Η ικανότητα των ζώων να κατανοούν την ανθρώπινη γλώσσα έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον επιστημόνων και φιλόζωων. Ενώ οι σκύλοι φαίνεται να ανταγωνίζονται σε επίπεδο κατανόησης, οι γάτες δείχνουν μια πιο επιφυλακτική στάση. Πόσο βαθιά κατανοούν οι τετράποδοι σύντροφοι μας τις λέξεις που τους απευθύνουμε;
Τα σκυλιά διαθέτουν εξαιρετική λεξιλογική μνήμη, όπως αποδεικνύει ο Chaser, ένα αμερικανικό Border Collie που κατέχει το ρεκόρ για τις περισσότερες λέξεις που μαθαίνουν οι σκύλοι: πάνω από 1.000 ονόματα αντικειμένων και τις λειτουργίες τους. Μέσω καθημερινής εκπαίδευσης και συσχετίζοντας έναν όρο με μια συγκεκριμένη ενέργεια, ο Chaser μπορούσε να αναγνωρίζει παιχνίδια και να τα φέρνει κατ' εντολή. Εντυπωσιακά, όταν του παρουσίαζαν ένα άγνωστο αντικείμενο ανάμεσα σε πολλά γνωστά και χρησιμοποιούσαν μια λέξη που δεν είχε ξανακούσει, συχνά επέλεγε το νέο αντικείμενο.
Πέρα από τις εντολές, τα σκυλιά αντιδρούν στο όνομά τους ακόμη και σε προτάσεις που δεν τους απευθύνονται. Σηκώνουν το κεφάλι τους, γυρίζουν τα αυτιά τους ή κουνούν την ουρά τους. Μια μελέτη του 2016 που δημοσιεύτηκε στο Scientific Reports επιβεβαίωσε ότι ο εγκέφαλος των σκύλων αντιδρά διαφορετικά σε οικείες λέξεις. Ο ακουστικός φλοιός τους διακρίνει τις γνωστές λέξεις από τους ουδέτερους ήχους, ενώ μια περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ανταμοιβή ενεργοποιείται όταν αυτές οι λέξεις λέγονται με θετικό τόνο.
Γάτες και γνωστοί ήχοι
Αν και οι γάτες είναι λιγότερο δεκτικές από τους σκύλους, αναγνωρίζουν το όνομά τους και ορισμένους γνωστούς ήχους, όπως ένα κάλεσμα ή λέξεις που σχετίζονται με το φαγητό ή το παιχνίδι. Σε μια μελέτη που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο, οι γάτες κουνούσαν το κεφάλι ή τα αυτιά τους όταν άκουγαν το όνομά τους, δείχνοντας ότι ερμηνεύουν ορισμένους ανθρώπινους ήχους ως προσκλήσεις για φαγητό ή παιχνίδι.
Μερικά ζώα αναγνωρίζουν τις λέξεις, αλλά ο τρόπος ομιλίας, η μουσικότητα και τα συναισθήματα συχνά καθοδηγούν την αντίδρασή τους. Πειράματα απεικόνισης εγκεφάλου έχουν αποκαλύψει ότι ορισμένες περιοχές του ακουστικού φλοιού ενός σκύλου ενεργοποιούνται διαφορετικά ανάλογα με το αν η φωνή εκφράζει χαρά ή λύπη. Έτσι, ερμηνεύουν το συναισθηματικό μήνυμα πίσω από τις λέξεις, όχι μόνο τον ήχο. Στην καθημερινή ζωή, ένα μονότονο κάλεσμα μπορεί να κάνει έναν σκύλο διστακτικό, ενώ μια ζεστή, ενθουσιώδης φωνή τραβάει αμέσως την προσοχή του.
Παρά τις εντυπωσιακές τους ικανότητες, τα ζώα έχουν περιορισμούς όσον αφορά την ανθρώπινη γλώσσα, ειδικά τις αφηρημένες έννοιες. Στα σκυλιά, η κατανόηση σύνθετων οδηγιών είναι επίσης περιορισμένη, ειδικά όταν περιλαμβάνουν πολλαπλά βήματα. Για παράδειγμα, μια εντολή όπως «πάρε την μπάλα, βάλ' την στο τραπέζι και μετά γύρνα πίσω» είναι πέρα από τις δυνατότητές τους, εκτός από ορισμένα πολύ ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά.
