Η κυβέρνηση προχωρά στη μεγαλύτερη θεσμική αναδιάρθρωση που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα στη διαχείριση των υδάτων, δίνοντας διευρυμένο ρόλο στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ.
Στόχος είναι η αναδιοργάνωση του συστήματος ύδρευσης και αποχέτευσης σε περιοχές όπου κατοικεί περίπου ο μισός πληθυσμός της χώρας, ενώ παράλληλα επιχειρείται η αντιμετώπιση των σοβαρών προκλήσεων που δημιουργούν η λειψυδρία και η κλιματική αλλαγή.
Το σχετικό νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μέσα στον Ιούλιο και αποτελεί το πρώτο βήμα της νέας Εθνικής Στρατηγικής για το Νερό.
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει τη δραστηριότητά της σε 17 δήμους της Αττικής, καθώς και στις περιφερειακές ενότητες Βοιωτίας, Φωκίδας και Εύβοιας και η ΕΥΑΘ αναλαμβάνει αντίστοιχο ρόλο στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης και στη Χαλκιδική.
Στο νέο σχήμα θα ενταχθούν περίπου 60 φορείς διαχείρισης, μεταξύ των οποίων δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) και άλλοι οργανισμοί ύδρευσης, οι οποίοι θα λειτουργούν υπό την επιχειρησιακή εποπτεία των δύο μεγάλων εταιρειών.
Η πρώτη φάση θα αξιολογηθεί ως προς:
-
την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών,
-
την ταχύτητα εξυπηρέτησης των πολιτών,
-
τη μείωση του λειτουργικού κόστους,
πριν επεκταθεί σταδιακά και στην υπόλοιπη χώρα.
Γιατί προχωρά η μεταρρύθμιση
Η αναδιοργάνωση δεν περιορίζεται σε διοικητικές αλλαγές. Αποτελεί απάντηση στις ολοένα αυξανόμενες πιέσεις που δέχονται οι υδάτινοι πόροι εξαιτίας:
-
της κλιματικής αλλαγής,
-
της παρατεταμένης ανομβρίας,
-
της αυξημένης τουριστικής ζήτησης,
-
των σημαντικών απωλειών από τα παλαιά δίκτυα ύδρευσης.
Το σημερινό κατακερματισμένο μοντέλο, σύμφωνα με το υπουργείο, αυξάνει το λειτουργικό κόστος, δημιουργεί μεγάλες διαφοροποιήσεις στην ποιότητα των υπηρεσιών και δυσκολεύει την υλοποίηση μεγάλων έργων υποδομής.
Τα προβλήματα του σημερινού συστήματος
Η ανάγκη αναδιοργάνωσης γίνεται εμφανής ακόμη και μέσα στα όρια των ίδιων των δήμων.
Όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, στο Κορωπί περίπου 80 παροχές εξακολουθούν να εξυπηρετούνται από την ΕΥΔΑΠ, παρά την ύπαρξη δημοτικού δικτύου, ενώ στη Γλυφάδα σχεδόν ολόκληρος ο δήμος υδροδοτείται από την ΕΥΔΑΠ, με εξαίρεση περίπου 50 παροχές που παραμένουν σε διαφορετικό φορέα.
Η δεύτερη φάση της μεταρρύθμισης θα αφορά την υπόλοιπη Ελλάδα, με το υπουργείο να εξετάζει μεγαλύτερα σχήματα διαχείρισης ανά υδρολογική λεκάνη ή περιφέρεια.
Το παράδειγμα της Θεσσαλίας και η προοπτική για την Κρήτη
Πρότυπο για το νέο μοντέλο αποτελεί ήδη η Θεσσαλία, όπου μετά τις καταστροφές από την κακοκαιρία Daniel δημιουργήθηκε ο Οργανισμός Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας (ΟΔΥΘ).
Ο οργανισμός προχωρά στην ενσωμάτωση 55 Τοπικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ), με στόχο ενιαία διαχείριση του αρδευτικού νερού, καλύτερο συντονισμό των υποδομών και προγραμματισμό επενδύσεων.
Αντίστοιχο μοντέλο εξετάζεται και για την Κρήτη, όπου ο Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης (ΟΑΚ) προτείνεται ως βασικός πυρήνας ενός ενιαίου φορέα διαχείρισης.
Περισσότεροι από 740 φορείς διαχειρίζονται σήμερα τα ύδατα
Η σημερινή εικόνα χαρακτηρίζεται από έντονο κατακερματισμό.
Σύμφωνα με την Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα περισσότεροι από 290 φορείς δραστηριοποιούνται στην ύδρευση και αποχέτευση, πάνω από 450 οργανισμοί διαχειρίζονται τα αρδευτικά δίκτυα, κυρίως ΤΟΕΒ και δήμοι.
Η πολυδιάσπαση αυτή δυσχεραίνει τον σχεδιασμό, τη συντήρηση των δικτύων και την αξιοποίηση διαθέσιμων ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων.
Η λειψυδρία πιέζει όλη τη χώρα
Η ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις γίνεται ακόμη πιο επιτακτική λόγω της λειψυδρίας, η οποία επηρεάζει πλέον τόσο τα νησιά όσο και ηπειρωτικές περιοχές.
Κατά τις πρόσφατες συσκέψεις στο ΥΠΕΝ, δήμαρχοι από:
-
Ρόδο
-
Νάξο
-
Αμοργό
-
Αστυπάλαια
-
Λέρο
-
Αλόννησο
-
Ζάκυνθο
-
Ερέτρια
-
Κιλελέρ
-
Κάτω Νευροκόπι
-
Βιάννο
περιέγραψαν σοβαρές ελλείψεις νερού, αυξανόμενες απώλειες στα δίκτυα και δυσκολίες κάλυψης των αναγκών κατοίκων και επισκεπτών.
Χαρακτηριστικές περιπτώσεις
-
Βιάννος Κρήτης: Τέσσερα συνεχόμενα χρόνια ανομβρίας, ενώ προγραμματίζονται τουριστικές επενδύσεις ύψους περίπου 350 εκατ. ευρώ.
-
Αστυπάλαια: Η αφαλάτωση εξελίσσεται σε βασική λύση λόγω της σημαντικής μείωσης των αποθεμάτων.
-
Σκόπελος: Οι απώλειες νερού ξεπερνούν το 50%.
-
Κάτω Νευροκόπι: Οι απώλειες αγγίζουν περίπου το 60%.
-
Τρίκερι: Η υδροδότηση εξακολουθεί να γίνεται με υδροφόρες από τον Βόλο.
Η αφαλάτωση αποκτά κεντρικό ρόλο
Για πολλά νησιά, η αφαλάτωση αποτελεί πλέον μονόδρομο.
Στη Λέρο, για παράδειγμα, σχεδιάζονται δύο νέες μονάδες αφαλάτωσης δυναμικότητας 1.000 κυβικών μέτρων ημερησίως η καθεμία, καθώς και νέος κεντρικός αγωγός ύδρευσης μήκους 17,4 χιλιομέτρων.
Ωστόσο, το υψηλό ενεργειακό κόστος παραμένει σημαντικό εμπόδιο, καθώς η παραγωγή αφαλατωμένου νερού κοστίζει περίπου 1 ευρώ ανά κυβικό μέτρο.
Για τον λόγο αυτό, αρκετοί δήμοι εξετάζουν την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων ώστε να μειωθεί το ενεργειακό κόστος των μονάδων αφαλάτωσης.
Νέα έργα ύδρευσης ύψους 41 εκατ. ευρώ
Παράλληλα με τη θεσμική μεταρρύθμιση, το ΥΠΕΝ ενεργοποιεί νέο πρόγραμμα έργων συνολικού προϋπολογισμού 41 εκατ. ευρώ.
Οι παρεμβάσεις αφορούν 33 έργα σε 25 δήμους και περιλαμβάνουν:
-
αντικατάσταση δικτύων ύδρευσης,
-
νέες γεωτρήσεις,
-
μονάδες αφαλάτωσης,
-
υποθαλάσσιους αγωγούς,
-
δεξαμενές αποθήκευσης νερού,
-
έργα εξοικονόμησης υδάτινων πόρων.
Παράλληλα, το υπουργείο επισημαίνει ότι η χρηματοδότηση των μελλοντικών έργων καθίσταται δυσκολότερη, καθώς τα έσοδα από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα εκτιμάται ότι θα μειωθούν από περίπου 1,1 δισ. ευρώ το 2025 σε λιγότερα από 900 εκατ. ευρώ το 2026, περιορίζοντας τα διαθέσιμα κονδύλια για νέες επενδύσεις στις υποδομές ύδρευσης.
