Με ένα Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης με ορίζοντα δεκαετίας αναμένεται να ανέβει στη Θεσσαλονίκη ο Αλέξης Τσίπρας, παρουσιάζοντας ένα συνολικό πλαίσιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής.
Η βασική φιλοσοφία του σχεδίου συνοψίζεται στο τρίπτυχο «Παράγουμε περισσότερο, Μοιράζουμε Δικαιότερα, Ζούμε καλύτερα», με έμφαση τόσο στην ανάπτυξη της παραγωγικής βάσης της χώρας όσο και στη δικαιότερη κατανομή του εισοδήματος.
Ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το δημοσιονομικό σκέλος των προτάσεων, καθώς το οικονομικό επιτελείο της ΕΛΑΣ επιχειρεί να παρουσιάσει ένα πρόγραμμα στο οποίο κάθε μόνιμη παρέμβαση θα συνδέεται με αντίστοιχη μόνιμη πηγή εσόδων.
Τα 7,39 δισ. ευρώ των μέτρων
Για την περίοδο 2027-2030, το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων που αναμένεται να παρουσιαστούν υπολογίζεται σε 7,39 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, τα νέα μόνιμα έσοδα εκτιμώνται σε περίπου 1,92 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα η καθαρή δημοσιονομική δαπάνη να περιορίζεται στα 5,47 δισ. ευρώ.
Το ποσό αυτό βρίσκεται, σύμφωνα με το ίδιο πλαίσιο, κάτω από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο των 5,60 δισ. ευρώ.
Έτσι, το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι το πακέτο των μέτρων μπορεί να χρηματοδοτηθεί χωρίς να δημιουργηθεί δημοσιονομικό κενό, ενώ παραμένει και ένα μικρό περιθώριο ασφαλείας.
Τι προβλέπει η «Πατριωτική Εισφορά»
Σημαντικό μέρος του σχεδίου αναμένεται να καταλάβει η λεγόμενη «Πατριωτική Εισφορά», η οποία παρουσιάζεται ως ένας μηχανισμός για την ανακατανομή των φορολογικών βαρών.
Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει παρεμβάσεις στη φορολογία μισθωτών και ελεύθερων επαγγελματιών, με στόχο τον εξορθολογισμό της συνολικής επιβάρυνσης.
Η εισφορά θα είναι υποχρεωτική και τα έσοδα που εκτιμάται ότι μπορεί να αποφέρει αναμένεται να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.
Ένα από τα στοιχεία που το οικονομικό επιτελείο θέλει να αναδείξει είναι ότι τα συγκεκριμένα προσδοκώμενα έσοδα δεν έχουν ενσωματωθεί στον βασικό υπολογισμό του δημοσιονομικού χώρου πάνω στον οποίο στηρίζεται το αρχικό πακέτο μέτρων.
Ο κανόνας για τις μόνιμες παροχές
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια να δοθεί έμφαση στη δημοσιονομική αξιοπιστία.
Η βασική αρχή του σχεδιασμού είναι ότι καμία μόνιμη παροχή δεν θα πρέπει να χρηματοδοτείται από προσωρινά ή έκτακτα έσοδα.
Με αυτό το σκεπτικό, το πρόγραμμα επιχειρεί να διαφοροποιηθεί από μια λογική προεκλογικών εξαγγελιών χωρίς σαφή προσδιορισμό του κόστους και της πηγής χρηματοδότησης.
Το μήνυμα που μεταφέρεται από το οικονομικό επιτελείο είναι χαρακτηριστικό: κάθε εξαγγελία θα πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένη απάντηση στο ερώτημα «ποιος πληρώνει».
Νέο Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης
Ο δεύτερος βασικός άξονας του σχεδίου αφορά την παραγωγική ανασυγκρότηση και τις επενδύσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο αναμένεται να προταθεί η δημιουργία ενός Εθνικού Ταμείου Σύγκλισης, το οποίο θα λειτουργήσει ως βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο για την επόμενη περίοδο, μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Στόχος είναι οι επενδύσεις να κατευθύνονται περισσότερο προς την παραγωγική οικονομία, την αποκέντρωση και τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων.
Η ΕΛΑΣ χαρακτηρίζει το Ταμείο Ανάκαμψης ως μια μεγάλη χαμένη ευκαιρία και επιχειρεί να προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων.
Στο επίκεντρο η παραγωγική ανασυγκρότηση
Το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης αναμένεται να αποτελέσει έναν από τους βασικούς μηχανισμούς για τη χρηματοδότηση της παραγωγικής μετάβασης της χώρας.
Στον σχεδιασμό, μάλιστα, δεν έχουν υπολογιστεί ακόμη ευρωπαϊκοί πόροι οι οποίοι δεν έχουν οριστικοποιηθεί, μεταξύ άλλων από το νέο ΕΣΠΑ και το πρόγραμμα SAFE.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να δημιουργηθεί πρόσθετο περιθώριο χρηματοδότησης, εφόσον οι συγκεκριμένοι πόροι καταστούν διαθέσιμοι.
Σταδιακή εφαρμογή και ετήσιος έλεγχος
Το σχέδιο δεν προβλέπει την άμεση εφαρμογή όλων των παρεμβάσεων. Αντίθετα, η λογική που παρουσιάζεται είναι αυτή της σταδιακής υλοποίησης, με αξιολόγηση των αποτελεσμάτων πριν από κάθε επέκταση.
Παράλληλα, προβλέπεται ετήσια επανεκτίμηση των μέτρων, ώστε να εξετάζεται εάν επιτυγχάνονται οι στόχοι και εάν υπάρχουν τα απαιτούμενα δημοσιονομικά περιθώρια.
Ανάλογη προσέγγιση αναμένεται να ακολουθηθεί και στις θεσμικές αλλαγές, με σαφείς αρμοδιότητες, συγκεκριμένους υπευθύνους και δημόσια αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Το κεντρικό μήνυμα του σχεδίου
Η βασική φιλοσοφία του Εθνικού Σχεδίου Ανασυγκρότησης είναι να συνδυάσει οικονομική ανάπτυξη, δικαιότερη κατανομή του πλούτου και δημοσιονομική πειθαρχία.
Το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί έτσι να παρουσιάσει ένα πρόγραμμα στο οποίο οι εξαγγελίες θα συνδέονται εξαρχής με το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο και τις αντίστοιχες πηγές χρηματοδότησης.
Το βασικό μήνυμα συνοψίζεται στην αρχή: «Λέμε από πριν τι χωράει, πότε χωράει και ποιος το πληρώνει».
