Όλο και πιο δύσκολο γίνεται να ξεχωρίσει κανείς ένα πραγματικό μήνυμα από μια καλοστημένη απάτη, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη δίνει στους επιτήδειους νέα εργαλεία για να κάνουν τα σενάριά τους πιο πειστικά.
Μηνύματα, τηλεφωνικές κλήσεις και αναρτήσεις μπορούν πλέον να μοιάζουν απόλυτα αξιόπιστα, με στόχο την απόσπαση χρημάτων, κωδικών πρόσβασης, τραπεζικών στοιχείων και προσωπικών δεδομένων. Οι απάτες δεν περιορίζονται πλέον στα email, αλλά επεκτείνονται σε SMS, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τηλεφωνικές κλήσεις, ακόμη και κωδικούς QR.
Τα σημάδια που αποκαλύπτουν την απάτη
Ένα από τα βασικότερα σημάδια είναι η πίεση για άμεση ενέργεια ή πληρωμή. Μηνύματα που ενημερώνουν για υποτιθέμενο πρόστιμο, χρέος, εκκρεμότητα ή ακόμη και ένταλμα σύλληψης και απαιτούν άμεση καταβολή χρημάτων θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με μεγάλη επιφύλαξη.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται και οι περιπτώσεις όπου ζητείται πληρωμή με δωροκάρτες ή κρυπτονομίσματα, καθώς και τα μηνύματα που περιέχουν συνδέσμους προς ιστοσελίδες οι οποίες μιμούνται τις επίσημες σελίδες τραπεζών ή δημόσιων υπηρεσιών.
Οι απάτες ηλεκτρονικού «ψαρέματος» έχουν πλέον διαφορετικές μορφές. Όταν πραγματοποιούνται μέσω τηλεφωνικής κλήσης ονομάζονται vishing, ενώ όταν χρησιμοποιούνται SMS πρόκειται για smishing.
Τα ορθογραφικά ή γραμματικά λάθη μπορεί να αποτελούν ένδειξη απάτης, όμως δεν αποτελούν πλέον ασφαλές κριτήριο. Η χρήση εργαλείων AI επιτρέπει στους δράστες να δημιουργούν σωστά γραμμένα και ιδιαίτερα πειστικά μηνύματα.
Πώς θα ελέγξετε αν ένα μήνυμα είναι γνήσιο
Αν κάποιος τηλεφωνήσει υποστηρίζοντας ότι εκπροσωπεί τράπεζα, δημόσια υπηρεσία ή άλλη εταιρεία και ζητήσει χρήματα ή ευαίσθητα στοιχεία, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να τερματίσετε την κλήση.
Στη συνέχεια, αναζητήστε μόνοι σας τον επίσημο αριθμό του οργανισμού και επικοινωνήστε μαζί του για να διαπιστώσετε αν πράγματι σας είχαν καλέσει.
Το ίδιο ισχύει και για τα ύποπτα email ή SMS. Μην πατάτε τους συνδέσμους που περιέχουν. Αν το μήνυμα υποτίθεται ότι προέρχεται από την τράπεζά σας, ανοίξτε την επίσημη εφαρμογή ή πληκτρολογήστε μόνοι σας τη διεύθυνση της ιστοσελίδας.
Χρήσιμος είναι και ο έλεγχος της διεύθυνσης του αποστολέα. Μια απάτη μπορεί να χρησιμοποιεί όνομα ή ηλεκτρονική διεύθυνση που μοιάζει πολύ με την αυθεντική, αλλά περιέχει μικρές διαφοροποιήσεις, όπως έναν επιπλέον χαρακτήρα ή διαφορετική γραφή.
Κλωνοποιημένες φωνές και deepfake
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται μόνο για τη δημιουργία πειστικών κειμένων. Οι επιτήδειοι μπορούν πλέον να αξιοποιήσουν κλωνοποίηση φωνής, δημιουργώντας μια κλήση που φαίνεται να προέρχεται από συγγενή ή φίλο ο οποίος υποτίθεται ότι χρειάζεται επειγόντως χρήματα.
Μια πρακτική προστασίας είναι η συμφωνία μιας μυστικής λέξης ή ενός οικογενειακού κωδικού. Αν δεχθείτε τηλεφώνημα από κάποιον που ζητά επειγόντως οικονομική βοήθεια, μπορείτε να του ζητήσετε να τον επιβεβαιώσει, χωρίς να αποκαλύψετε εσείς ποιος είναι ο κωδικός.
Αντίστοιχα, τα βίντεο deepfake μπορούν να εμφανίζουν δημόσια πρόσωπα ή άλλους ανθρώπους να λένε πράγματα που δεν έχουν πραγματικά πει. Αφύσικες κινήσεις του προσώπου, παράξενο βλεφάρισμα ή ασυμφωνία ανάμεσα στα χείλη και τον ήχο μπορεί να αποτελούν ενδείξεις αλλοίωσης, χωρίς όμως να είναι πάντα εύκολο να εντοπιστούν.
Γι’ αυτό, όταν ένα βίντεο ή μια ηχογράφηση συνοδεύεται από επείγον αίτημα για χρήματα ή προσωπικά στοιχεία, η πληροφορία θα πρέπει να επιβεβαιώνεται από ανεξάρτητη και αξιόπιστη πηγή.
Τα μέτρα που ενισχύουν την προστασία
Η επιφυλακτικότητα απέναντι σε ένα ασυνήθιστο μήνυμα αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας. Παράλληλα, είναι σημαντικό να ενεργοποιείτε έλεγχο ταυτότητας πολλαπλών παραγόντων (MFA) στους σημαντικούς λογαριασμούς σας, ώστε η πρόσβαση να μην εξαρτάται αποκλειστικά από έναν κωδικό.
Εξίσου σημαντική είναι η τακτική ενημέρωση του λογισμικού σε κινητά, υπολογιστές και άλλες συσκευές, καθώς οι ενημερώσεις διορθώνουν γνωστές ευπάθειες ασφαλείας.
Αν υποψιάζεστε ότι έχετε πέσει θύμα απάτης, επικοινωνήστε άμεσα με την τράπεζά σας, ιδιαίτερα εάν έχετε δώσει τραπεζικά στοιχεία ή έχετε πραγματοποιήσει κάποια πληρωμή. Μπορείτε επίσης να απευθυνθείτε στις αρμόδιες αστυνομικές αρχές και να κρατήσετε τα μηνύματα, τους αριθμούς τηλεφώνου, τις διευθύνσεις email και οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μπορεί να βοηθήσει στη διερεύνηση.
Ο βασικός κανόνας είναι απλός: μην εμπιστεύεστε ένα μήνυμα ή μια κλήση μόνο και μόνο επειδή φαίνεται αυθεντική. Όταν υπάρχει απαίτηση για άμεση πληρωμή, μεταφορά χρημάτων ή αποκάλυψη ευαίσθητων στοιχείων, επιβεβαιώστε την πληροφορία από ανεξάρτητη πηγή πριν κάνετε οποιαδήποτε ενέργεια.
