Νέες πιέσεις στο κόστος διατροφής αναμένεται να αντιμετωπίσουν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά το 2027, καθώς οι παράγοντες που μέχρι σήμερα συγκρατούσαν τις ανατιμήσεις στα τρόφιμα φαίνεται να εξασθενούν. Η άνοδος των ενεργειακών τιμών, οι επιβαρύνσεις στην αγροτική παραγωγή και οι ζημιές που προκαλούν οι ακραίες καιρικές συνθήκες δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για την πορεία των τιμών.
Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην Ευρωζώνη μπορεί να φτάσει στο 3,4% το τρίτο τρίμηνο του 2027, από 1,3% τον Σεπτέμβριο του 2026. Η εκτίμηση αυτή αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για την πορεία της ακρίβειας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές των τροφίμων παραμένουν περίπου 30% υψηλότερες από τα επίπεδα του τέλους του 2021.
Γιατί η υποχώρηση του πληθωρισμού δεν σημαίνει φθηνότερα τρόφιμα
Η πρόσφατη επιβράδυνση του πληθωρισμού στα τρόφιμα δημιούργησε την εικόνα μιας προσωρινής σταθεροποίησης. Ωστόσο, η μείωση του ρυθμού αύξησης των τιμών δεν συνεπάγεται ότι τα προϊόντα επέστρεψαν στις προηγούμενες τιμές τους.
Σύμφωνα με την ανάλυση της ΕΚΤ, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα υποχώρησε από 2,6% τον Ιανουάριο του 2026 στο 1,1% τον Αύγουστο, το χαμηλότερο επίπεδο από τα μέσα του 2021. Τον Σεπτέμβριο παρουσίασε μικρή άνοδο, φτάνοντας στο 1,3%.
Την ίδια περίοδο, η γενικότερη πληθωριστική εικόνα στην Ευρωζώνη επιδεινώθηκε. Ο γενικός πληθωρισμός αυξήθηκε από 1,7% τον Ιανουάριο σε 3,8% τον Σεπτέμβριο του 2026, κυρίως εξαιτίας της ανόδου των διεθνών ενεργειακών τιμών μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Ο πληθωρισμός της ενέργειας για τους καταναλωτές έφτασε, σύμφωνα με τα στοιχεία της ανάλυσης, στο 18,9% τον Σεπτέμβριο.
Η απόκλιση ανάμεσα στις δύο τάσεις εξηγείται από το γεγονός ότι οι τιμές των τροφίμων αντιδρούν με καθυστέρηση στις μεταβολές του κόστους παραγωγής. Έτσι, η σημερινή συγκράτηση των ανατιμήσεων δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη ότι οι πιέσεις έχουν εξαλειφθεί.
Οι καλές σοδειές κράτησαν χαμηλά τις αυξήσεις
Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ο πληθωρισμός στα τρόφιμα υποχώρησε το προηγούμενο διάστημα ήταν οι ευνοϊκές συνθήκες στην αγροτική παραγωγή.
Οι καλές συγκομιδές στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στα δημητριακά και στους ελαιούχους σπόρους, συνέβαλαν στη συγκράτηση του κόστους των πρώτων υλών. Παράλληλα, οι διεθνείς τιμές προϊόντων όπως ο καφές, το τσάι, το κακάο και η ζάχαρη υποχώρησαν από τα προηγούμενα υψηλά επίπεδά τους.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώθηκε σταδιακά και στις τιμές που λάμβαναν οι παραγωγοί στην Ευρωζώνη. Ως αποτέλεσμα, μειώθηκε η συμβολή αρκετών κατηγοριών τροφίμων στον συνολικό πληθωρισμό.
Ο καφές, η σοκολάτα, τα φρούτα και τα γαλακτοκομικά, τα οποία είχαν καταγράψει έντονες ανατιμήσεις το 2025, είχαν πλέον πολύ μικρότερη συμβολή στην άνοδο των τιμών έως τον Σεπτέμβριο του 2026.
Οι συνθήκες, ωστόσο, φαίνεται να αλλάζουν, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τα προβλήματα στις καλλιέργειες απειλούν να περιορίσουν τα οφέλη από την προηγούμενη αποκλιμάκωση.
Ενέργεια και λιπάσματα ανεβάζουν το κόστος παραγωγής
Η άνοδος των ενεργειακών τιμών δεν επηρεάζει μόνο τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και καυσίμων. Μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και διάθεσης τροφίμων, επιβαρύνοντας τις μεταφορές, τη συσκευασία, την επεξεργασία και τις αγροτικές εργασίες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το κόστος των λιπασμάτων, η παραγωγή των οποίων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια. Σύμφωνα με την ανάλυση της ΕΚΤ, οι τιμές παραγωγού των λιπασμάτων αυξήθηκαν έντονα μετά τις διαταραχές στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ, σε συνδυασμό με το υψηλότερο ενεργειακό κόστος.
Οι επιπτώσεις δεν έχουν περάσει ακόμη πλήρως στις τελικές τιμές. Έως τον Αύγουστο του 2026, οι τιμές παραγωγού των τροφίμων στα μεταγενέστερα στάδια της αλυσίδας δεν είχαν παρουσιάσει αντίστοιχη άνοδο, γεγονός που συνδέεται με τη χρονική καθυστέρηση ανάμεσα στην αύξηση του κόστους των εισροών και τη μετακύλισή του στην αγορά.
Η καθυστέρηση αυτή, όμως, δεν αποκλείει νέες ανατιμήσεις τους επόμενους μήνες.
Ψωμί, ζυμαρικά και κρέας στο επίκεντρο των πιέσεων
Δεν αναμένεται να επηρεαστούν όλα τα τρόφιμα στον ίδιο βαθμό. Η ένταση των ανατιμήσεων θα εξαρτηθεί από το πόσο ενεργοβόρα είναι η παραγωγή τους, αλλά και από το κόστος των πρώτων υλών που απαιτούνται.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένα θεωρούνται τα δημητριακά, όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και το κριθάρι, καθώς και τα προϊόντα που παράγονται από αυτά. Το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα αρτοσκευάσματα ενδέχεται να δεχθούν πιέσεις από την αύξηση του κόστους καλλιέργειας, επεξεργασίας και μεταφοράς.
Αντίστοιχα, η άνοδος των τιμών των σιτηρών μπορεί να αυξήσει το κόστος των ζωοτροφών, δημιουργώντας πρόσθετες επιβαρύνσεις στην κτηνοτροφία. Οι επιπτώσεις αυτές ενδέχεται να περάσουν σταδιακά στις τιμές του κρέατος και των γαλακτοκομικών προϊόντων.
Το φυσικό αέριο αποτελεί επίσης κρίσιμο παράγοντα, καθώς χρησιμοποιείται τόσο στην παραγωγή λιπασμάτων όσο και σε ενεργοβόρες γεωργικές δραστηριότητες. Οι υψηλότερες τιμές του μπορούν να επιβαρύνουν την παραγωγή δημητριακών, ελαιούχων σπόρων, νωπών λαχανικών και πατάτας, αλλά και το κόστος θέρμανσης των θερμοκηπίων.
Από την άλλη πλευρά, η άνοδος του πετρελαίου επηρεάζει κυρίως τις μεταφορές και τις υπόλοιπες λειτουργικές δαπάνες. Η επίδρασή της στις τιμές των τροφίμων μπορεί να εκδηλωθεί σταδιακά και να χρειαστεί μεγάλο χρονικό διάστημα για να αποτυπωθεί πλήρως.
Καύσωνες και ξηρασία απειλούν τις αγροτικές αποδόσεις
Πέρα από την ενέργεια, καθοριστικό ρόλο στην πορεία των τιμών αναμένεται να παίξουν οι καιρικές συνθήκες.
Οι παρατεταμένα υψηλές θερμοκρασίες και η ξηρασία που επικράτησαν το καλοκαίρι του 2026 σε μεγάλες περιοχές της Ευρώπης επηρέασαν τις προοπτικές της αγροτικής παραγωγής. Οι επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα γίνουν περισσότερο αισθητές μέσα στο 2027, ασκώντας ανοδική πίεση στις τιμές.
Οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ εκτιμούν ότι τα καιρικά φαινόμενα θα μπορούσαν να προσθέσουν από 0,3 έως 0,8 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό των τροφίμων στην Ευρωζώνη κατά το επόμενο έτος. Η επίδραση, πάντως, δεν θα είναι ίδια σε όλες τις χώρες ούτε σε όλες τις κατηγορίες προϊόντων.
Σε αντίθεση με τις ενεργειακές ανατιμήσεις, οι επιπτώσεις του καιρού μπορούν να εμφανιστούν ταχύτερα, καθώς επηρεάζουν άμεσα την ποσότητα και την ποιότητα των μη επεξεργασμένων τροφίμων που διατίθενται στην αγορά.
Ενδείξεις αυτής της εξέλιξης καταγράφηκαν ήδη τον Σεπτέμβριο του 2026. Ο πληθωρισμός στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα αυξήθηκε στο 4%, με τα λαχανικά να συγκαταλέγονται στις κατηγορίες που επηρεάζονται περισσότερο από τις καιρικές συνθήκες.
Αντίθετα, ο πληθωρισμός στα επεξεργασμένα τρόφιμα υποχώρησε στο 0,4%, καθώς οι προηγούμενες μειώσεις στο κόστος των πρώτων υλών εξακολουθούσαν να λειτουργούν ανασταλτικά, ενώ οι νεότερες ενεργειακές επιβαρύνσεις δεν είχαν ακόμη μετακυλιστεί πλήρως.
Στο 3,4% ο πληθωρισμός τροφίμων το τρίτο τρίμηνο του 2027
Οι προβλέψεις της ΕΚΤ για την Ευρωζώνη δείχνουν ότι η πρόσφατη αποκλιμάκωση ενδέχεται να δώσει τη θέση της σε μια νέα περίοδο αυξημένων πιέσεων.
Με βάση τις μακροοικονομικές προβλέψεις που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2026, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα αναμένεται να κινηθεί ανοδικά και να φτάσει στο 3,4% το τρίτο τρίμηνο του 2027, πριν αρχίσει να υποχωρεί στη συνέχεια.
Η εκτίμηση συνδέεται με τον συνδυασμό υψηλότερου ενεργειακού κόστους, επιβαρύνσεων στην αγροτική παραγωγή και επιπτώσεων από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Πρόσθετος παράγοντας αβεβαιότητας είναι και το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο μπορεί να επηρεάσει τις καιρικές συνθήκες και τις διεθνείς τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων.
Ωστόσο, η ΕΚΤ εκτιμά ότι το νέο ενεργειακό σοκ διαφέρει από εκείνο του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η σημερινή άνοδος θεωρείται ηπιότερη και συνδέεται περισσότερο με το πετρέλαιο και τα προϊόντα του παρά με το φυσικό αέριο. Επιπλέον, η ασθενέστερη ζήτηση σε σύγκριση με το 2022 ενδέχεται να περιορίσει τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να μεταφέρουν ολόκληρη την αύξηση του κόστους στους καταναλωτές.
Παρά τις διαφορές αυτές, τα μοντέλα πρόβλεψης συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα θα ενισχυθεί το 2027, αν και παραμένει αβεβαιότητα ως προς την ένταση και τον χρόνο εκδήλωσης των ανατιμήσεων.
Οι παράγοντες που μπορεί να συγκρατήσουν τις αυξήσεις
Η πορεία των τιμών δεν θεωρείται προδιαγεγραμμένη. Ορισμένες εξελίξεις θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επιπτώσεις από την άνοδο του κόστους παραγωγής.
Η ευρωπαϊκή παραγωγή καλύπτει μέρος των αναγκών της Ένωσης σε λιπάσματα, ενώ έχουν ληφθεί μέτρα για τη στήριξη των αγροτών που επιβαρύνονται από τις αυξημένες τιμές τους. Παράλληλα, η επίδραση των καιρικών φαινομένων διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικές εξελίξεις ανά καλλιέργεια και αγορά.
Η Δυτική Ευρώπη συγκαταλέγεται στις περιοχές που επηρεάστηκαν περισσότερο από την ξηρασία και τους καύσωνες του καλοκαιριού, ενώ η εικόνα στην Ανατολική Ευρώπη εμφανίζεται πιο σύνθετη.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η επιβράδυνση του πληθωρισμού δεν αρκεί για να ανακουφίσει ουσιαστικά τους καταναλωτές, όσο οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Εφόσον οι ενεργειακές πιέσεις και οι επιπτώσεις του καιρού περάσουν στην εφοδιαστική αλυσίδα, το 2027 ενδέχεται να φέρει νέες επιβαρύνσεις στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
