Στις εργασίες της Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις Βρυξέλλες, στις 15 και 16 Οκτωβρίου, συμμετέχει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με την ενεργειακή κρίση, την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να συζητήσουν τις επιπτώσεις από την αύξηση του ενεργειακού κόστους, τις δυνατότητες στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αλλά και τις προτεραιότητες χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034. Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονται επίσης η Ουκρανία, η μετανάστευση, η διεύρυνση της ΕΕ και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ενεργειακή κρίση: Στο επίκεντρο η μείωση των τιμών
Κεντρικό ζήτημα για την ελληνική πλευρά αναμένεται να αποτελέσει η αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών ενέργειας και η αναζήτηση τρόπων περιορισμού της επιβάρυνσης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τις θέσεις που αναμένεται να παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προτεραιότητα πρέπει να είναι η αναζήτηση στοχευμένων και προσωρινών μέτρων στήριξης, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα.
Οι παρεμβάσεις, σύμφωνα με την ελληνική προσέγγιση, θα πρέπει να σχεδιαστούν με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τόσο τις ανάγκες της οικονομίας όσο και τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Οι υψηλές τιμές ενέργειας αποτελούν βασικό θέμα της Συνόδου, με τους ηγέτες της ΕΕ να καλούνται να δώσουν κατευθύνσεις για προσωρινά μέτρα ανακούφισης πολιτών και επιχειρήσεων.
Ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας και πράσινη μετάβαση
Ο πρωθυπουργός αναμένεται να επαναλάβει τη σημασία της ολοκλήρωσης της Ευρωπαϊκής Αγοράς Ενέργειας και της ενίσχυσης των ενεργειακών διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών-μελών.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι απαιτούνται και μέτρα μεσοπρόθεσμου χαρακτήρα, τα οποία θα ανταποκρίνονται στις σημερινές συνθήκες και θα ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια.
Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται να τεθεί και το ζήτημα της προσαρμογής της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ στη νέα πραγματικότητα, χωρίς να εγκαταλείπεται ο μακροπρόθεσμος στόχος της πράσινης μετάβασης.
Η συζήτηση αφορά το πώς μπορούν να συνδυαστούν η ενεργειακή ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, η πράσινη μετάβαση και η δημοσιονομική σταθερότητα, σε μια περίοδο αυξημένων οικονομικών πιέσεων.
Ανταγωνιστικότητα: Απλούστευση της νομοθεσίας και μείωση εξαρτήσεων
Ένα ακόμη θέμα που αναμένεται να απασχολήσει τη Σύνοδο είναι η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και η ανάγκη να μειωθούν οι κρίσιμες εξαρτήσεις της ΕΕ από τρίτες χώρες.
Η ενεργειακή κρίση εντείνει, σύμφωνα με την ελληνική θέση, την ανάγκη για ένα πιο ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό παραγωγικό μοντέλο, με λιγότερα διοικητικά εμπόδια και αποτελεσματικότερες διαδικασίες.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να υπογραμμίσει τη σημασία της υλοποίησης των προτάσεων που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις Λέτα και Ντράγκι, οι οποίες αφορούν, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς και της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η απλούστευση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, καθώς και η προώθηση του λεγόμενου «28ου καθεστώτος», μιας πρωτοβουλίας που αποσκοπεί στη διευκόλυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός: Η θέση της Ελλάδας
Σημαντικό μέρος των συζητήσεων θα αφορά το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034.
Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με βάση το αναθεωρημένο διαπραγματευτικό πλαίσιο που έχει προετοιμάσει η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν, κυρίως ως προς το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού, τις πηγές χρηματοδότησης και την κατανομή των κονδυλίων.
Η ελληνική θέση είναι ότι οι αυξημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες απαιτούν επαρκείς πόρους. Στις νέες προτεραιότητες περιλαμβάνονται η άμυνα, η ασφάλεια, η έρευνα και η καινοτομία, χωρίς όμως να περιορίζεται η χρηματοδότηση της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
Η Αθήνα δεν τάσσεται υπέρ νέων περικοπών στους συγκεκριμένους τομείς, ενώ εμφανίζεται ανοικτή στη συζήτηση για τη δημιουργία νέων ευρωπαϊκών ίδιων πόρων.
Βασική προϋπόθεση, σύμφωνα με την ελληνική θέση, είναι η κατανομή του κόστους να μη δημιουργεί δυσανάλογη επιβάρυνση για τις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες της Ένωσης.
Διεύρυνση της ΕΕ: Η ελληνική θέση
Στην ατζέντα βρίσκεται και η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Ελλάδα να αντιμετωπίζει τη διαδικασία ως στρατηγική επένδυση για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ευρώπη.
Η ελληνική θέση είναι ότι η ένταξη νέων κρατών-μελών πρέπει να εξαρτάται από την πρόοδο και τις επιδόσεις των ίδιων των υποψηφίων χωρών, με βάση τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Παράλληλα, η Αθήνα δεν υποστηρίζει την αλλαγή του τρόπου λήψης αποφάσεων στην ΕΕ και θεωρεί ότι οι εσωτερικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις και η διεύρυνση αποτελούν δύο διαφορετικές διαδικασίες, οι οποίες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται υποχρεωτικά ως ενιαίο πακέτο.
Η ελληνική πλευρά επισημαίνει, επίσης, την ανάγκη προσεκτικής εξέτασης των σχετικών προτάσεων πριν από τη λήψη οριστικών αποφάσεων.
Μεταναστευτικό: Προστασία των εξωτερικών συνόρων
Το μεταναστευτικό αποτελεί ακόμη ένα ζήτημα που αναμένεται να συζητηθεί από τους Ευρωπαίους ηγέτες.
Η Ελλάδα έχει δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και στη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών μηχανισμών για τη διαχείριση έκτακτων καταστάσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική κυβέρνηση έχει εκφράσει την ικανοποίησή της για τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην πρόταση για έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό αντιμετώπισης περιπτώσεων μαζικής εισροής ή εργαλειοποίησης μεταναστευτικών ροών, με αναφορά και στην κρίση στον Έβρο το 2020.
Στόχος είναι η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών και η διαμόρφωση κοινής αντιμετώπισης σε περιπτώσεις αυξημένης πίεσης στα εξωτερικά σύνορα.
Ουκρανία και Μέση Ανατολή στην ατζέντα
Οι εξελίξεις στην Ουκρανία περιλαμβάνονται επίσης στα βασικά θέματα της Συνόδου. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να εξετάσουν τη συνέχιση της στήριξης προς τη χώρα, καθώς και τις ανάγκες που σχετίζονται με τις κρίσιμες υποδομές της ενόψει του χειμώνα.
Παράλληλα, θα συζητηθούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με έμφαση στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, ζητήματα που επηρεάζουν τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού και την αγορά ενέργειας.
Η διήμερη Σύνοδος στις Βρυξέλλες πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και οικονομικών πιέσεων. Για την ελληνική πλευρά, βασικές προτεραιότητες είναι η μείωση του ενεργειακού κόστους, η διατήρηση επαρκούς χρηματοδότησης για την Πολιτική Συνοχής και την ΚΑΠ, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η αποτελεσματική διαχείριση του μεταναστευτικού.
