Έναν πλήρη οδηγό με τις βασικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και τις διαθέσιμες επιλογές πριν από την υποβολή αίτησης παρουσιάζει το γραφείο ασφαλιστικών θεμάτων της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ). Στόχος είναι να δοθούν απαντήσεις στα πιο συχνά ερωτήματα εργαζομένων και ασφαλισμένων, που αφορούν τα όρια ηλικίας, τα απαιτούμενα ένσημα, αλλά και τη δυνατότητα αξιοποίησης πλασματικών ετών.
Η πρώτη και σημαντικότερη ενέργεια για κάθε ασφαλισμένο που βρίσκεται κοντά στη συνταξιοδότηση είναι η ακριβής αποτύπωση του συνολικού χρόνου ασφάλισής του. Τα δεδομένα από το 2002 και έπειτα τηρούνται σε ηλεκτρονική μορφή, ενώ για τα προηγούμενα έτη απαιτείται συχνά αναζήτηση σε χειρόγραφα αρχεία. Για τον λόγο αυτό, οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να απευθύνονται εγκαίρως στους αρμόδιους φορείς, ώστε να εξασφαλίσουν επίσημη καταμέτρηση των ημερών ασφάλισης. Έχοντας πλήρη εικόνα των ενσήμων τους, μπορούν να επιλέξουν με μεγαλύτερη ασφάλεια και όφελος τον δρόμο προς τη συνταξιοδότηση.
Για τη χορήγηση σύνταξης γήρατος ισχύουν δύο βασικές προϋποθέσεις: η συμπλήρωση του απαιτούμενου ορίου ηλικίας και η συγκέντρωση ενός ελάχιστου αριθμού ημερών ασφάλισης. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, πλήρης σύνταξη χορηγείται στα 67 έτη με τουλάχιστον 4.500 ημέρες ασφάλισης, δηλαδή 15 έτη εργασίας. Εναλλακτικά, υπάρχει η δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62 έτη, εφόσον έχουν συμπληρωθεί 12.000 ημέρες ασφάλισης, που αντιστοιχούν σε 40 έτη εργασίας.
Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για εργαζόμενους σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, πλήρης σύνταξη μπορεί να χορηγηθεί στα 62 έτη με 4.500 ημέρες ασφάλισης, υπό την προϋπόθεση ότι οι 3.600 από αυτές αφορούν βαρέα επαγγέλματα. Επιπλέον, τίθεται μία ακόμη σημαντική απαίτηση: τουλάχιστον 1.000 ημέρες βαρέων ενσήμων θα πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί κατά τα τελευταία 17 έτη πριν από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης.
Μειωμένη σύνταξη: Ποιοι τη δικαιούνται και τι πρέπει να προσέξουν οι ασφαλισμένοι
Για όσους δεν πληρούν τις προϋποθέσεις πλήρους σύνταξης, προβλέπεται η δυνατότητα λήψης μειωμένης σύνταξης. Η επιλογή αυτή παρέχεται από το 62ο έτος της ηλικίας, με βασική προϋπόθεση τη συμπλήρωση τουλάχιστον 4.500 ημερών ασφάλισης. Παράλληλα, απαιτείται και ασφαλιστικός δεσμός, δηλαδή η πραγματοποίηση τουλάχιστον 100 ημερών ασφάλισης ανά έτος την τελευταία πενταετία πριν από την αίτηση. Η μείωση στο ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται στο 0,5% για κάθε μήνα που απομένει έως τη συμπλήρωση του 67ου έτους, φτάνοντας συνολικά έως και το 30%.
Το ύψος της σύνταξης προκύπτει από δύο βασικά σκέλη: την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη. Η πλήρης εθνική σύνταξη χορηγείται σε ασφαλισμένους με τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης. Σε περίπτωση λιγότερων ετών, το ποσό μειώνεται κατά 2% για κάθε έτος κάτω από το όριο των 20 ετών, με κατώτατη προϋπόθεση τα 15 έτη ασφάλισης. Την ίδια στιγμή, η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται με βάση το σύνολο των ετών ασφάλισης και τον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 έως και την έξοδο στη σύνταξη.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι ασφαλισμένοι στρέφονται στην αναγνώριση πλασματικών ετών ασφάλισης, προκειμένου να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο και να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα νωρίτερα. Τα πλασματικά έτη μπορούν να προκύψουν από διάφορες περιόδους, όπως η στρατιωτική θητεία, τα χρόνια σπουδών, η ανατροφή τέκνων, η ανεργία ή η ασθένεια, καθώς και από κενά στην ασφάλιση. Ανάλογα με το ασφαλιστικό ταμείο και το έτος θεμελίωσης, είναι δυνατή η αναγνώριση έως και επτά ετών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, περίπου το 50% των ασφαλισμένων αξιοποιεί σήμερα τη δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών. Η επιλογή αυτή συμβάλλει στη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης και, σε αρκετές περιπτώσεις, οδηγεί σε αποχώρηση από την εργασία έως και επτά χρόνια νωρίτερα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο χρόνος υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης. Η καταβολή της κύριας σύνταξης ξεκινά από την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί την κατάθεση της αίτησης. Ταυτόχρονα, οι ασφαλισμένοι οφείλουν να καταθέτουν αίτηση και για την επικουρική σύνταξη στον αρμόδιο φορέα, διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος απώλειας αναδρομικών αποδοχών.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η σωστή ενημέρωση και ο έγκαιρος προγραμματισμός αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για μια ομαλή μετάβαση στη συνταξιοδότηση. Η πλήρης εικόνα του ασφαλιστικού ιστορικού και των διαθέσιμων επιλογών μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τόσο τον χρόνο αποχώρησης όσο και τους όρους με τους οποίους ένας εργαζόμενος θα βγει στη σύνταξη.
