Τέσσερις δεκαετίες έχουν περάσει από τη στιγμή που ο αντιδραστήρας 4 του Τσερνόμπιλ εξερράγη, προκαλώντας θανάτους και εκτεταμένη ραδιενέργεια. Ωστόσο, οι «ουλές» της ακτινοβολίας φαίνεται να μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.
Μια πρωτοποριακή μελέτη του Πανεπιστήμιο Βόννης, δημοσιευμένη στην επιθεώρηση Scientific Reports, φέρνει στο φως νέα δεδομένα για το πώς η έκθεση στην ιονίζουσα ακτινοβολία επηρέασε το DNA των παιδιών που γεννήθηκαν από γονείς-εκκαθαριστές της μοιραίας ζώνης.
Οι ερευνητές, χρησιμοποιώντας τεχνολογίες αιχμής, εντόπισαν έναν ασυνήθιστα υψηλό αριθμό γενετικών μεταλλάξεων στους απογόνους εκείνων που ήρθαν σε άμεση επαφή με το ραδιενεργό νέφος το 1986.
Clustered Mutations: Το «αποτύπωμα» της ραδιενέργειας
Η επιστημονική ομάδα εστίασε στις «συσταδικές μεταλλάξεις» (cDNMs) – συμπλέγματα γενετικών λαθών που εμφανίζονται στα παιδιά, αλλά δεν υπήρχαν στους γονείς. Πρόκειται για ατελή επιδιόρθωση του DNA που υπέστη θραύση από την ακτινοβολία.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι:
-
Παιδιά εργαζομένων εκκαθαριστών: κατά μέσο όρο 2,65 συσταδικές μεταλλάξεις
-
Παιδιά χειριστών ραντάρ: 1,48 συσταδικές μεταλλάξεις
-
Γενικός πληθυσμός: μόλις 0,88
Η μελέτη επιβεβαιώνει γραμμική σχέση ανάμεσα στη δόση ακτινοβολίας που δέχθηκε ο πατέρας και τις μεταλλάξεις που κληροδοτεί στο παιδί, υποδεικνύοντας ότι η βλάβη στα σπερματοκύτταρα παραμένει ενεργή χρόνια μετά.
Κίνδυνος για την υγεία των παιδιών
Παρά την αύξηση των μεταλλάξεων, οι επιστήμονες καθησυχάζουν: οι αλλοιώσεις εντοπίζονται σε μη κωδικοποιητικές περιοχές του γονιδιώματος, που δεν επηρεάζουν την παραγωγή ζωτικών πρωτεϊνών.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η ηλικία του πατέρα κατά τη σύλληψη αποτελεί συχνά μεγαλύτερο παράγοντα γενετικού κινδύνου από την ίδια την έκθεση σε χαμηλές δόσεις ακτινοβολίας.
Τσερνόμπιλ 2026: Μια ζωντανή υγειονομική απειλή
Η έρευνα έρχεται σε μια συγκυρία αυξημένης ανησυχίας: ρωγμές στο προστατευτικό κέλυφος του αντιδραστήρα και η εμφάνιση μανιταριών που τρέφονται με ραδιενέργεια υπενθυμίζουν ότι ο εφιάλτης του 1986 δεν έχει τελειώσει.
Με 8,4 εκατομμύρια ανθρώπους επηρεασμένους σε Ουκρανία, Λευκορωσία και Ρωσία, το Τσερνόμπιλ παραμένει το μεγαλύτερο ζωντανό εργαστήριο για τη μελέτη των μακροχρόνιων συνεπειών της πυρηνικής ενέργειας στον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Τσερνόμπιλ, Επιστήμη, Υγεία, DNA, Γενετική, Εκκαθαριστές, Ραδιενέργεια, Μελέτη 2026
