Για δεκαετίες, η αποταμίευση αποτελούσε βασική αξία για τα ελληνικά νοικοκυριά. Οι παλαιότερες γενιές μεγάλωσαν με τη λογική του κουμπαρά και της οικονομικής ασφάλειας, ενώ τη δεκαετία του ’80 και του ’90 χαρακτηριστικές διαφημίσεις προωθούσαν το μήνυμα πως «η αποταμίευση είναι αξιοπρέπεια».
Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά. Η οικονομική κρίση, τα μνημόνια και η μακροχρόνια πίεση στα εισοδήματα οδήγησαν πολλά νοικοκυριά στην εξάντληση των αποθεμάτων τους, διαμορφώνοντας μια νέα καταναλωτική αντίληψη: ότι η ζωή πρέπει να βιώνεται στο παρόν, ακόμη και χωρίς οικονομικό «μαξιλάρι».
Η Ελλάδα η μοναδική χώρα της ΕΕ με αρνητική αποταμίευση
Σύμφωνα με ευρωπαϊκή έρευνα που παρουσίασε το Euronews Business, η Ελλάδα καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό αποταμίευσης νοικοκυριών στην Ευρώπη.
Με βάση τα στοιχεία του ΟΟΣΑ για το 2024 και το 2025:
-
η Ελλάδα βρίσκεται στο -9,3%,
-
όταν ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνεται στο 8,1%.
Το αρνητικό ποσοστό σημαίνει ότι τα ελληνικά νοικοκυριά:
-
είτε καταναλώνουν παλαιότερες αποταμιεύσεις,
-
είτε δανείζονται,
-
είτε ξοδεύουν περισσότερα από το διαθέσιμο εισόδημά τους.
Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της ΕΕ που παραμένει σταθερά σε αρνητικό έδαφος.
Ποιες χώρες αποταμιεύουν περισσότερο στην Ευρώπη
Στην αντίπερα όχθη, αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά αποταμίευσης.
Οι χώρες με τις υψηλότερες αποταμιεύσεις
-
Σουηδία: 14,7%
-
Ουγγαρία: 14,7%
-
Τσεχία: 13,7%
-
Γαλλία: 12,8%
-
Γερμανία: 10,3%
-
Ολλανδία: 10,2%
Ακόμη και χώρες που βίωσαν σοβαρές οικονομικές κρίσεις, όπως:
-
η Ισπανία (9,2%)
-
και η Ιρλανδία (9%),
παραμένουν πάνω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο.
Οι χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά αποταμίευσης
Μετά την Ελλάδα, τα χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζουν:
-
Ιταλία: 3,2%
-
Πορτογαλία: 3,4%
-
Λιθουανία: 3,8%
-
Φινλανδία: 4,4%
-
Ηνωμένο Βασίλειο: 4,7%
Στη Λετονία το ποσοστό είναι σχεδόν μηδενικό, γεγονός που δείχνει ότι τα νοικοκυριά καταναλώνουν σχεδόν ολόκληρο το εισόδημά τους.
Πώς η οικονομική κρίση άλλαξε τους Έλληνες
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Ελλάδα διατηρούσε θετικά ποσοστά αποταμίευσης. Ωστόσο, μετά το 2010 και την κρίση χρέους, η εικόνα άλλαξε δραματικά.
Το ποσοστό αποταμίευσης:
-
έφτασε στο -16,5% το 2013,
-
βελτιώθηκε προσωρινά το 2021,
-
αλλά επέστρεψε κοντά στο -9% τα επόμενα χρόνια.
Η πανδημία και η ενεργειακή κρίση επιβάρυναν ακόμη περισσότερο τα νοικοκυριά, ενώ η ακρίβεια σε:
-
τρόφιμα,
-
στέγαση,
-
ενέργεια,
-
και υπηρεσίες,
περιόρισε σημαντικά τη δυνατότητα αποταμίευσης.
Γιατί οι Έλληνες δυσκολεύονται να αποταμιεύσουν
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Goethe της Φρανκφούρτης, Μιχάλης Χαλιάσος, εξηγεί ότι οι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν την αποταμίευση είναι:
-
το ύψος των εισοδημάτων,
-
η φορολογία,
-
η εμπιστοσύνη στις τράπεζες,
-
η ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού,
-
το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης,
-
και η ποιότητα της δημόσιας υγείας.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, η χαμηλή αγοραστική δύναμη, οι περιορισμένες συντάξεις και η ανασφάλεια για το μέλλον οδηγούν πολλά νοικοκυριά σε συνεχή οικονομική πίεση.
Το μεγάλο ερώτημα για την ελληνική οικονομία
Παρά τις δυσκολίες σε:
-
συντάξεις,
-
κοινωνικές παροχές,
-
και δημόσια υγεία,
τα ελληνικά νοικοκυριά συνεχίζουν να εμφανίζουν από τα χαμηλότερα ποσοστά αποταμίευσης στην Ευρώπη.
Το γεγονός αυτό προκαλεί έντονο προβληματισμό για:
-
τη βιωσιμότητα των οικογενειακών προϋπολογισμών,
-
την οικονομική ανθεκτικότητα των πολιτών,
-
αλλά και τη συνολική πορεία της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
