Σημαντικές αλλαγές στη φορολογία των ελεύθερων επαγγελματιών και των ατομικών επιχειρήσεων προβλέπονται από το 2027, με το οικονομικό επιτελείο να προωθεί ένα πακέτο παρεμβάσεων που μειώνει τη φορολογική επιβάρυνση και περιορίζει τον ρόλο των τεκμηρίων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι δύο σημαντικότερες προσαυξήσεις του τεκμαρτού εισοδήματος, οι οποίες συνδέονται με τη μισθοδοσία του προσωπικού και τον κύκλο εργασιών μιας επιχείρησης. Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι οι συγκεκριμένες προσαυξήσεις καταργούνται για τους συνεπείς επαγγελματίες, ενώ παράλληλα μειώνεται κατά 50% το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα σε μικρούς οικισμούς της περιφέρειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, περισσότεροι από 155.000 επαγγελματίες αναμένεται να δουν όφελος από την αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Τι αλλάζει στα τεκμήρια
Με το ισχύον σύστημα, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα μπορεί να προσαυξάνεται με δύο βασικούς τρόπους.
Ο πρώτος αφορά ποσό ίσο με 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού, ενώ ο δεύτερος προβλέπει προσαύξηση ίση με 5% του τζίρου που υπερβαίνει τον μέσο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Οι δύο αυτές προσαυξήσεις προστίθενται στο βασικό τεκμαρτό εισόδημα και μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικά υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση.
Από το 2027, σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, οι συγκεκριμένες προσαυξήσεις καταργούνται για τους συνεπείς επαγγελματίες. Το υπουργείο Οικονομικών συνδέει τη μεταβολή με την επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και την καλύτερη εικόνα που διαθέτει πλέον η φορολογική διοίκηση για τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα των επιχειρήσεων.
Ποιος θεωρείται συνεπής επαγγελματίας
Η λογική του μέτρου συνδέεται με τη χρήση των ψηφιακών εργαλείων της φορολογικής διοίκησης.
Όπως έχει εξηγήσει ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, βασικό στοιχείο είναι η διαβίβαση των στοιχείων μέσω myDATA, σε συνδυασμό με την απουσία φορολογικής παράβασης που έχει διαπιστωθεί μετά από έλεγχο.
Το υπουργείο εκτιμά ότι πάνω από 90% των ελεύθερων επαγγελματιών καλύπτει τα σχετικά κριτήρια.
Η αλλαγή εντάσσεται στη σταδιακή προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από οριζόντια τεκμήρια, καθώς η φορολογική διοίκηση αποκτά περισσότερα ηλεκτρονικά δεδομένα για τον πραγματικό κύκλο εργασιών και τα εισοδήματα των επιχειρήσεων.
Από τα 5.500 ευρώ στα περίπου 1.500 ευρώ ο φόρος
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα που έχει παρουσιάσει το οικονομικό επιτελείο.
Για επαγγελματία που δηλώνει πραγματικό εισόδημα χαμηλότερο από το ελάχιστο τεκμαρτό, χωρίς τις δύο προσαυξήσεις, ο φόρος που προκύπτει από το βασικό τεκμήριο υπολογίζεται περίπου στα 1.440 ευρώ ετησίως.
Με τις προσαυξήσεις που προβλέπονται σήμερα, η φορολογική επιβάρυνση μπορεί να αυξάνεται σημαντικά.
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως έχουν παρουσιαστεί από το υπουργείο, ο φόρος μπορεί να μειωθεί από περίπου 5.500 ευρώ σε περίπου 1.500 ευρώ.
Παράλληλα, για επιχείρηση εστίασης με 15 χρόνια λειτουργίας και πέντε εργαζομένους, με ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ, το όφελος από την κατάργηση των συγκεκριμένων προσαυξήσεων υπολογίζεται σε πάνω από 2.500 ευρώ τον χρόνο.
Οι 7 παρεμβάσεις που αλλάζουν τη φορολογία
Το συνολικό πακέτο περιλαμβάνει επτά βασικές παρεμβάσεις που αφορούν τη φορολογία εισοδήματος και τα τεκμήρια των επαγγελματιών.
1. Κατάργηση των δύο προσαυξήσεων στα τεκμήρια
Καταργούνται οι προσαυξήσεις που συνδέονται με το 10% της μισθοδοσίας και το 5% του τζίρου πάνω από τον μέσο όρο του ΚΑΔ, για τους επαγγελματίες που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια.
2. Μείωση 50% του τεκμαρτού εισοδήματος στην περιφέρεια
Το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 50% για ελεύθερους επαγγελματίες σε μικρούς οικισμούς εκτός Αττικής. Το ακριβές πληθυσμιακό όριο έχει διαφοροποιηθεί ανάλογα με την περιοχή, με ειδική πρόβλεψη για τη Δυτική Μακεδονία.
3. Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος
Προβλέπεται η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις που παραμένουν υπόχρεες, στο πλαίσιο της συνολικής φορολογικής μεταρρύθμισης.
4. Μηδενικός φόρος για τρίτεκνους έως 20.000 ευρώ
Η νέα φορολογική κλίμακα προβλέπει ειδικά οφέλη για τις οικογένειες με παιδιά. Για τους τρίτεκνους με εισόδημα έως 20.000 ευρώ προβλέπεται μηδενικός φορολογικός συντελεστής στο σχετικό εισοδηματικό τμήμα, με το μέτρο να αφορά και αυτοαπασχολούμενους.
5. Μείωση τεκμηρίου για εκμεταλλευτές ταξί
Για τους ιδιοκτήτες και εκμεταλλευτές ταξί προβλέπεται αναλογικότερος υπολογισμός του τεκμηρίου με βάση το ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος.
Έτσι, για παράδειγμα, σε ποσοστό συνιδιοκτησίας 20%, το σχετικό τεκμήριο περιορίζεται αντίστοιχα. Υπάρχουν επίσης ειδικές προβλέψεις για ανήλικα τέκνα σε περίπτωση που η άδεια περιέλθει σε αυτά μετά τον θάνατο γονέα.
6. Μείωση φόρου μέσω της νέας φορολογικής κλίμακας
Οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα επωφεληθούν από τις νέες φορολογικές κλίμακες που εφαρμόζονται στο φορολογικό έτος 2026 και θα αποτυπωθούν στις φορολογικές δηλώσεις του 2027.
Το υπουργείο έχει ανακοινώσει μειώσεις συντελεστών, ειδικές προβλέψεις για οικογένειες με παιδιά και μηδενικούς συντελεστές για ορισμένες κατηγορίες νέων και πολύτεκνων.
Σύμφωνα με το υπουργείο, οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα δουν το όφελος κατά την εκκαθάριση των δηλώσεων τον Μάρτιο του 2027.
7. Ταχύτερες αποσβέσεις για εξοπλισμό
Προβλέπεται επίσης επιτάχυνση των αποσβέσεων για μηχανήματα και εξοπλισμό, ώστε η επιχείρηση να μπορεί να εκπέσει το κόστος σε μικρότερο χρονικό διάστημα.
Με αυτόν τον τρόπο, το φορολογικό όφελος από επενδύσεις σε παραγωγικό εξοπλισμό μεταφέρεται σε μεγαλύτερο βαθμό στα πρώτα χρόνια λειτουργίας της επένδυσης.
Πόσο μειώνεται συνολικά η φορολογία
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί από το οικονομικό επιτελείο, η συνολική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για τους αυτοαπασχολούμενους υπολογίζεται περίπου στα 570 εκατ. ευρώ για το 2027.
Παράλληλα, η κυβέρνηση συνδέει τις ελαφρύνσεις με τη διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και τη μείωση της φοροδιαφυγής.
Η λογική είναι ότι όσο περισσότερα πραγματικά οικονομικά στοιχεία είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσω myDATA και των υπόλοιπων ψηφιακών εργαλείων, τόσο μικρότερη ανάγκη υπάρχει για την επιβολή οριζόντιων προσαυξήσεων στα τεκμήρια.
Πότε μπορεί να καταργηθούν πλήρως τα τεκμήρια
Η πλήρης κατάργηση των τεκμηρίων δεν προβλέπεται άμεσα. Το βασικό τεκμαρτό εισόδημα παραμένει και εξακολουθεί να συνδέεται με τον κατώτατο μισθό.
Η κυβέρνηση έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αλλαγών στο μέλλον, εφόσον συνεχιστεί η βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και μειωθεί περαιτέρω η φοροδιαφυγή.
Στο οικονομικό επιτελείο έχει τεθεί ως στόχος η περαιτέρω μείωση του λεγόμενου κενού ΦΠΑ, με την επιχειρηματολογία ότι όσο πλησιάζει η Ελλάδα τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τόσο περισσότερο μπορεί να περιορίζεται η ανάγκη για τεκμαρτό προσδιορισμό εισοδήματος.
Για την ώρα, πάντως, το βασικό τεκμήριο παραμένει, ενώ οι αλλαγές του 2027 αφορούν κυρίως τις προσαυξήσεις και συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών.
Ποιοι είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι
Οι αλλαγές αφορούν διαφορετικές κατηγορίες αυτοαπασχολούμενων. Με βάση τα παραδείγματα που έχει παρουσιάσει το υπουργείο, 18.000 επαγγελματίες εμφανίζουν όφελος περίπου 1.000 ευρώ, 11.000 περίπου 1.500 ευρώ, 6.500 περίπου 2.000 ευρώ, 4.600 περίπου 2.500 ευρώ και 5.000 επαγγελματίες όφελος περίπου 4.000 ευρώ.
Το τελικό όφελος, ωστόσο, δεν είναι ίδιο για όλους και εξαρτάται από το εισόδημα, τη δραστηριότητα, τα χαρακτηριστικά της επιχείρησης και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι νέες φορολογικές διατάξεις.
Το 2027, επομένως, αναμένεται να αποτελέσει ένα σημαντικό έτος για τη φορολογία των ελεύθερων επαγγελματιών, καθώς οι αλλαγές στα τεκμήρια θα συνδυαστούν με τη νέα φορολογική κλίμακα και τις υπόλοιπες μειώσεις φόρων που έχουν ήδη νομοθετηθεί ή ανακοινωθεί.
