Για 12η συνεχόμενη ημέρα συνεχίζονται με αμείωτη ένταση οι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις στο Ιράν, με μαζικές κινητοποιήσεις σε πόλεις σε ολόκληρη τη χώρα και την κατάσταση να χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα τεταμένη. Οι αρχές απαντούν με σκληρή καταστολή, ενώ αυξάνονται οι αναφορές για νεκρούς, συλλήψεις και σοβαρούς περιορισμούς στην πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Στο Γκοργκάν, στα βόρεια του Ιράν, διαδηλωτές εισέβαλαν στην έδρα του κυβερνήτη και έβαλαν φωτιά στο κτίριο. Βίντεο από τον εμπρησμό κυκλοφορούν ευρέως στο διαδίκτυο, δείχνοντας τις φλόγες να κατακαίνε τις κυβερνητικές εγκαταστάσεις.
Εκτεταμένη καταστολή και χρήση πυρών
Οι ιρανικές αρχές κάνουν εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων αλλά και πραγματικών πυρών, επιχειρώντας να διαλύσουν τα πλήθη. Την ίδια ώρα, η εξόριστη αντιπολίτευση απευθύνει καλέσματα για νέες κινητοποιήσεις και γενικευμένες απεργίες.
Η κυβέρνηση υπό τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση, καθώς το νέο κύμα κοινωνικής αναταραχής συνδέεται άμεσα με τις σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και τον πληθωρισμό, ο οποίος εκτοξεύθηκε μετά τον σύντομο πόλεμο του Ιουνίου, όταν ισραηλινές και αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές με κύριο στόχο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας.
Από το κλείσιμο του παζαριού στην εθνική εξέγερση
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, με αφορμή το κλείσιμο του παζαριού της Τεχεράνης. Έκτοτε, οι αρχές ενίσχυσαν την καταστολή, χρησιμοποιώντας δακρυγόνα και πυρά για να διαλύσουν τους διαδηλωτές.
Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι κινητοποιήσεις είναι αποτέλεσμα της καταρρακωμένης οικονομίας, καθώς η αξία του ριάλ έχει καταρρεύσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Επεισόδια σε Τεχεράνη και Μασχάντ
Καθημερινά πραγματοποιούνται μαζικές συγκεντρώσεις σε πολλές πόλεις. Στην Τεχεράνη, εκατοντάδες διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους, ενώ στη Μασχάντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, σημειώθηκε σοβαρό επεισόδιο όταν διαδηλωτής έπεσε με το αυτοκίνητό του πάνω σε μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, προκαλώντας χάος και πανικό.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Fars, έμποροι διαδήλωναν στο Λορντεγκάν, 455 χιλιόμετρα νότια της Τεχεράνης, όταν «ταραξίες άρχισαν να πετούν πέτρες στις δυνάμεις επιβολής της τάξης».
«Μεταξύ αυτών, άτομα που είχαν την κατοχή τους στρατιωτικά όπλα και όπλα για κυνήγι άνοιξαν ξαφνικά πυρ εναντίον της αστυνομίας», πρόσθεσε το Fars, χωρίς να διευκρινίσει εάν οι νεκροί ήταν αστυνομικοί ή διαδηλωτές.
Χωρίς ίντερνετ το Ιράν
Το Ιράν αντιμετωπίζει «αυτήν τη στιγμή μια διακοπή του διαδικτύου σε εθνική κλίμακα», σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση Netblocks, η οποία βασίζεται σε «δεδομένα σε πραγματικό χρόνο».
«Αυτό το περιστατικό ακολουθεί μια σειρά μέτρων ψηφιακής λογοκρισίας ολοένα και πιο αυστηρών, που στοχεύουν τις διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα και εμποδίζουν το δικαίωμα του κοινού να επικοινωνήσει σε μια κρίσιμη στιγμή», ανέφερε η Netblocks στο X.
Αντικρουόμενα μηνύματα από την ηγεσία
Οι ιρανικές αρχές στέλνουν αντικρουόμενα μηνύματα. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζέσκιάν κάλεσε σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση».
«Κάθε βίαιη ή καταναγκαστική συμπεριφορά πρέπει να αποφευχθεί», δήλωσε, ζητώντας «η μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση», «διάλογο» και να «ακούσουν οι αρχές τις διεκδικήσεις».
Αντίθετα, ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δήλωσε ότι οι ταραξίες πρέπει να «τεθούν στη θέση τους».
Ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσένι-Ετζέι προειδοποίησε: «Αν κάποιος βγει στους δρόμους για να προκαλέσει ταραχές ή να δημιουργήσει ανασφάλεια, ή αν τους υποστηρίζει, τότε δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για αυτούς».
«Το θέμα έχει γίνει πολύ σαφές και διαφανές. Τώρα ενεργούν σε συνεννόηση με τους εχθρούς της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν».
ΟΗΕ: Έκκληση για αποφυγή νέων θυμάτων
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες υπογράμμισε την ανάγκη να αποφευχθούν περαιτέρω θύματα. «Καλεί επίσης τις αρχές να υπερασπιστούν το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης, της συνάθροισης και της ειρηνικής διαμαρτυρίας», δήλωσε ο εκπρόσωπός του Στεφάν Ντουζάρικ.
«Όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν το δικαίωμα να διαμαρτύρονται ειρηνικά και να εκφράζουν τα παράπονά τους».
Διαφορετικοί απολογισμοί νεκρών
Σύμφωνα με το AFP, τουλάχιστον 21 άτομα, μεταξύ των οποίων και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, έχουν σκοτωθεί.
Η ΜΚΟ Iran Human Rights ανέφερε ότι τουλάχιστον 45 διαδηλωτές «έχουν σκοτωθεί από πυρά ή άλλες μορφές βίας που ασκήθηκε από τις δυνάμεις ασφαλείας σε οκτώ επαρχίες», ενώ πάνω από 2.000 άτομα έχουν συλληφθεί.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα κάνουν λόγο για 25 νεκρούς.
Μια νέα πρόκληση για τον Χαμενεΐ
Το νέο κύμα διαμαρτυριών θεωρείται το σοβαρότερο μετά το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» του 2022, έπειτα από τον θάνατο της Μαχσά Αμινί. Αν και μικρότερης έντασης, αποτελεί σημαντική πρόκληση για τον 86χρονο Αγιατολάχ Χαμενεΐ, εν μέσω πολέμου, κυρώσεων και οικονομικής ασφυξίας.
Κάλεσμα Παχλαβί και απειλές Τραμπ
Ο Ρεζά Παχλαβί δήλωσε ότι η συμμετοχή ήταν «πρωτοφανής» και κάλεσε σε νέες διαδηλώσεις, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς είναι «βαθιά τρομοκρατημένο».
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε: «Αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους, κάτι που έχουν την τάση να κάνουν κατά τη διάρκεια των ταραχών τους, θα τους χτυπήσουμε πολύ σκληρά».
«Παρακολουθούμε την κατάσταση πολύ προσεκτικά… αν το κάνουν αυτό, θα πληρώσουν ακριβά». Στο μήνυμά του προς τον ιρανικό λαό δήλωσε: «Πρέπει να πιστεύετε σθεναρά στην ελευθερία».
