Το νομοσχέδιο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την απαγόρευση πρόσβασης στα social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών εισηγήθηκε σήμερα, Πέμπτη, προς συζήτηση και ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής. Η κυβέρνηση έχει ορίσει ως ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του μέτρου την 1η Ιανουαρίου 2027.
Τη νομοθετική πρωτοβουλία προώθησαν οι υπουργοί Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου και Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
Μιλώντας στον ΣΚΑΪ, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου εξήγησε ότι επιδίωξη της κυβέρνησης είναι να μειωθεί η έκθεση των ανηλίκων σε επιβλαβές περιεχόμενο, στον διαδικτυακό εκφοβισμό και σε πρακτικές που προωθούν την υπερβολική χρήση ψηφιακών πλατφορμών. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι, εάν οι πλατφόρμες δεν συμμορφωθούν, οι καταγγελίες θα υποβάλλονται στην ΕΕ και συγκεκριμένα στην ευρωπαϊκή χώρα όπου βρίσκεται η έδρα τους.
Ποια παιδιά αφορά η απαγόρευση
Το νομοσχέδιο ορίζει ως ελάχιστη ηλικία πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τα 15 έτη, ενώ προβλέπει συγκεκριμένο τρόπο υπολογισμού της ηλικίας.
Όπως διευκρινίζεται στο πλαίσιο της νομοθετικής πρωτοβουλίας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, για την εφαρμογή της διάταξης ως ημερομηνία γέννησης θα λαμβάνεται υπόψη η 1η Ιανουαρίου του αντίστοιχου έτους.
Κατά συνέπεια, από την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός θα ισχύει για τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2013 και μετά. Αντίθετα, τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2012 θα θεωρούνται ότι έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, ακόμη κι αν τα πραγματικά 15α γενέθλιά τους είναι μεταγενέστερα μέσα στο ίδιο έτος.
Αντίστοιχα, τα παιδιά που γεννήθηκαν το 2013 θα αποκτήσουν τη δυνατότητα πρόσβασης από την 1η Ιανουαρίου 2028, εφόσον δεν τροποποιηθεί η σχετική διάταξη.
Ποιες πλατφόρμες αφορά το μέτρο
Το σχέδιο νόμου καλύπτει συγκεκριμένες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και δεν απαγορεύει συνολικά την πρόσβαση των παιδιών στο διαδίκτυο ούτε την κατοχή κινητού τηλεφώνου. Ενδεικτικά, στις πλατφόρμες που αναφέρονται περιλαμβάνονται το Facebook, το Instagram και το TikTok.
Ωστόσο, δεν προβλέπεται συγκεκριμένος κατάλογος εφαρμογών Social Media. Επομένως, το εάν μια υπηρεσία θα υπάγεται στη ρύθμιση θα κρίνεται με βάση τα χαρακτηριστικά και τις λειτουργίες της και όχι μόνο από την εμπορική της ονομασία.
Σε υπηρεσίες που συνδυάζουν διαφορετικές λειτουργίες, όπως κοινωνική δικτύωση, ανταλλαγή μηνυμάτων και διαμοιρασμό περιεχομένου, ενδέχεται να χρειαστούν περαιτέρω διευκρινίσεις για την εφαρμογή του μέτρου.
Η απαγόρευση δεν καλύπτει αυτομάτως κάθε εφαρμογή επικοινωνίας ή παρακολούθησης βίντεο.
Τι ισχύει για τους υφιστάμενους λογαριασμούς
Η εφαρμογή του νέου μέτρου δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς που θα δημιουργηθούν μετά την έναρξη ισχύος του.
Σύμφωνα με το ενημερωτικό υλικό της κυβέρνησης, δεν προβλέπεται εξαίρεση για λογαριασμούς που έχουν δημιουργηθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2027. Συνεπώς, οι πλατφόρμες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η πρόσβαση των χρηστών τηρεί το νέο ηλικιακό όριο, ανεξάρτητα από το πότε δημιουργήθηκε ο λογαριασμός τους.
Επιπλέον, το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει δυνατότητα υπέρβασης του ηλικιακού περιορισμού με γονική συναίνεση ούτε τη δημιουργία ειδικών λογαριασμών με περιορισμένες δυνατότητες για παιδιά ηλικίας 13 και 14 ετών.
Πώς θα ελέγχεται η ηλικία – Ο ρόλος του Kids Wallet
Την κύρια ευθύνη για την τήρηση του ηλικιακού περιορισμού θα έχουν οι ίδιες οι ψηφιακές πλατφόρμες.
Οι εταιρείες θα πρέπει να εφαρμόζουν αξιόπιστες και αναλογικές μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας, καθώς η απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης από τον χρήστη δεν θεωρείται επαρκής τρόπος ελέγχου.
Για τον σκοπό αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet, χωρίς να επιβάλλεται η υποχρεωτική χρήση κάποιας συγκεκριμένης εφαρμογής.
Βασική προϋπόθεση είναι η πλατφόρμα να λαμβάνει επιβεβαίωση ότι ο χρήστης πληροί το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζει το ονοματεπώνυμό του, την ακριβή ημερομηνία γέννησής του ή άλλα προσωπικά δεδομένα που δεν είναι απαραίτητα.
Όπως είχε αναφέρει ο Δημήτρης Παπαστεργίου κατά την παρουσίαση των νέων μέτρων, εάν μια πλατφόρμα δεν είναι σε θέση να εξακριβώσει με βεβαιότητα την ηλικία του χρήστη, θα μπορεί να ζητήσει επιβεβαίωση μέσω κατάλληλου ψηφιακού εργαλείου.
Η νομοθετική ρύθμιση δεν καθιερώνει γενική υποχρέωση αποστολής αστυνομικής ταυτότητας στις πλατφόρμες ούτε επιβάλλει την καθολική ταυτοποίηση των χρηστών.
Θα επιβάλλονται πρόστιμα στους γονείς;
Το ελληνικό σχέδιο νόμου δεν προβλέπει την επιβολή νέων προστίμων ή άλλων ποινών σε παιδιά και γονείς που παραβιάζουν το ηλικιακό όριο.
Η υποχρέωση συμμόρφωσης αφορά τις εταιρείες που παρέχουν τις συγκεκριμένες υπηρεσίες, ενώ ο έλεγχος θα γίνεται μέσω των υφιστάμενων ευρωπαϊκών και εθνικών μηχανισμών εποπτείας.
Ειδικότερα, αξιοποιείται το πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), με τη συμμετοχή των αρμόδιων ελληνικών αρχών και τη συνεργασία τους με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές υπηρεσίες.
Στην Ελλάδα, τον ρόλο του Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών έχει η ΕΕΤΤ, ενώ το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα ασκούν τις εποπτικές αρμοδιότητές τους βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.
Για τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες προβλέπεται επίσης συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανάλογα με το είδος της παράβασης και τον τρόπο κατανομής των αρμοδιοτήτων.
Τι προβλέπεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη η νομοθετική διαδικασία για το EU KIDS Act, την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποσκοπεί στη θέσπιση κοινών προδιαγραφών για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
Η ευρωπαϊκή πρόταση διαφέρει από την ελληνική ρύθμιση, καθώς υιοθετεί μια σταδιακή προσέγγιση ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα.
Για παιδιά κάτω των 13 ετών προβλέπεται απαγόρευση δημιουργίας λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για τις ηλικίες 13 έως 14 ετών προτείνεται να επιτρέπεται η δημιουργία ειδικών λογαριασμών με γονική εποπτεία.
Οι συγκεκριμένοι λογαριασμοί θα έχουν περιορισμένες λειτουργίες, καθώς και ημερήσιο χρονικό όριο χρήσης που δεν θα ξεπερνά τη μία ώρα. Από την ηλικία των 15 ετών θα επιτρέπεται η δημιουργία ανεξάρτητου λογαριασμού.
Η πρόταση προβλέπει ακόμη περιορισμούς σε λειτουργίες που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση, όπως η ατέρμονη κύλιση περιεχομένου, καθώς και πρόσθετες υποχρεώσεις ασφαλείας για ψηφιακές υπηρεσίες που απευθύνονται σε ανηλίκους.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο περιλαμβάνει ευρύτερο φάσμα υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων διαδικτυακά παιχνίδια και ορισμένες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Το EU KIDS Act δεν έχει ακόμη εγκριθεί ως κανονισμός, ενώ η 1η Ιανουαρίου 2027 αφορά αποκλειστικά την προγραμματισμένη έναρξη εφαρμογής της ελληνικής ρύθμισης.
