Καθαρά Δευτέρα: Γιατί τρώμε θαλασσινά, λαγάνα και χαλβά σήμερα

Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί την αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής για την Ορθόδοξη Εκκλησία, μια περίοδο πνευματικής προετοιμασίας ενόψει του Πάσχα. Η ημέρα συνδέεται με τη νηστεία και την εγκράτεια, ενώ η πρώτη εβδομάδα της Σαρακοστής ονομάζεται Καθαρά Εβδομάδα, αποτελώντας διάστημα εσωτερικής κάθαρσης για τους πιστούς.

Στο σαρακοστιανό τραπέζι δεσπόζει η λαγάνα, το άζυμο ψωμί που παραπέμπει στα “άζυμα” και στη βοήθεια που, σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, προσέφερε ο Θεός στους Ισραηλίτες κατά την Έξοδο από την Αίγυπτο.

Το μενού περιλαμβάνει κυρίως θαλασσινά, όπως:

• Χταπόδι

• Καλαμάρια

• Μύδια

• Γαρίδες

Συνοδεύονται από:

• Λαχανικά τουρσί (πράσινες πιπεριές, καρότα, κουνουπίδι)

• Ελιές

• Φρέσκες σαλάτες

Ανάμεσα στα βασικά εδέσματα βρίσκεται η ταραμοσαλάτα, φτιαγμένη από αυγά ψαριού, ενώ το γεύμα ολοκληρώνεται με νηστίσιμο χαλβά και κουλουράκια.

Χαλβάς

Ο χαλβάς, γνωστός σε Ελλάδα, Βαλκάνια και Τουρκία, αποτελεί διαχρονικό γλύκισμα. Οι πιο διαδεδομένες εκδοχές του παρασκευάζονται με:

• Καβουρδισμένο σιμιγδάλι, γλυκασμένο με μέλι ή πετιμέζι (σιρόπι από μούστο σταφυλιού)

• Ταχίνι, γνωστό ως Μακεδονικός Χαλβάς

Διατίθεται σε κυλινδρικό ή παραλληλεπίπεδο σχήμα, σκέτος ή με σοκολάτα/καρύδια, και πολλοί τον απολαμβάνουν με χυμό λεμονιού και κανέλα, συχνά συνοδεία ενός ποτηριού ρετσίνας. Στην ελληνική αγορά κυκλοφορούν τουλάχιστον πέντε ή έξι διαφορετικές παραλλαγές χαλβά, με καταγωγή από την τουρκική παράδοση.

Ταραμάς και Ταραμοσαλάτα

Ο ταραμάς είναι τα αυγά ψαριού, κυρίως από μπακαλιάρο ή κυπρίνο, συγγενικά με το μαύρο χαβιάρι και το αυγοτάραχο τόνου. Στην αγορά διακρίνονται δύο βασικές κατηγορίες:

• Λευκός ταραμάς – ποιοτικά ανώτερος

• Ροδόχρους ταραμάς – εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1950 με προσθήκη χρωστικών

Η ταραμοσαλάτα είναι η πιο γνωστή παρασκευή με ταραμά, αποτελώντας βασικό στοιχείο του σαρακοστιανού τραπεζιού. Παραδοσιακά:

1. Χτυπιέται στο γουδί με βρασμένες πατάτες ή ψωμί

2. Προστίθενται ελαιόλαδο και χυμός λεμονιού εναλλάξ, μέχρι να επιτευχθεί η επιθυμητή υφή

Η εκδοχή με πατάτα θεωρείται πιο απαλή και βελούδινη, ενώ η αυθεντική συνταγή απαιτεί βάση από ψωμί.