Η περίοδος της Σαρακοστής και ιδιαίτερα η Καθαρά Δευτέρα συνδέονται παραδοσιακά με συγκεκριμένα νηστίσιμα τρόφιμα, τα γνωστά σαρακοστιανά. Όσπρια, λαδερά πιάτα χωρίς κρέας, αλλά και αλιεύματα όπως χταπόδια, καλαμάρια, σουπιές, γαρίδες και μύδια κυριαρχούν στο τραπέζι, μαζί με ταραμά, αυγοτάραχο και χαλβά.
Ωστόσο, πολλά από τα προϊόντα αυτά – κυρίως τα αλιεύματα – είναι ευαλλοίωτα και απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) δημοσίευσε αναλυτικές οδηγίες για την ασφαλή επιλογή και κατανάλωση τροφίμων κατά τη Σαρακοστή.
Κεφαλόποδα: Πώς ξεχωρίζουμε τα φρέσκα
Στην αγορά βρίσκουμε χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα και σουπιές ως νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα.
Στα νωπά προσέχουμε:
-
Να μην έχουν οσμή αμμωνίας ή άλλη δυσάρεστη μυρωδιά.
-
Η επιφάνεια να είναι υγρή και γυαλιστερή.
-
Η σάρκα να είναι συμπαγής και ελαστική.
-
Τα μάτια να είναι ζωηρά και καθαρά.
-
Τα πλοκάμια να αντέχουν σε ελαφρύ τράβηγμα.
Καλαμάρια ή θράψαλα;
-
Τα καλαμάρια έχουν ρομβοειδές πτερύγιο που εκτείνεται σχεδόν σε όλο το σώμα και δύο πιο μακριά πλοκάμια.
-
Τα θράψαλα έχουν τριγωνικό πτερύγιο και δέκα πλοκάμια ίδιου μήκους.
Στα κατεψυγμένα:
-
Να μην έχουν αλλοιωμένο χρώμα.
-
Να φέρουν κανονική σήμανση.
-
Τα αποψυγμένα πρέπει να αναγράφουν υποχρεωτικά τη λέξη «αποψυχθέν».
-
Απαγορεύεται η απόψυξη στα καταστήματα λιανικής.
Οστρακοειδή: Πώς καταλαβαίνουμε ότι είναι ζωντανά
Μύδια, γυαλιστερές, στρείδια και άλλα οστρακοειδή πρέπει να είναι ζωντανά κατά την πώληση.
Ελέγχουμε ότι:
-
Το κέλυφος είναι κλειστό ή κλείνει με ελαφριά πίεση.
-
Το εσωτερικό είναι υγρό και άοσμο.
-
Η σάρκα είναι προσκολλημένη στο κέλυφος.
-
Με λίγες σταγόνες λεμονιού προκαλείται συστολή.
Μαλακόστρακα: Σημάδια φρεσκάδας
Για γαρίδες, καραβίδες, αστακούς και καβούρια:
-
Να αναδίδουν μυρωδιά θάλασσας.
-
Τα πόδια να είναι σταθερά κολλημένα στο σώμα.
-
Να μην υπάρχουν μαύρες κηλίδες.
-
Όταν είναι ζωντανά, να παρουσιάζουν αντανακλαστικές κινήσεις.
Οι φρέσκες γαρίδες, όπως αναφέρει ο ΕΦΕΤ, γλιστρούν εύκολα από το χέρι.
Αχινοί και κονσέρβες
Οι αχινοί πρέπει να είναι ζωντανοί, κάτι που φαίνεται από την κίνηση των αγκαθιών τους.
Στις κονσέρβες ιχθυηρών:
-
Να μην υπάρχουν βαθουλώματα.
-
Να μην είναι διογκωμένες.
-
Να είναι ακέραιες και σφραγισμένες.
Ταραμάς και χαλβάς: Τι προσέχουμε
Ο ταραμάς πρέπει να έχει:
-
Ομοιόμορφο χρώμα.
-
Κανονική υφή χωρίς ξηρότητα.
-
Καμία ένδειξη μούχλας ή τάγγισης.
Ο χαλβάς, που παρασκευάζεται κυρίως από σησάμι, κυκλοφορεί σε πολλές παραλλαγές και απαιτεί προσοχή σε περιπτώσεις αλλεργιών.
Ψάρια, μαλάκια, οστρακοειδή, σησάμι και ξηροί καρποί περιλαμβάνονται στις 14 βασικές αλλεργιογόνες ουσίες που αναγνωρίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση (Κανονισμός 1169/2011).
-
Στα προσυσκευασμένα τρόφιμα τα αλλεργιογόνα πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς.
-
Σε χώρους εστίασης οι υπεύθυνοι οφείλουν να παρέχουν σχετική ενημέρωση.
Αν παρουσιαστεί αλλεργική αντίδραση μετά την κατανάλωση τροφίμου, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια.
Η σωστή επιλογή και αποθήκευση των σαρακοστιανών τροφίμων είναι καθοριστική για την προστασία της υγείας. Με την τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής και τις οδηγίες του ΕΦΕΤ, το σαρακοστιανό τραπέζι μπορεί να είναι ασφαλές και ποιοτικό για όλους.
