαίνει ενίσχυση, καθώς προστίθεται ένα νέο σύνολο εργαλείων που, όταν χρησιμοποιηθούν σωστά, αλλάζουν τον ρυθμό και τη δυναμική της τάξης.
Τι αλλάζει στην καθημερινή διδασκαλία των γλωσσικών μαθημάτων
Στην πράξη, η Τεχνητή Νοημοσήνη μεταφέρει τον φιλόλογο από τον ρόλο της αναπαραγωγής ύλης σε έναν πιο δημιουργικό και καθοδηγητικό ρόλο.
Ο εκπαιδευτικός δεν «δίνει έτοιμες απαντήσεις», αλλά μαθαίνει στους μαθητές:
- πώς να δουλεύουν με το κείμενο,
- πώς να βελτιώνουν τη γραπτή τους έκφραση,
- πώς να ερμηνεύουν και να κρίνουν τις πληροφορίες που παράγονται από τα ψηφιακά εργαλεία.
Ταυτόχρονα, η διδασκαλία γίνεται πιο προσωποποιημένη με διαφορετικές ασκήσεις, διαφορετικά επίπεδα δυσκολίας, περισσότερος χρόνος για ουσιαστική συζήτηση μέσα στην τάξη.
Γιατί οι φιλόλογοι δεν μπορούν να μείνουν «απ’ έξω»
Η είσοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης στο σχολείο δεν είναι πλέον θεωρητική συζήτηση, καθώς το υπουργείο Παιδείας έχει ήδη ανακοινώσει την ένταξη σχετικών εργαλείων στη δημόσια εκπαίδευση, γεγονός που δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα.
Οι φιλόλογοι που δεν εξοικειώνονται με αυτά τα εργαλεία κινδυνεύουν να βρεθούν ένα βήμα πίσω, όχι γιατί υστερούν επιστημονικά, αλλά γιατί η «γλώσσα της τάξης» αλλάζει. Μαθητές που ήδη χρησιμοποιούν ψηφιακούς βοηθούς, περιμένουν από τον εκπαιδευτικό να μπορεί να συνομιλήσει με αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Πού αποκτά κανείς αυτές τις γνώσεις, συγκεντρωμένα και πρακτικά
Ακριβώς σε αυτό το σημείο έρχεται η ανάγκη για στοχευμένη επιμόρφωση. Δεν μιλάμε για γενικά σεμινάρια Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά προγράμματα σχεδιασμένα ειδικά για φιλολόγους και τη διδασκαλία των γλωσσικών μαθημάτων.
Το Πανεπιστήμιο Πατρών, πρωτοπόρο στην πανεπιστημιακή επιμόρφωση εκπαιδευτικών στην Τεχνητή Νοημοσύνη, υλοποιεί το εξειδικευμένο πρόγραμμα «Αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης από Φιλολόγους στη Διδασκαλία Γλωσσικών Μαθημάτων».
Πρόκειται για το πρώτο πρόγραμμα αυτού του τύπου στην Ελλάδα, σχεδιασμένο ειδικά για τις ανάγκες των αποφοίτων φιλολογικών τμημάτων. Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονται πρακτικά στη χρήση σύγχρονων εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης στη γλώσσα, στο κείμενο και στη διδασκαλία, ενώ στο τέλος λαμβάνουν αναγνωρισμένο πανεπιστημιακό πιστοποιητικό, αναγνωρισμένο από το ΑΣΕΠ, το υπουργείο Παιδείας και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε μια περίοδο όπου η εκπαίδευση αλλάζει γρήγορα, η εξειδίκευση αυτή δεν λειτουργεί απλώς ως προσόν, αλλά ως τρόπος να παραμείνει ο φιλόλογος σύγχρονος, χρήσιμος και ουσιαστικός μέσα στην τάξη.
