Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 17 Ιουνίου βρίσκεται το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας», με το οποίο ενσωματώνεται η ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2023/970.
Στόχος της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας είναι η καταπολέμηση των μισθολογικών διακρίσεων λόγω φύλου και η ενίσχυση της διαφάνειας στις αμοιβές, τόσο κατά τη διαδικασία πρόσληψης όσο και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης.
Το μισθολογικό χάσμα παραμένει υψηλό
Παρά τη σταδιακή βελτίωση των τελευταίων ετών, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία:
-
Οι μέσες ωριαίες αποδοχές των γυναικών στην Ελλάδα είναι κατά 13,4% χαμηλότερες από εκείνες των ανδρών.
-
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 11,1%.
Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να διασφαλίσει ότι εργαζόμενοι με ίδια καθήκοντα, ίδια προσόντα και ίση αξία εργασίας θα αμείβονται με τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το φύλο τους.
Τι αλλάζει στις προσλήψεις
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη διαδικασία πρόσληψης.
Υποχρεωτική ενημέρωση για τον μισθό
Οι εργοδότες θα είναι πλέον υποχρεωμένοι:
-
Να ενημερώνουν τον υποψήφιο για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης πριν από τη συνέντευξη.
-
Να διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες επιλογής προσωπικού είναι ουδέτερες ως προς το φύλο.
Τέλος στις ερωτήσεις για προηγούμενες αποδοχές
Παράλληλα, απαγορεύεται στους εργοδότες να ζητούν πληροφορίες σχετικά με:
-
Τον μισθό που λάμβανε ο υποψήφιος σε προηγούμενη εργασία.
-
Τις προηγούμενες μισθολογικές απολαβές που θα μπορούσαν να διαιωνίσουν παλαιότερες ανισότητες.
Νέα δικαιώματα για τους εργαζόμενους
Το νομοσχέδιο ενισχύει σημαντικά τα δικαιώματα των εργαζομένων, δίνοντάς τους πρόσβαση σε περισσότερα στοιχεία για τη μισθολογική πολιτική της επιχείρησης.
Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες σχετικά με:
-
Τη μισθολογική τους κατάταξη.
-
Τις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών που εκτελούν ίδια ή ισάξια εργασία.
-
Τα κριτήρια καθορισμού των αμοιβών.
Εφόσον θεωρούν ότι υφίστανται μισθολογική διάκριση, θα μπορούν να προσφεύγουν:
-
Στην Επιθεώρηση Εργασίας.
-
Στον Συνήγορο του Πολίτη.
-
Στη Δικαιοσύνη.
-
Σε συνδικαλιστικούς φορείς.
Μεταφορά του βάρους απόδειξης στον εργοδότη
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διατήρηση της διάταξης που μεταφέρει το βάρος της απόδειξης στον εργοδότη.
Αυτό σημαίνει ότι όταν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις διάκρισης, ο εργοδότης καλείται να αποδείξει ότι η διαφορετική αμοιβή βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια και όχι σε διάκριση λόγω φύλου.
Πότε επιτρέπονται διαφορετικές αμοιβές
Το νομοσχέδιο ξεκαθαρίζει ότι η αρχή της ίσης αμοιβής δεν απαγορεύει κάθε διαφοροποίηση στις αποδοχές.
Διαφορές στους μισθούς μπορούν να δικαιολογούνται από:
-
Μεγαλύτερη επαγγελματική εμπειρία
-
Υψηλότερα ακαδημαϊκά προσόντα
-
Εξειδικευμένες δεξιότητες
-
Απόδοση και παραγωγικότητα
-
Επίπεδο ευθύνης της θέσης
Οι εργοδότες, ωστόσο, θα πρέπει να είναι σε θέση να τεκμηριώνουν επαρκώς αυτές τις διαφοροποιήσεις.
Τι αποζημίωση προβλέπεται σε περίπτωση διάκρισης
Εάν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη μισθολογική διάκριση, ο εργαζόμενος μπορεί να διεκδικήσει:
-
Αναδρομικές μισθολογικές διαφορές
-
Bonus ή πρόσθετες παροχές που στερήθηκε
-
Τόκους υπερημερίας
-
Αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος
-
Αποζημίωση για απώλεια επαγγελματικών ευκαιριών
Το δικαίωμα αυτό διατηρείται ακόμη και αν έχει λήξει η εργασιακή σχέση.
Έλεγχος μισθολογικού χάσματος στις επιχειρήσεις
Το νέο πλαίσιο εισάγει υποχρεωτική παρακολούθηση του μισθολογικού χάσματος.
Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με:
-
Το συνολικό μισθολογικό χάσμα.
-
Το χάσμα στις πρόσθετες παροχές και τα bonus.
-
Το διάμεσο μισθολογικό χάσμα.
-
Τις μισθολογικές διαφορές ανά κατηγορία εργαζομένων.
Ποιες επιχειρήσεις επηρεάζονται
Η υποχρέωση θα ισχύει:
-
Κάθε χρόνο για επιχειρήσεις με 250 ή περισσότερους εργαζόμενους.
-
Ανά τριετία για επιχειρήσεις με 100 έως 249 εργαζόμενους.
Σε περίπτωση αδικαιολόγητης μισθολογικής απόκλισης, η επιχείρηση θα πρέπει να προχωρά σε διορθωτικές ενέργειες.
Κυρώσεις και πρόστιμα
Η Επιθεώρηση Εργασίας, σε συνεργασία με τον Συνήγορο του Πολίτη, θα μπορεί να διατάσσει:
-
Άρση της παράβασης.
-
Λήψη μέτρων συμμόρφωσης.
-
Διορθωτικές παρεμβάσεις στις μισθολογικές πρακτικές.
Εάν ο εργοδότης δεν συμμορφώνεται, θα επιβάλλονται επαναλαμβανόμενα πρόστιμα ανά τρίμηνο, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης.
Οι ίδιες προβλέψεις θα εφαρμόζονται και στον δημόσιο τομέα, όπου τις αντίστοιχες αρμοδιότητες θα ασκεί η Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
Ρόλος του Συνηγόρου του Πολίτη
Ο Συνήγορος του Πολίτη αποκτά ενισχυμένο ρόλο στην εφαρμογή του νέου πλαισίου, καθώς θα μπορεί να:
-
Διερευνά καταγγελίες.
-
Υποστηρίζει εργαζόμενους που θεωρούν ότι υφίστανται διακρίσεις.
-
Παρεμβαίνει σε περιπτώσεις όπου εργοδότες αρνούνται να χορηγήσουν πληροφορίες.
Παράλληλα, προβλέπεται υποχρέωση εμπιστευτικότητας για τα μισθολογικά στοιχεία που λαμβάνουν εργαζόμενοι και εκπρόσωποί τους.
Σύνδεση με τις συλλογικές συμβάσεις
Το νομοσχέδιο συνδέεται και με την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι όταν εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση εργασίας, θεωρείται καταρχήν ότι οι μισθολογικές δομές έχουν διαμορφωθεί με τρόπο που περιορίζει τον κίνδυνο αδικαιολόγητων διακρίσεων, ενώ οι συμβάσεις μπορούν να αποτελούν τη βάση για τη διαμόρφωση μισθολογικών συστημάτων στις επιχειρήσεις.
