Πολλά είναι τα ερωτήματα που λαμβάνει το Proson.gr σχετικά με τον νόμο 5149/2024 και ειδικότερα με το κώλυμα συμμετοχής επί τριετία που προβλέπεται για διοριστέους του Δημοσίου. Πρόκειται για μία διάταξη που έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους συμμετέχουν σε προκηρύξεις του ΑΣΕΠ και βρίσκονται μπροστά στο δίλημμα εάν θα αποδεχτούν ή όχι έναν διορισμό.
Το συγκεκριμένο κώλυμα προβλέπεται στο άρθρο 9 του ν. 5149/2024, με τίτλο «Κώλυμα συμμετοχής στις διαδικασίες πλήρωσης θέσεων προσωπικού δημοσίου τομέα - Προσθήκη παρ. 7 στο άρθρο 24 του ν. 4765/2021». Η διάταξη εισήγαγε σημαντικό περιορισμό για τους διοριστέους που, ενώ επιλέγονται για μια θέση, τελικά δεν την αναλαμβάνουν ή αποχωρούν από αυτήν σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Με απλά λόγια, δεν αρκεί πλέον κάποιος να επιτύχει και στη συνέχεια να αποφασίσει χωρίς συνέπειες ότι δεν θέλει τη συγκεκριμένη θέση. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η απόφαση αυτή μπορεί να επηρεάσει τη δυνατότητά του να συμμετάσχει σε νέες διαδικασίες επιλογής προσωπικού στο Δημόσιο για τρία χρόνια.
Ποιους αφορά το κώλυμα τριετίας
Η ρύθμιση αφορά διοριστέους των κατηγοριών ΠΕ, ΤΕ, ΔΕ και ΥΕ, καθώς και Ειδικού Επιστημονικού Προσωπικού, σε προκηρύξεις που εκδόθηκαν μετά τις 25 Οκτωβρίου 2024, ημερομηνία έναρξης ισχύος του ν. 5149/2024.
Το κώλυμα ενεργοποιείται όταν ο διοριστέος:
- δεν αποδέχεται τον διορισμό ή την πρόσληψή του,
- αποδέχεται τον διορισμό αλλά δεν προσέρχεται να αναλάβει υπηρεσία, ή
- αναλαμβάνει υπηρεσία αλλά παραιτείται μέσα σε 12 μήνες από την ημερομηνία διορισμού ή πρόσληψής του.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο υποψήφιος δεν μπορεί να συμμετάσχει για τρία χρόνια σε διαδικασίες πλήρωσης θέσεων μόνιμου προσωπικού ή προσωπικού με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου στους φορείς που υπάγονται στο σχετικό πλαίσιο.
Η κρίσιμη προϋπόθεση
Υπάρχει, όμως, μία σημαντική προϋπόθεση που συχνά περνά απαρατήρητη.
Το κώλυμα εφαρμόζεται όταν τα οριστικά αποτελέσματα για τον διορισμό εκδίδονται μέσα σε ένα έτος από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής των αιτήσεων της συγκεκριμένης διαδικασίας. Αυτό αναφέρει ρητά το ΑΣΕΠ στο ενημερωτικό του γλωσσάρι.
Επομένως, ο υποψήφιος που εξετάζει εάν θα αποδεχτεί μια θέση δεν πρέπει να κοιτά μόνο την ημερομηνία της προκήρυξης. Πρέπει να εξετάζει πότε δημοσιεύθηκαν τα οριστικά αποτελέσματα και εάν πληρούνται οι χρονικές προϋποθέσεις που θέτει η διάταξη.
Τι γίνεται αν συμμετέχετε σε περισσότερες προκηρύξεις
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα αφορά όσους έχουν υποβάλει αιτήσεις σε περισσότερες από μία προκηρύξεις του ΑΣΕΠ.
Το κώλυμα δεν αφορά αποκλειστικά προκηρύξεις που θα δημοσιευθούν στο μέλλον. Σύμφωνα με τις σχετικές διευκρινίσεις, μπορεί να επηρεάσει και άλλες διαδικασίες στις οποίες ο υποψήφιος έχει ήδη συμμετάσχει, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της διάταξης.
Για παράδειγμα, ένας υποψήφιος μπορεί να έχει καταθέσει αίτηση σε δύο διαφορετικές προκηρύξεις μετά τις 25 Οκτωβρίου 2024. Εάν συμπεριληφθεί σε οριστικό πίνακα διοριστέων στη μία και στη συνέχεια δεν αποδεχτεί τον διορισμό ή δεν αναλάβει υπηρεσία, το κώλυμα μπορεί να επηρεάσει και τη συμμετοχή του στην άλλη διαδικασία.
Γι' αυτό και η απόφαση για την αποδοχή μιας θέσης δεν πρέπει να λαμβάνεται απομονωμένα από τις υπόλοιπες αιτήσεις που έχει υποβάλει ο υποψήφιος.
Πότε αρχίζει να μετρά η τριετία
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το πότε ξεκινά η τριετής περίοδος αποκλεισμού.
Σύμφωνα με τις σχετικές διευκρινίσεις για την εφαρμογή της διάταξης, το κώλυμα υφίσταται μετά τη συμπερίληψη του υποψηφίου στον οριστικό πίνακα διοριστέων, ενώ ως χρονικό σημείο έναρξης της τριετίας λαμβάνεται η ημερομηνία έκδοσης του ΦΕΚ των πινάκων διοριστέων/προσληπτέων.
Αυτό σημαίνει ότι η τριετία δεν πρέπει να υπολογίζεται αυθαίρετα από την ημερομηνία που ο υποψήφιος ενημερώθηκε για τον διορισμό του ή από την ημερομηνία που υπέβαλε την αίτησή του.
Τι ισχύει για τις προκηρύξεις πριν από τις 25 Οκτωβρίου 2024
Η ημερομηνία 25 Οκτωβρίου 2024 είναι κομβική.
Το νέο κώλυμα τριετίας δεν εφαρμόζεται σε διοριστέους ή προσληπτέους προκηρύξεων του ΑΣΕΠ που είχαν δημοσιευθεί έως και την έναρξη ισχύος του ν. 5149/2024, δηλαδή έως τις 25 Οκτωβρίου 2024.
Αντίθετα, η ρύθμιση αφορά προκηρύξεις που εκδόθηκαν μετά την ημερομηνία αυτή. Μάλιστα, το υπουργείο έχει διευκρινίσει ότι το κώλυμα καταλαμβάνει και διοριστέους προκηρύξεων που εκδόθηκαν μετά τις 25 Οκτωβρίου 2024 για την πλήρωση θέσεων από επιτυχόντες του πανελλήνιου γραπτού διαγωνισμού 2Γ/2022 ή άλλης μεταγενέστερης γραπτής εξέτασης.
Τι ισχύει για τους επιλαχόντες
Η ρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο σε όσους βρίσκονται εξαρχής στον πίνακα διοριστέων.
Το υπουργείο έχει διευκρινίσει ότι το κώλυμα μπορεί να εφαρμοστεί και σε επιλαχόντες που διατίθενται προς διορισμό έπειτα από σχετική ανακοίνωση του ΑΣΕΠ για δήλωση προτίμησης, όταν πρόκειται για προκηρύξεις ή ανακοινώσεις που εκδόθηκαν μετά τις 25 Οκτωβρίου 2024.
Επομένως, και ένας επιλαχών που τελικά καλείται να καλύψει θέση πρέπει να γνωρίζει ότι η μη αποδοχή, η μη ανάληψη υπηρεσίας ή η παραίτηση μέσα στο πρώτο δωδεκάμηνο μπορεί να έχει συνέπειες για τη μελλοντική συμμετοχή του σε διαδικασίες του Δημοσίου.
Τι πρέπει να προσέξει κάποιος πριν αρνηθεί έναν διορισμό
Για έναν υποψήφιο που έχει πετύχει σε προκήρυξη του ΑΣΕΠ, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αποδοχή ή η απόρριψη του διορισμού δεν είναι πλέον μια απόφαση χωρίς πιθανές συνέπειες.
Πριν αποφασίσει να μην αναλάβει μια θέση ή να παραιτηθεί, θα πρέπει να ελέγξει:
- Πότε εκδόθηκε η προκήρυξη: Αν είναι πριν ή μετά τις 25 Οκτωβρίου 2024.
- Πότε έληξε η προθεσμία των αιτήσεων: Επειδή συνδέεται με την προϋπόθεση του ενός έτους για την έκδοση των οριστικών αποτελεσμάτων.
- Πότε εκδόθηκαν τα οριστικά αποτελέσματα: Η ημερομηνία αυτή έχει καθοριστική σημασία για την εφαρμογή του κωλύματος.
- Αν πρόκειται για άρνηση διορισμού, μη ανάληψη υπηρεσίας ή παραίτηση: Και οι τρεις περιπτώσεις προβλέπονται ρητά, με την παραίτηση να αφορά το πρώτο δωδεκάμηνο από τον διορισμό ή την πρόσληψη.
- Αν έχει συμμετάσχει και σε άλλες προκηρύξεις: Επειδή το κώλυμα μπορεί να επηρεάσει και άλλες διαδικασίες στις οποίες έχει ήδη συμμετάσχει ο υποψήφιος.
Η ρύθμιση θεσπίστηκε με στόχο να περιορίσει το φαινόμενο υποψηφίων που συμμετέχουν σε διαδικασίες του Δημοσίου χωρίς πραγματική πρόθεση να αναλάβουν τη θέση για την οποία τελικά κρίνονται διοριστέοι, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η κάλυψη των αναγκών των υπηρεσιών.
Με απλά λόγια: για προκηρύξεις μετά τις 25 Οκτωβρίου 2024, το «όχι» σε έναν διορισμό, η μη ανάληψη υπηρεσίας ή η παραίτηση μέσα στους πρώτους 12 μήνες μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να σημαίνει αποκλεισμό από νέες διαδικασίες του Δημοσίου για τρία χρόνια. Οι υποψήφιοι, επομένως, καλό είναι να ελέγχουν προσεκτικά την κάθε προκήρυξη και το προσωπικό τους χρονοδιάγραμμα πριν λάβουν οριστική απόφαση.
