Ένα σημαντικό βήμα για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση των ελληνικών δασών πραγματοποιεί η χώρα, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της διαστημικής τεχνολογίας. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) συντονίζει την πρώτη ολοκληρωμένη επιχειρησιακή εφαρμογή δορυφορικής παρακολούθησης των δασικών οικοσυστημάτων σε εθνικό επίπεδο.
Το νέο σύστημα θα αξιοποιεί δεδομένα υψηλής ανάλυσης από ελληνικούς μικροδορυφόρους, επιτρέποντας τη συνεχή παρακολούθηση των δασών, τη χαρτογράφηση της καύσιμης ύλης και την έγκαιρη αξιολόγηση περιβαλλοντικών κινδύνων.
Το έργο SAT4FOREST
Η καινοτόμος υπηρεσία αναπτύσσεται στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου SAT4FOREST – Forest Monitoring Service, το οποίο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026.
Το πρόγραμμα εντάσσεται στην εθνική πρωτοβουλία ανάπτυξης του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων και υλοποιείται με τη συνεργασία του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
Από τις προσομοιώσεις στα πραγματικά δεδομένα
Όπως εξήγησε στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του ΑΠΘ και καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Ιωάννης Γήτας, στην πρώτη φάση του προγράμματος αξιοποιήθηκαν δεδομένα προσομοίωσης από ευρωπαϊκούς δορυφόρους, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο οι υπηρεσίες που αναπτύχθηκαν μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά και στα δεδομένα που θα συλλέγουν οι ελληνικοί μικροδορυφόροι.
«Θα υπάρξει δεύτερη φάση με τα πραγματικά δεδομένα που θα παράξουν οι ελληνικοί μικροδορυφόροι που άρχισαν ήδη να στέλνονται στο διάστημα. Έτσι, μέσα στο έτος, τα δεδομένα θα είναι διαθέσιμα για όλους όσους αναπτύσσουν υπηρεσίες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Γήτας.
Υψηλότερη ανάλυση και συχνότερη παρακολούθηση
Σύμφωνα με τον καθηγητή, τα δεδομένα των ευρωπαϊκών δορυφόρων καλύπτουν ήδη και τα ελληνικά δάση, ωστόσο οι ελληνικοί μικροδορυφόροι θα προσφέρουν σαφώς μεγαλύτερη ακρίβεια.
Η χωρική ανάλυση των νέων δορυφορικών εικόνων θα φτάνει τα 3 μέτρα, έναντι των 10 έως 20 μέτρων που προσφέρουν σήμερα οι ευρωπαϊκοί δορυφόροι, ενώ παράλληλα θα πραγματοποιείται πολύ συχνότερη καταγραφή δεδομένων αποκλειστικά για την ελληνική επικράτεια.
Πολύτιμο εργαλείο για τις αρμόδιες υπηρεσίες
Τα στοιχεία που θα συλλέγονται θα αξιοποιούνται από την Κεντρική Δασική Υπηρεσία, τις Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία, καθώς και από τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.
Παράλληλα, πρόσβαση στα δεδομένα θα έχουν πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς που αναπτύσσουν εφαρμογές, όπως χάρτες επικινδυνότητας, μοντέλα πρόβλεψης εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών και άλλα συστήματα υποστήριξης λήψης αποφάσεων.
Συνεχής ενημέρωση για τα ελληνικά δάση
Σύμφωνα με το ΑΠΘ, η αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων επιτρέπει την ταχεία και οικονομικά αποδοτική παρακολούθηση ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας, με δυνατότητα επικαιροποίησης των πληροφοριών τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο ή ακόμη συχνότερα όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Παρότι οι επιτόπιες μετρήσεις εξακολουθούν να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της επιστημονικής διαδικασίας για την επιβεβαίωση των δεδομένων, η νέα υπηρεσία αναμένεται να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο για την καλύτερη διαχείριση των φυσικών πόρων, την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Το έργο SAT4FOREST χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μέσω του προγράμματος μικροδορυφόρων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στην αξιοποίηση της διαστημικής τεχνολογίας για την προστασία των ελληνικών δασών.
