Ένα καθημερινό αντικείμενο που υπάρχει σχεδόν σε κάθε κουζίνα και θεωρείται ακίνδυνο αποδεικνύεται ότι αποτελεί μια σημαντική αλλά σχεδόν αόρατη πηγή μικροπλαστικών: τα σφουγγάρια για το πλύσιμο των πιάτων.
Σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Βόννης, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Environmental Advances, τα σφουγγάρια φθείρονται σταδιακά κατά τη χρήση τους, απελευθερώνοντας στο νερό μεγάλες ποσότητες πολυμερών που τελικά καταλήγουν στο περιβάλλον μέσω των λυμάτων.
Οι ερευνητές προσπάθησαν για πρώτη φορά να μετρήσουν με συστηματικό τρόπο το φαινόμενο αυτό, συνδυάζοντας εργαστηριακές προσομοιώσεις και πραγματικές συνθήκες χρήσης. Από τη μία ανέπτυξαν μια ειδική συσκευή με την ονομασία SpongeBot, η οποία αναπαράγει τις πιέσεις, τις τριβές και τη μηχανική καταπόνηση που υφίστανται τα σφουγγάρια στον νεροχύτη. Από την άλλη, συνεργάστηκαν με πολίτες σε διάφορες χώρες στο πλαίσιο προγράμματος επιστήμης των πολιτών, παρακολουθώντας την πραγματική χρήση σφουγγαριών στην καθημερινή ζωή.
Τι έδειξε η μελέτη
Η μελέτη εξέτασε τρεις βασικούς τύπους σφουγγαριών που χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Τα λεγόμενα «ευρωπαϊκά συμβατικά» σφουγγάρια αποτελούνται από πολλαπλά στρώματα υλικών όπως βισκόζη, πολυπροπυλένιο, πολυουρεθάνη, πολυαμίδιο και πολυεστέρα, με υψηλή περιεκτικότητα πλαστικών που φτάνει περίπου το 59,3%. Τα αντίστοιχα «βορειοαμερικανικά» περιέχουν επίσης συνδυασμούς ανακυκλωμένου πολυεστέρα και κυτταρίνης, με ποσοστό πλαστικών γύρω στο 41,9%. Τέλος, τα λεγόμενα «οικολογικά» σφουγγάρια που κυκλοφορούν στην Ευρώπη περιλαμβάνουν περισσότερες φυσικές ίνες όπως κυτταρίνη και σισάλ, με χαμηλότερο ποσοστό πλαστικών, περίπου 15,9%.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι κάθε σφουγγάρι, ανάλογα με τον τύπο και τη χρήση του, μπορεί να απελευθερώνει ετησίως από περίπου 0,68 έως 4,21 γραμμάρια πλαστικού ανά άτομο. Αν και η ποσότητα αυτή είναι μικρή σε ατομικό επίπεδο, η συνολική εικόνα αλλάζει σημαντικά όταν υπολογιστεί σε επίπεδο χώρας. Για παράδειγμα, σε μια χώρα όπως η Γερμανία, αν όλοι πλένουν πιάτα στο χέρι, οι εκπομπές μικροπλαστικών από τα σφουγγάρια θα μπορούσαν να φτάνουν από περίπου 57,5 έως και 355 τόνους τον χρόνο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το εύρημα ότι τα σφουγγάρια με μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φυσικές ίνες αποδίδουν σαφώς λιγότερα μικροπλαστικά στο περιβάλλον, γεγονός που οδηγεί τους ερευνητές να προτείνουν πιο συνειδητές επιλογές από τους καταναλωτές. Παράλληλα, η παράταση της διάρκειας χρήσης ενός σφουγγαριού μειώνει τη συνολική ανάγκη για νέα προϊόντα, περιορίζοντας έμμεσα και την παραγωγή πλαστικού.
Η μελέτη αναδεικνύει έτσι ένα φαινόμενο που συμβαίνει αθόρυβα και καθημερινά σε κάθε σπίτι: ακόμη και απλές συνήθειες, όπως το πλύσιμο των πιάτων, μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στο παγκόσμιο πρόβλημα των μικροπλαστικών.
