Ένα μεγάλο πακέτο ενεργειακής και κοινωνικής στήριξης ύψους 2,1 δισ. ευρώ σχεδιάζεται για το 2027, με χιλιάδες νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις να βρίσκονται στο επίκεντρο των νέων δράσεων.
Το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» για κατοικίες αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις, καθώς προβλέπεται να αφορά περίπου 62.000 νοικοκυριά, με την επιδότηση σε ορισμένες κατηγορίες να μπορεί να ξεπεράσει το 80%.
Παράλληλα, στο ίδιο ευρύτερο σχέδιο περιλαμβάνονται αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, κοινωνικές κατοικίες, ηλεκτρικά οχήματα, λεωφορεία και νέες δράσεις για ευάλωτα νοικοκυριά.
Μία από τις βασικές αλλαγές που εξετάζονται αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτούνται οι ενεργειακές παρεμβάσεις.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την ενεργότερη συμμετοχή των παρόχων ενέργειας, ώστε ο δικαιούχος να μην χρειάζεται να διαθέσει από την αρχή ολόκληρο το ποσό για τις εργασίες.
Το μοντέλο που εξετάζεται είναι το λεγόμενο «on-bill financing». Ο πάροχος θα χρηματοδοτεί την παρέμβαση και το ποσό που αναλογεί στον καταναλωτή θα αποπληρώνεται σταδιακά μέσω του λογαριασμού ενέργειας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι η επιδότηση αναμένεται να περιλαμβάνει τον ΦΠΑ, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο το ποσό που θα χρειαστεί να καλύψει ο δικαιούχος.
«Εξοικονομώ»: Παράδειγμα επιδότησης 19.800 ευρώ
Με βάση τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό, ένα νοικοκυριό που θα πραγματοποιήσει ενεργειακές εργασίες συνολικής αξίας 24.800 ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ θα μπορούσε να λάβει δημόσια ενίσχυση περίπου 19.800 ευρώ.
Σε ένα τέτοιο παράδειγμα, η ίδια συμμετοχή θα περιοριζόταν στα 5.000 ευρώ.
Τα συγκεκριμένα ποσά είναι ενδεικτικά και δεν αποτελούν οριστικούς όρους του προγράμματος. Τα τελικά ποσοστά επιδότησης, τα εισοδηματικά κριτήρια, τα ανώτατα ποσά και οι ημερομηνίες αιτήσεων θα καθοριστούν από τον επίσημο οδηγό.
Ποιες εργασίες θα επιδοτούνται
Το νέο «Εξοικονομώ» αναμένεται να διατηρήσει τις βασικές κατηγορίες παρεμβάσεων των προηγούμενων κύκλων.
Στο πρόγραμμα προβλέπεται να εντάσσονται νέα κουφώματα, θερμομόνωση, συστήματα θέρμανσης και ψύξης, εγκαταστάσεις ζεστού νερού με χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αλλά και τεχνολογίες έξυπνου σπιτιού.
Παράλληλα, εξετάζεται η χρηματοδότηση συστημάτων διαχείρισης ηλεκτρικών φορτίων, αυτοματισμών θέρμανσης και ψύξης και εφαρμογών απομακρυσμένης παρακολούθησης της κατανάλωσης.
Καθοριστικό ρόλο θα έχει το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, καθώς οι παρεμβάσεις θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες κάθε κατοικίας.
Αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες για εκατοντάδες χιλιάδες σπίτια
Ξεχωριστή δράση αποτελεί το πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», με προϋπολογισμό περίπου 930 εκατ. ευρώ.
Ο στόχος είναι να εγκατασταθούν τουλάχιστον 170.000 αντλίες θερμότητας και περίπου 110.000 ηλιακοί θερμοσίφωνες.
Οι δικαιούχοι θα μπορούν, ανάλογα με τους τελικούς όρους, να επιλέξουν μία από τις δύο λύσεις ή και τις δύο. Η ενίσχυση δεν θα αφορά μόνο την αγορά του εξοπλισμού, αλλά και τις απαραίτητες εργασίες εγκατάστασης, με το ποσοστό επιδότησης να μπορεί να φτάσει έως και το 80% σε συγκεκριμένες κατηγορίες.
Ενδεικτικό παράδειγμα
Για αντλία θερμότητας αξίας 6.200 ευρώ, με επιδότηση 80%, και ηλιακό θερμοσίφωνα αξίας 1.240 ευρώ, με επιδότηση 40%, η συνολική ενίσχυση υπολογίζεται ενδεικτικά σε περίπου 5.450 ευρώ.
Έτσι, η συμμετοχή του νοικοκυριού θα μπορούσε να διαμορφωθεί περίπου στα 2.000 ευρώ.
Κοινωνικές κατοικίες: Σχέδιο για 2.750 διαμερίσματα
Το πακέτο περιλαμβάνει και σημαντική στεγαστική παρέμβαση, με στόχο τη δημιουργία περίπου 2.750 κοινωνικών κατοικιών.
Ο συνολικός προϋπολογισμός εκτιμάται περίπου στα 490 εκατ. ευρώ, ενώ εξετάζεται η αξιοποίηση πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα.
Από τη συγκεκριμένη παρέμβαση προβλέπεται να δημιουργηθούν περίπου 2.350 νέα διαμερίσματα, ενώ επιπλέον 400 κατοικίες μπορούν να προκύψουν από την αξιοποίηση και μετατροπή δημόσιων κτιρίων.
Οι κατοικίες θα διατεθούν σε ευάλωτα νοικοκυριά, με τα ακριβή κριτήρια να καθορίζονται από το θεσμικό πλαίσιο.
Επιδότηση για 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται επίσης δράση περίπου 395 εκατ. ευρώ για 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Οι επαγγελματίες θα μπορούν να ενισχυθούν για παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων.
Στόχος είναι να περιοριστεί το ενεργειακό κόστος των μικρών επιχειρήσεων χωρίς να απαιτηθεί μεγάλη αρχική δαπάνη από την πλευρά τους.
Κοινωνικό leasing: Ηλεκτρικά αυτοκίνητα με επιδότηση έως 12.500 ευρώ
Σημαντικό κομμάτι του σχεδιασμού αφορά και τις μεταφορές.
Προβλέπεται πρόγραμμα τετραετούς κοινωνικής μίσθωσης ηλεκτρικών αυτοκινήτων για περίπου 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά.
Το μηνιαίο μίσθωμα σχεδιάζεται να μην ξεπερνά τα 150 ευρώ, ενώ η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως τις 12.500 ευρώ.
Για οικογένειες με μέλος ΑμεΑ προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση 1.500 ευρώ, ενώ εξετάζεται και η δυνατότητα απόκτησης του οχήματος μετά το τέλος της μίσθωσης.
Ο συνολικός προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε περίπου 170 εκατ. ευρώ.
211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Στο ίδιο πακέτο προβλέπεται η προμήθεια 211 ηλεκτρικών λεωφορείων.
Από αυτά, 101 προορίζονται για την Αθήνα και 110 για τη Θεσσαλονίκη, με στόχο την αντικατάσταση παλαιότερων οχημάτων.
Η χρηματοδότηση της δράσης ανέρχεται σε περίπου 129 εκατ. ευρώ, ενώ ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε περιοχές με αυξημένες ανάγκες μετακίνησης.
Έως 29.000 ευρώ για ηλεκτρικά ταξί
Σημαντική είναι και η παρέμβαση για την αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά οχήματα.
Η βασική επιδότηση προβλέπεται στα 20.000 ευρώ, ενώ για ταξί που είναι προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία η ενίσχυση μπορεί να φτάσει τα 29.000 ευρώ.
Ο συνολικός προϋπολογισμός της δράσης ανέρχεται σε περίπου 68 εκατ. ευρώ.
Τα 13 νέα μέτρα που σχεδιάζονται από το 2027
Το ευρύτερο σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη μία σειρά παρεμβάσεων για την ενεργειακή στήριξη, τη στέγαση και τις μετακινήσεις.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται 13 one-stop shops, ένα σε κάθε Περιφέρεια, για την ενημέρωση ευάλωτων νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων, καθώς και δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά.
Παράλληλα, σχεδιάζεται Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης, ενώ στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται η αναβάθμιση 15 φοιτητικών εστιών, η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης με 100 ευρώ ετησίως για περίπου 780.000 δικαιούχους και η πλήρης επιδότηση ατομικών μέσων μετακίνησης για ΑμεΑ.
Στον τομέα των μεταφορών προβλέπονται επίσης αναβαθμίσεις στη Γραμμή 1 του Μετρό, νέοι συρμοί για τις Γραμμές 2 και 3, μεταφορές κατά παραγγελία για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, παρεμβάσεις σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 4.400 νέα δημόσια σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Πότε ανοίγουν οι αιτήσεις
Παρότι ο σχεδιασμός περιλαμβάνει συγκεκριμένα ποσά και αριθμούς ωφελούμενων, δεν θα ανοίξουν όλες οι δράσεις ταυτόχρονα.
Κάθε πρόγραμμα θα αποκτήσει ξεχωριστή πρόσκληση, στην οποία θα αναφέρονται οι ημερομηνίες αιτήσεων, τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, οι επιλέξιμες δαπάνες, τα δικαιολογητικά και το ύψος της επιδότησης.
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει επομένως να περιμένουν τις επίσημες προκηρύξεις πριν προχωρήσουν σε οποιαδήποτε δαπάνη ή επιλογή εξοπλισμού.
Το νέο πακέτο φιλοδοξεί να συνδυάσει την ενεργειακή εξοικονόμηση με τη στεγαστική και μεταφορική στήριξη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα ευάλωτα νοικοκυριά, τα άτομα με αναπηρία και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.
