Μια νέα πρόταση για τη διαφάνεια στις δημόσιες δαπάνες καταθέτει στον δημόσιο διάλογο το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα, παρουσιάζοντας την ψηφιακή πλατφόρμα «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ».
Η πρόταση επεξεργάστηκε από την Ομάδα Ψηφιακής Πολιτικής, Τεχνητής Νοημοσύνης και Καινοτομίας και φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα ενιαίο σύστημα εποπτείας, αντικαθιστώντας το υφιστάμενο μοντέλο της Διαύγειας.
Κεντρικός στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου μονοπατιού ελέγχου (audit trail) για κάθε δημόσια σύμβαση, από την προκήρυξη έως την τελική πληρωμή.
Τα «τυφλά σημεία» της σημερινής Διαύγειας
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο, η Διαύγεια, παρότι αποτέλεσε σημαντική τομή το 2010, δεν ανταποκρίνεται πλέον στις ανάγκες ουσιαστικού ελέγχου.
Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται:
-
στον κατακερματισμό των πληροφοριών σε διαφορετικά συστήματα (Διαύγεια, ΚΗΜΔΗΣ, ΕΣΗΔΗΣ, ΓΕΜΗ),
-
στη μη δομημένη μορφή των δεδομένων, που δυσχεραίνει την αυτοματοποιημένη ανάλυση,
-
στην απουσία ενιαίας εικόνας για όλα τα στάδια μιας δημόσιας δαπάνης.
Όπως επισημαίνεται, η διαφάνεια παραμένει σε μεγάλο βαθμό τυπική υποχρέωση και όχι πραγματικό εργαλείο λογοδοσίας.
Πώς θα λειτουργεί η πλατφόρμα «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ»
Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία μιας κεντρικής ψηφιακής υποδομής, η οποία:
-
αντλεί δεδομένα σε πραγματικό χρόνο από όλα τα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου,
-
τα ενοποιεί και τα δομεί,
-
τα καθιστά προσβάσιμα σε πολίτες, δημοσιογράφους, ερευνητές και ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Η πλατφόρμα δεν προστίθεται ως ακόμη ένα σύστημα, αλλά λειτουργεί ως ενιαίος κόμβος ελέγχου, με χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την ανίχνευση κινδύνων και ανωμαλιών.
Τι εγγυάται η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ
Η πρόταση του Ινστιτούτου προβλέπει ότι η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ θα διασφαλίζει:
-
συνεχή κοινωνικό έλεγχο της πορείας του δημόσιου χρήματος,
-
αξιόπιστο ψηφιακό ίχνος δεδομένων για κάθε δαπάνη,
-
πρόληψη φαινομένων απάτης, όπως υπερκοστολογήσεις και κατατμήσεις έργων,
-
μετάβαση από τη στατική δημοσιοποίηση σε δυναμική ψηφιακή διακυβέρνηση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρήση ανοικτού λογισμικού και ανοικτών δεδομένων, ώστε να αποφεύγεται η εξάρτηση του Δημοσίου από συγκεκριμένους προμηθευτές.
Το Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα υπογραμμίζει ότι η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό έργο, αλλά μια πολιτική επιλογή που αφορά τη σχέση κράτους και πολίτη.
Όπως σημειώνεται, τα δεδομένα, τα εργαλεία και η τεχνογνωσία υπάρχουν. Αυτό που απαιτείται είναι η πολιτική βούληση ώστε η διαφάνεια να μετατραπεί από τυπική υποχρέωση σε ουσιαστικό μηχανισμό λογοδοσίας και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στους δημόσιους θεσμούς
