Σε βαθιά αναμόρφωση οδηγείται το σύστημα επιδότησης της ανεργίας, καθώς η κυβέρνηση προχωρά στην εφαρμογή ενός νέου μοντέλου που αλλάζει ριζικά τον τρόπο υπολογισμού και καταβολής της ενίσχυσης προς τους ανέργους.
Η μεταρρύθμιση, που εντάσσεται στο πλαίσιο του Ταμείο Ανάκαμψης, εγκαταλείπει την οριζόντια λογική της ενιαίας παροχής και εισάγει ένα πιο ευέλικτο σύστημα, όπου το ύψος του επιδόματος θα καθορίζεται από το εργασιακό προφίλ κάθε δικαιούχου. Στην πράξη, παράγοντες όπως οι αποδοχές πριν την ανεργία, τα ένσημα και η συνολική διάρκεια απασχόλησης αποκτούν καθοριστικό ρόλο.
Η σχετική απόφαση, που φέρει την υπογραφή του υφυπουργού Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση, σηματοδοτεί τη μετάβαση σε ένα πιο «εξατομικευμένο» σύστημα στήριξης, διαφοροποιώντας για πρώτη φορά τόσο έντονα τα ποσά μεταξύ των ανέργων.
Νέο μοντέλο: Δύο πυλώνες ενίσχυσης
Κεντρικό στοιχείο της αλλαγής αποτελεί η ενοποίηση των υφιστάμενων παροχών σε ένα ενιαίο επίδομα. Το νέο σχήμα αντικαθιστά τόσο την τακτική επιδότηση ανεργίας όσο και το βοήθημα μακροχρόνια ανέργων, απλοποιώντας τη δομή του συστήματος.
Το ποσό θα προκύπτει από δύο βασικά μέρη:
- ένα σταθερό τμήμα, κοινό για όλους,
- και ένα μεταβλητό, που θα εξαρτάται από τον χρόνο ασφάλισης και το ύψος των προηγούμενων αποδοχών.
Με αυτόν τον τρόπο, η ενίσχυση παύει να είναι ίδια για όλους και προσαρμόζεται στην πραγματική εργασιακή διαδρομή κάθε δικαιούχου, ενώ θα υπάρχει και ανώτατο όριο καταβολής.
Ειδικότερα, άτομα με τουλάχιστον 20 χρόνια ασφάλισης και υψηλό μισθό μπορούν να λάβουν μηνιαίο επίδομα που φτάνει έως και 1.295 ευρώ. Ωστόσο, το ανώτατο ποσό αφορά περιορισμένο αριθμό δικαιούχων. Για αρκετούς ανέργους, το ποσό τους πρώτους μήνες εκτιμάται ότι θα κυμαίνεται περίπου μεταξύ 450 και 500 ευρώ.
Η διάρκεια και η καταβολή
Μία ακόμη σημαντική διαφοροποίηση αφορά τον τρόπο πληρωμής του επιδόματος. Το νέο σύστημα εισάγει την έννοια της «εμπροσθοβαρούς» ενίσχυσης, δίνοντας υψηλότερα ποσά στην αρχική περίοδο της ανεργίας και μειώνοντάς τα σταδιακά στη συνέχεια.
Στόχος είναι διπλός. Αφενός η ουσιαστικότερη στήριξη στο πρώτο, πιο δύσκολο διάστημα, αφετέρου η ενθάρρυνση για ταχύτερη επιστροφή στην αγορά εργασίας.
Η διάρκεια επιδότησης μπορεί να φτάνει έως και τους 24 μήνες, ανάλογα με τα ένσημα, ενώ βασική προϋπόθεση ένταξης παραμένει η συμπλήρωση τουλάχιστον 175 ημερών ασφάλισης πριν τη λήξη της εργασιακής σχέσης.
Τι αλλάζει για τους μακροχρόνια ανέργους
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενσωμάτωση των μακροχρόνια ανέργων στο νέο σύστημα. Το ειδικό επίδομα που ίσχυε έως σήμερα καταργείται ως ξεχωριστή παροχή και εντάσσεται στο ενιαίο σχήμα.
Παράλληλα, η αποσύνδεσή του από εισοδηματικά κριτήρια ενδέχεται να διευρύνει τον αριθμό των δικαιούχων, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο πρόσβασης στη στήριξη.
Σύνδεση με κατάρτιση και πιλοτική εφαρμογή
Το νέο πλαίσιο δίνει έμφαση και στην ενεργητική επανένταξη των ανέργων, καθώς προβλέπεται η διατήρηση του επιδόματος ακόμη και κατά τη συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης μέσω της ΔΥΠΑ.
Η εφαρμογή του μέτρου θα ξεκινήσει πιλοτικά, με επιλογή δικαιούχων μέσω τυχαίας δειγματοληψίας, ώστε να αξιολογηθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητά του σε σύγκριση με το υφιστάμενο σύστημα.
Το έργο, προϋπολογισμού άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, έχει λάβει παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2026, προκειμένου να ολοκληρωθεί η δοκιμαστική φάση και να γίνουν οι απαραίτητες προσαρμογές.
