Νέα αναταραχή στο διεθνές εμπόριο προκαλεί η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τη Δευτέρα απείλησε με την επιβολή δασμών ύψους 25% σε οποιαδήποτε χώρα διατηρεί εμπορικές σχέσεις με το Ιράν, μια κίνηση που θα μπορούσε να επηρεάσει μεγάλες οικονομίες όπως η Κίνα, η Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Την απειλή διατύπωσε ο ίδιος μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, γράφοντας: «Με άμεση ισχύ, κάθε χώρα που κάνει συναλλαγές με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα πληρώνει δασμούς 25% σε οποιαδήποτε και όλες τις συναλλαγές που πραγματοποιεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής». Και προσέθεσε: «Η παρούσα Διάταξη είναι τελική και οριστική. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα!»
Παρά τη σαφή διατύπωση της απειλής, μέχρι αργά το απόγευμα της Δευτέρας δεν είχε εκδοθεί κάποιο εκτελεστικό διάταγμα που να την υλοποιεί, ενώ εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δεν απάντησε άμεσα σε αιτήματα για διευκρινίσεις σχετικά με την ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου.
Το πολιτικό πλαίσιο και οι αντιδράσεις
Η παρέμβαση Τραμπ έρχεται στον απόηχο αναφορών οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σύμφωνα με τις οποίες εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια βίαιης καταστολής διαδηλώσεων κατά του ιρανικού καθεστώτος, οι οποίες κλιμακώθηκαν το Σαββατοκύριακο. Ο ίδιος ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει στο παρελθόν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να παρέμβουν εάν η ιρανική κυβέρνηση χρησιμοποιήσει βία κατά των διαδηλωτών.
Σχολιάζοντας τη στάση του Αμερικανού προέδρου, ο Μάικλ Σινγκ, πρώην ανώτερος διευθυντής για θέματα Μέσης Ανατολής στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας επί προεδρίας Τζορτζ Μπους και νυν διευθύνων σύμβουλος στο Ινστιτούτο Πολιτικής της Ουάσινγκτον για την Εγγύς Ανατολή, δήλωσε: «Για τον πρόεδρο Τραμπ, αυτή φαίνεται σαν μια αρκετά ήπια απάντηση σε μια πολύ σημαντική κατάσταση στο Ιράν και έτσι πιθανότατα θα απογοητεύσει πολλούς στην ιρανοαμερικανική κοινότητα».
Και συμπλήρωσε: «Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε κυρώσεις κατά του Ιράν που είναι αρκετά αυστηρές, αλλά δεν εφαρμόζονται - εννοώ ότι το Ιράν πουλάει πολύ πετρέλαιο, και έτσι νομίζω ότι το ερώτημα θα είναι τι νέο υπάρχει εδώ και αν θα εφαρμοστεί, σε αντίθεση με τις άλλες κυρώσεις που ήδη ισχύουν».
Περιορισμένες άμεσες συναλλαγές, μεγάλες έμμεσες επιπτώσεις
Όπως επισημαίνει το Politico, οι απευθείας εμπορικές συναλλαγές των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν είναι περιορισμένες, εξαιτίας των μακροχρόνιων και αυστηρών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στην Τεχεράνη για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εμπορίου των ΗΠΑ, το 2024 οι αμερικανικές εισαγωγές από το Ιράν ανήλθαν μόλις στα 6,2 εκατομμύρια δολάρια, ενώ οι εξαγωγές ξεπέρασαν οριακά τα 90 εκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, η ουσία της απειλής Τραμπ αφορά τις εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ με τρίτες χώρες που συνεργάζονται οικονομικά με το Ιράν. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μεγάλες αγορές όπως η Κίνα, η Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις στο παγκόσμιο εμπόριο.
Προηγούμενες απειλές χωρίς εφαρμογή
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ διατυπώνει παρόμοιες απειλές. Νωρίτερα φέτος είχε προαναγγείλει την επιβολή δασμών σε χώρες που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο, ωστόσο μέχρι στιγμής έχει εφαρμόσει το μέτρο μόνο στην Ινδία, αφήνοντας εκτός την Κίνα. Τον Μάρτιο είχε απειλήσει και με δασμό 25% σε χώρες που προμηθεύονται πετρέλαιο ή φυσικό αέριο από τη Βενεζουέλα, χωρίς όμως να προχωρήσει τελικά στην υλοποίηση της συγκεκριμένης εξαγγελίας.
