Ο θεράπων ιατρός είναι ο αρμόδιος να αποφασίσει ποιες αιματολογικές εξετάσεις πρέπει να πραγματοποιηθούν και πότε, έχοντας πλήρη εικόνα του ιατρικού ιστορικού και της συνολικής κατάστασης υγείας του ασθενούς. Η επιλογή των απαραίτητων αναλύσεων βασίζεται αποκλειστικά σε ιατρικά δεδομένα, ενώ εξίσου σημαντικό είναι ο αιμολήπτης να γνωρίζει τη φαρμακευτική αγωγή που ακολουθεί ο εξεταζόμενος, αλλά και τον λόγο για τον οποίο έχει ζητηθεί ο εργαστηριακός έλεγχος.
Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αρκετές φορές οι αιμοληψίες πραγματοποιούνται χωρίς την κατάλληλη προετοιμασία από την πλευρά του ασθενούς. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο μπορεί να επηρεάσει την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων, οδηγώντας σε λανθασμένες μετρήσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στην ανάγκη επανάληψης των εξετάσεων.
Παρακάτω παρατίθενται βασικές οδηγίες προετοιμασίας για συγκεκριμένες κατηγορίες εξετάσεων:
Γενικός βιοχημικός έλεγχος
- Απαιτείται νηστεία 10–12 ωρών. Το προηγούμενο βράδυ συνιστάται ελαφρύ γεύμα με χαμηλά λιπαρά.
- Το νερό επιτρέπεται και δεν επηρεάζει τα αποτελέσματα.
- Σε περιπτώσεις δύσκολης φλεβικής πρόσβασης, η κατανάλωση νερού πριν την αιμοληψία είναι χρήσιμη.
- Για μετρήσεις σακχάρου και ινσουλίνης, απαιτείται νηστεία 3–4 ωρών. Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν απαιτεί νηστεία.
- Οι εξετάσεις ήπατος, ΤΚΕ, CRP, γενική αίματος μπορούν να γίνουν και το απόγευμα.
- Η μέτρηση του σιδήρου συνιστάται να γίνεται πρωινές ώρες, λόγω διακυμάνσεων.
- Η CPK επηρεάζεται από φυσική άσκηση.
Έλεγχος πηκτικότητας
- Αν υπάρχει λήψη αντιπηκτικών, δεν πρέπει να λαμβάνονται το πρωί της εξέτασης.
- Συνιστάται νηστεία τουλάχιστον 2 ωρών.
Ανοσολογικός έλεγχος
- Δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία.
- Η αιμοληψία μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα.
Ορμονολογικός έλεγχος
- Για τις περισσότερες ορμόνες δεν απαιτείται νηστεία.
- Παραθορμόνη και καλσιτονίνη: νηστεία 12 ωρών, αιμοληψία νωρίς το πρωί (7–10 π.μ.).
- Γεννητικές ορμόνες (FSH, LH, οιστραδιόλη, προγεστερόνη, Δ4-ανδροστενδιόνη): Η ημερομηνία του κύκλου επηρεάζει τα αποτελέσματα.
- FSH, LH, οιστραδιόλη: 2η–4η ημέρα του κύκλου.
- Προγεστερόνη: 21η ημέρα.
- Δ4-ανδροστενδιόνη: Πρωινές ώρες, ιδανικά τις πρώτες 5 ή τις τελευταίες 15 ημέρες του κύκλου.
- Τεστοστερόνη: Δεν απαιτείται νηστεία, αλλά η αιμοληψία πρέπει να γίνεται νωρίς το πρωί, αποφεύγοντας τη φυσική δραστηριότητα.
- Προλακτίνη: Λήψη αίματος το πρωί, 2–3 ώρες μετά το ξύπνημα. Αποφυγή συγκεκριμένων φαρμάκων (π.χ. οιστρογόνα, φαινοθειαζίνες) για 2 ημέρες πριν.
- Θυρεοειδικές ορμόνες: Η αιμοληψία πρέπει να γίνεται πριν τη λήψη θυροξίνης. Αν ληφθεί νωρίτερα, η πληροφορία πρέπει να δηλώνεται στο εργαστήριο.
Εξέταση β-χοριακής γοναδοτροπίνης (τεστ εγκυμοσύνης)
- Κατάλληλη μέρα: από τη 2η ημέρα καθυστέρησης της εμμήνου ρύσεως και μετά. Πιθανότητα ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος αν γίνει νωρίτερα.
Νεοπλασματικοί δείκτες
- Μπορούν να διενεργηθούν οποιαδήποτε ώρα και χωρίς προετοιμασία.
- Για τον δείκτη PSA, αποφεύγονται: εκσπερμάτιση, προστατική μάλαξη, κυστεοσκόπηση και σοβαρή δυσκοιλιότητα, λόγω επίδρασης στην τιμή του δείκτη.
Μετά την αιμοληψία
Μετά τη λήψη αίματος, δεν πρέπει να σηκώνεται βάρος από το χέρι στο οποίο έγινε η αιμοληψία. Αν μεταφέρεται τσάντα ή άλλη αποσκευή, καλό είναι να χρησιμοποιείται το άλλο χέρι.
