Η πίεση και οι απαιτήσεις αποτελούν μέρος της καθημερινότητας σε πολλές δουλειές. Όταν όμως η συμπεριφορά ενός προϊσταμένου προκαλεί διαρκές άγχος, φόβο ή εξουθένωση, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς μια δύσκολη συνεργασία, αλλά ενδέχεται να πρόκειται για ένα πραγματικά τοξικό εργασιακό περιβάλλον.
Σύμφωνα με έρευνες στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας στους τρεις εργαζόμενους έχει εγκαταλείψει τη θέση εργασίας του εξαιτίας ενός κακού ή τοξικού προϊσταμένου, γεγονός που αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της ηγεσίας στην ψυχική υγεία και την επαγγελματική ευημερία των εργαζομένων.
Δεν είναι κάθε κακός προϊστάμενος τοξικός
Η διευθύνουσα σύμβουλος του Chartered Management Institute, Ann Francke, επισημαίνει ότι δεν πρέπει να συγχέεται η έλλειψη διοικητικής εμπειρίας με την τοξική συμπεριφορά.
Όπως εξηγεί, αρκετοί μάνατζερ προάγονται χάρη στις τεχνικές τους γνώσεις και όχι στις ηγετικές τους ικανότητες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα προβλήματα οφείλονται συχνά στην απειρία ή στην ανασφάλεια.
Αντίθετα, ένας τοξικός προϊστάμενος χαρακτηρίζεται από έλλειψη ενσυναίσθησης και αυτογνωσίας. Μπορεί να υπονομεύει συστηματικά τους συνεργάτες του, να οικειοποιείται την επιτυχία της ομάδας ή να διοικεί μέσα από τον φόβο, τις υπερβολικές απαιτήσεις και τη διαρκή πίεση.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, όταν ένας εργαζόμενος αισθάνεται μόνιμο άγχος πριν πάει στη δουλειά, αποφεύγει συστηματικά την επαφή με τον προϊστάμενό του ή φοβάται να εκφράσει τη γνώμη του σε μια σύσκεψη, πρόκειται για ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοηθούν.
Οι εμπειρίες εργαζομένων
Χαρακτηριστικές είναι οι μαρτυρίες εργαζομένων που μίλησαν στο BBC για όσα βίωσαν.
Η «Τζόζι» περιγράφει ότι δεχόταν συνεχή τηλεφωνήματα, μηνύματα και ηχητικές κλήσεις από την προϊσταμένη της από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το βράδυ, ακόμη και τις ημέρες που δεν εργαζόταν, με αποτέλεσμα να βρίσκεται διαρκώς υπό πίεση.
Αντίστοιχα, η «Χάνα», εργαζόμενη σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ, περιέγραψε ένα περιστατικό δημόσιας ταπείνωσης, όταν το αφεντικό της την υποχρέωσε να βγάλει το πουλόβερ της κατά τη διάρκεια εταιρικής εκδήλωσης επειδή φορούσε το ίδιο με έναν καλεσμένο, αναγκάζοντάς την να εργαστεί μόνο με το φανελάκι της μέσα στον Νοέμβριο.
Πώς μπορείς να διαχειριστείς έναν τοξικό προϊστάμενο
Αν και η αποχώρηση από μια εργασία είναι πολλές φορές η πιο εύκολη λύση, δεν είναι πάντα άμεσα εφικτή. Οι ειδικοί προτείνουν ορισμένες κινήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τον εργαζόμενο να προστατεύσει τον εαυτό του μέχρι να αποφασίσει τα επόμενα βήματά του.
- Αναζήτησε στήριξη. Μίλησε με έναν μέντορα ή ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης που γνωρίζει τον οργανισμό και μπορεί να σου προσφέρει αντικειμενική καθοδήγηση.
- Συζήτησε το πρόβλημα με ψυχραιμία. Προγραμμάτισε μια συνάντηση με τον προϊστάμενό σου και εξήγησε, με συγκεκριμένα παραδείγματα, πώς σε επηρεάζει η συμπεριφορά του. Αν το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουν και άλλοι συνάδελφοι, μια κοινή παρέμβαση μπορεί να έχει μεγαλύτερη βαρύτητα.
- Θέσε προσωπικά όρια. Φρόντισε να προστατεύεις τον προσωπικό σου χρόνο, να αποφορτίζεσαι μετά τη δουλειά και να μην επιτρέπεις στην εργασιακή πίεση να επηρεάζει την καθημερινότητά σου.
- Αξιοποίησε το τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού. Εφόσον ο οργανισμός διαθέτει αποτελεσματικό HR, μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο σύμμαχο. Ωστόσο, πριν απευθυνθείς εκεί, είναι σημαντικό να γνωρίζεις αν υπάρχει πραγματική διάθεση αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών.
- Μην διστάσεις να κλιμακώσεις την υπόθεση όταν χρειάζεται. Αν η συμπεριφορά είναι κακοποιητική ή παραβιάζει σοβαρά τους κανόνες λειτουργίας της εταιρείας, ίσως απαιτηθεί επίσημη καταγγελία, παρότι αυτή η διαδικασία συχνά συνοδεύεται από τον φόβο πιθανών αντιποίνων.
Η τοξικότητα στον χώρο εργασίας δεν επηρεάζει μόνο την επαγγελματική απόδοση, αλλά και την ψυχική υγεία των εργαζομένων. Η έγκαιρη αναγνώριση των προβληματικών συμπεριφορών και η αναζήτηση κατάλληλης υποστήριξης μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην προστασία της ευημερίας και της επαγγελματικής πορείας κάθε εργαζομένου.
