Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη ονομάζεται η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου, γνωστής και ως Κρεατινή. Την ημέρα αυτή, σε σπίτια και γειτονιές ψήνεται κρέας ή λιώνει το λίπος από τα χοιρινά, με αποτέλεσμα ο καπνός –η γνωστή «τσίκνα»– να απλώνεται παντού. Από αυτό το χαρακτηριστικό της ημέρας προέκυψε και η ονομασία Τσικνοπέμπτη.
Το έθιμο χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να είναι σαφής η ακριβής προέλευσή του. Ωστόσο, εικάζεται ότι συνδέεται με τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, οι οποίες φαίνεται πως επιβίωσαν και μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού. Όπως αναφέρει ο λαογράφος Δημήτριος Λουκάτος, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας αποτελούν «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης».
Η Τσικνοπέμπτη σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη των εκδηλώσεων της Αποκριάς, οι οποίες κορυφώνονται με τα Κούλουμα την Καθαρά Δευτέρα. Αντίστοιχες γιορτές συναντώνται και στο εξωτερικό, όπως στη Γερμανία με τον Schmutziger Donnerstag (Λιπαρή Πέμπτη) και στη Νέα Ορλεάνη των ΗΠΑ με το Mardi Gras (Λιπαρή Τρίτη), συνοδευόμενες από έντονες καρναβαλικές εκδηλώσεις.
Αντίθετη με το έθιμο της Τσικνοπέμπτης και γενικότερα με την κρεατοφαγία εμφανίζεται η οργάνωση «Πολίτες για τα Δικαιώματα της Φύσης και της Ζωής» (ΠΟΦΥΖΩ). Η οργάνωση υποστηρίζει την ιδεολογία του «αντισπισισμού» (anti-speciesism), η οποία στρέφεται ενάντια στην καταπάτηση των δικαιωμάτων των ζώων.
Η Τσικνοπέμπτη σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας
Στην παλιά πόλη της Κέρκυρας αναβιώνει το έθιμο των Κορφιάτικων Πετεγολέτσιων, γνωστό και ως Κουτσομπολιά ή Πέτε Γόλια. Η πετεγολέτσα, όπως την αποκαλούν οι Κερκυραίοι, δεν είναι παρά το παραδοσιακό κουτσομπολιό, το οποίο παρουσιάζεται με χιουμοριστικό τρόπο. Το δρώμενο πραγματοποιείται το βράδυ της Τσικνοπέμπτης στην Πιάτσα, κοντά στην περιοχή «Κουκουνάρα», στην πόλη της Κέρκυρας.
Στην Πάτρα συναντάμε το έθιμο της Κουλουρούς. Η γνωστή Γιαννούλα η Κουλουρού πιστεύει πως ο Ναύαρχος Ουίλσον είναι ερωτευμένος μαζί της και έρχεται να την παντρευτεί. Ντύνεται, λοιπόν, νύφη και με τη συνοδεία των Πατρινών κατευθύνεται στο λιμάνι για να υποδεχθεί τον υποτιθέμενο αγαπημένο της, προκαλώντας γέλιο και διασκέδαση με τα καμώματά της.
Στις Σέρρες, την Τσικνοπέμπτη ανάβουν μεγάλες φωτιές στις αλάνες, γύρω από τις οποίες ψήνεται το κρέας. Αφού ολοκληρωθεί το ψήσιμο, οι συμμετέχοντες πηδούν πάνω από τις φωτιές, ενώ στο τέλος κάποιο μέλος της παρέας αναλαμβάνει με χιούμορ τα «προξενιά», ανακατεύοντας τα κάρβουνα με ένα ξύλο.
Στην Κομοτηνή, το έθιμο περιλαμβάνει το καψάλισμα της κότας που θα καταναλωθεί την επόμενη Κυριακή της Απόκρεω. Παράλληλα, τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν φαγώσιμα δώρα: ο αρραβωνιαστικός προσφέρει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα, τον κούρκο, ενώ εκείνη ανταποδίδει με μπακλαβά και μια γεμιστή κότα, επιβεβαιώνοντας την παροιμία ότι «ο έρωτας περνάει από το στομάχι».
Στο Ηράκλειο της Κρήτης, μικροί και μεγάλοι βγαίνουν στους δρόμους και τις πλατείες μεταμφιεσμένοι, τραγουδώντας και χορεύοντας, δίνοντας γιορτινό παλμό στην πόλη και τιμώντας το αποκριάτικο πνεύμα της ημέρας.
