Το Νόμπελ Ειρήνης για το 2026 απονεμήθηκε στη Νοτιοαφρικανή δικαστή Ναβανεθέμ «Νάβι» Πιλάι, πρώην ύπατη αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, για τη μακρόχρονη δράση της υπέρ της ειρήνης και του διεθνούς δικαίου.
Η ανακοίνωση έγινε την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου από τον πρόεδρο της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ, Γιόργκεν Βάτνε Φρίντνες. Όπως ανέφερε, το έργο της 85χρονης δικαστή αποτελεί πηγή ελπίδας και έμπνευσης για όσους επιδιώκουν έναν πιο ειρηνικό κόσμο.
Η πορεία της Ναβί Πιλάι στη διεθνή δικαιοσύνη
Η Πιλάι έχει διαγράψει μακρά πορεία στον χώρο της δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υπήρξε η πρώτη μη λευκή δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου της Νότιας Αφρικής, ενώ στη συνέχεια υπηρέτησε ως δικαστής στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και ως πρόεδρος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη Ρουάντα.
Παράλληλα, διετέλεσε ύπατη αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, θέση από την οποία ασχολήθηκε με ζητήματα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε διεθνές επίπεδο.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον ρόλο της ως επικεφαλής της Ανεξάρτητης Διεθνούς Εξεταστικής Επιτροπής του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Σε έκθεσή της, τον Σεπτέμβριο του 2025, η επιτροπή κατηγόρησε το Ισραήλ ότι διαπράττει γενοκτονία στη Λωρίδα της Γάζας, κατηγορία την οποία το Ισραήλ έχει απορρίψει.
Το μήνυμα της Επιτροπής Νόμπελ για το διεθνές δίκαιο
Ανακοινώνοντας τη βράβευση, η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ υπογράμμισε ότι η δυνατότητα ειρηνικής επίλυσης των συγκρούσεων συνδέεται άμεσα με την προστασία του διεθνούς κράτους δικαίου.
Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωσή της, η αύξηση των πολέμων και των συγκρούσεων, σε συνδυασμό με τις πολιτικές επιθέσεις που δέχονται δικαστές και θεσμοί του διεθνούς δικαίου, καθιστούν ακόμη πιο σημαντική τη λειτουργία ενός αξιόπιστου διεθνούς νομικού συστήματος.
Η Επιτροπή τόνισε, επίσης, ότι η λογοδοσία των εγκληματιών πολέμου και η δικαίωση των θυμάτων καταχρήσεων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την οικοδόμηση ενός ειρηνικού κόσμου.
Κατά την ανακοίνωση της απόφασης, ο πρόεδρος της Επιτροπής ανέφερε ότι δεν είχε καταστεί ακόμη δυνατό να επικοινωνήσει με την Πιλάι για να την ενημερώσει προσωπικά για τη βράβευσή της.
Η αντίδραση του ΟΗΕ και οι υποψηφιότητες
Την απονομή του βραβείου στη Ναβί Πιλάι χαιρέτισε το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αναγνωρίζοντας τη μακρόχρονη προσφορά της.
«Είναι μια υπέροχη είδηση· χρειαζόμαστε περισσότερη αφοσίωση και δέσμευση στα ανθρώπινα δικαιώματα», δήλωσε στη Γενεύη η εκπρόσωπος του Γραφείου, Σαμπία Μαντού.
Για το φετινό Νόμπελ Ειρήνης είχαν υποβληθεί συνολικά 287 υποψηφιότητες για πρόσωπα και οργανισμούς, με τους οργανισμούς να αποτελούν λίγο περισσότερο από το ένα τέταρτο του συνόλου.
Η φετινή απονομή συμπίπτει με τη συμπλήρωση 125 ετών από τη θέσπιση του Νόμπελ Ειρήνης, ενός βραβείου που αναγνωρίζει τη συμβολή προσώπων και οργανισμών στην προώθηση της ειρήνης.
