Μια κρίσιμη δικαστική μάχη έχασαν στις ΗΠΑ οι τεχνολογικοί κολοσσοί που βρίσκονται αντιμέτωποι με χιλιάδες αγωγές για τις επιπτώσεις των social media σε παιδιά και εφήβους.
Το 9ο Εφετείο των ΗΠΑ στο Σαν Φρανσίσκο απέρριψε τη Δευτέρα προσφυγή της Meta και του TikTok, με την οποία επιχειρούσαν να ανατρέψουν προηγούμενη δικαστική απόφαση που επέτρεπε να συνεχιστούν περισσότερες από 3.000 αγωγές σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Στο επίκεντρο των υποθέσεων βρίσκονται Meta, Google, TikTok και Snapchat, με τους ενάγοντες να υποστηρίζουν ότι οι πλατφόρμες ενσωμάτωσαν χαρακτηριστικά που μπορούν να ενισχύσουν την εξάρτηση των ανηλίκων από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το Εφετείο δεν αποφάνθηκε επί της ουσίας των συγκεκριμένων καταγγελιών, αλλά έκρινε ότι η προσφυγή των εταιρειών έγινε πρόωρα, καθώς δεν υπάρχει ακόμη τελική απόφαση στις υποθέσεις. Η εξέλιξη, ωστόσο, επιτρέπει στις αγωγές να συνεχίσουν κανονικά τη δικαστική τους πορεία.
Η μάχη για την προστασία του Άρθρου 230
Βασικό επιχείρημα της Meta και του TikTok ήταν ότι προστατεύονται από το Άρθρο 230 του Communications Decency Act του 1996, μία από τις σημαντικότερες νομοθετικές ασπίδες για τις διαδικτυακές πλατφόρμες στις ΗΠΑ.
Η συγκεκριμένη διάταξη παρέχει, σε γενικές γραμμές, προστασία στις εταιρείες για περιεχόμενο που δημοσιεύεται από τους ίδιους τους χρήστες των υπηρεσιών τους.
Οι εταιρείες επιχείρησαν να επικαλεστούν αυτή την προστασία και απέναντι σε αξιώσεις που σχετίζονται με την υποτιθέμενη αποτυχία τους να προειδοποιήσουν επαρκώς για τον εθιστικό χαρακτήρα των προϊόντων τους.
Το Εφετείο, ωστόσο, έκρινε ότι το Άρθρο 230 λειτουργεί ως υπεράσπιση απέναντι στην απόδοση ευθύνης και όχι ως γενική ασυλία που μπορεί να εμποδίσει εξαρχής τη δικαστική διαδικασία. Έτσι, οι εταιρείες δεν μπορούν στο συγκεκριμένο στάδιο να χρησιμοποιήσουν τη διάταξη για να μπλοκάρουν την εξέταση των αγωγών.
Στο επίκεντρο ο σχεδιασμός των social media
Οι αγωγές προέρχονται από πολιτείες, δήμους, σχολικές περιφέρειες, γονείς και ιδιώτες και στρέφονται σε μεγάλο βαθμό στον τρόπο με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί οι ίδιες οι πλατφόρμες.
Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι οι εταιρείες γνώριζαν πως συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των προϊόντων τους μπορούσαν να δημιουργήσουν εξάρτηση στους νεότερους χρήστες και ότι η εκτεταμένη χρήση τους συνδέθηκε με προβλήματα όπως άγχος, κατάθλιψη και διαταραχές που σχετίζονται με την εικόνα του σώματος.
Οι περισσότερες από 3.000 ομοσπονδιακές υποθέσεις έχουν συγκεντρωθεί ενώπιον της δικαστή Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας, με τους ενάγοντες να ζητούν μεταξύ άλλων αποζημιώσεις και χρηματικές κυρώσεις.
Την ίδια στιγμή, εκατοντάδες ακόμη υποθέσεις εκκρεμούν σε πολιτειακό επίπεδο, ενώ περίπου 3.300 αγωγές έχουν συγκεντρωθεί σε ενιαία διαδικασία στην Καλιφόρνια.
Η πίεση προς τη Meta αυξάνεται περαιτέρω, καθώς το Εφετείο απέρριψε και το αίτημά της να αναβληθεί μεγάλη δίκη στην οποία συμμετέχουν οι γενικοί εισαγγελείς 29 αμερικανικών πολιτειών.
Οι πολιτείες κατηγορούν την εταιρεία, μεταξύ άλλων, για παράνομη συλλογή και χρήση δεδομένων παιδιών, για σχεδιασμό υπηρεσιών που κρατούν τους ανήλικους χρήστες περισσότερο χρόνο συνδεδεμένους και για παραπλανητικές διαβεβαιώσεις σχετικά με την ασφάλεια των πλατφορμών της.
Προηγούμενες αποφάσεις αυξάνουν την πίεση
Η νέα εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι δικαστικές υποθέσεις γύρω από τη χρήση των social media από ανηλίκους πολλαπλασιάζονται στις ΗΠΑ.
Τον Μάρτιο, δικαστήριο στο Λος Άντζελες έκρινε Meta και Google υπεύθυνες για αμέλεια σχετικά με τον σχεδιασμό των πλατφορμών τους και επιδίκασε αποζημίωση 6 εκατ. δολαρίων σε νεαρή γυναίκα, η οποία υποστήριξε ότι είχε εθιστεί στο Instagram και το YouTube από την παιδική της ηλικία.
Παράλληλα, δικαστής στο Νέο Μεξικό έκρινε πρόσφατα ότι η Meta είχε δημιουργήσει δημόσια όχληση και την υποχρέωσε να καταβάλει 567 εκατ. δολάρια σε ταμείο για την ψυχική υγεία εφήβων, καθώς και να εφαρμόσει πρόσθετα μέτρα προστασίας.
Meta και Google έχουν αρνηθεί τις κατηγορίες στις υποθέσεις που τις αφορούν και έχουν προαναγγείλει εφέσεις.
Η τελευταία απόφαση του Εφετείου δεν κρίνει εάν οι τεχνολογικές εταιρείες ευθύνονται τελικά για τις βλάβες που επικαλούνται οι ενάγοντες. Αφαιρεί, όμως, ένα σημαντικό διαδικαστικό εμπόδιο και επιτρέπει σε χιλιάδες υποθέσεις να προχωρήσουν, φέρνοντας στο επίκεντρο το βασικό ερώτημα: τι γνώριζαν οι πλατφόρμες για τις επιπτώσεις των προϊόντων τους στους ανήλικους χρήστες και ποια μέτρα έλαβαν για να περιορίσουν τους κινδύνους.
