Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής που στοχεύει στη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας, εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων από την κλιματική αλλαγή, τη λειψυδρία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η νέα στρατηγική αντιμετωπίζει το νερό ως στρατηγικό εθνικό πόρο και ζήτημα εθνικής ασφάλειας, θέτοντας ως βασική προτεραιότητα τη διασφάλιση της ποιοτικής και ποσοτικής επάρκειάς του για όλες τις χρήσεις και σε κάθε περιοχή της χώρας.
Το νερό στο επίκεντρο της εθνικής πολιτικής
Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο στρατηγικό κείμενο εθνικής εμβέλειας που καθορίζει τις βασικές προτεραιότητες και τις κατευθύνσεις πολιτικής για τη μακροπρόθεσμη προστασία και διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Η κατάρτισή της πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ν. 3199/2003 και είναι πλήρως εναρμονισμένη με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το νερό και τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.
Γιατί το νερό θεωρείται ζήτημα εθνικής ασφάλειας
Το νερό αναγνωρίζεται ως ο σημαντικότερος φυσικός πόρος για την ανθρώπινη ζωή, τη δημόσια υγεία, την οικονομική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική ισορροπία.
Η επάρκεια και η προστασία των υδάτινων πόρων συνδέονται άμεσα με:
-
Τη δημόσια υγεία
-
Την επισιτιστική ασφάλεια
-
Την αγροτική παραγωγή
-
Την ενεργειακή επάρκεια
-
Την κοινωνική συνοχή
-
Την προστασία του περιβάλλοντος
Κεντρικός στόχος της στρατηγικής είναι η δημιουργία μιας κλιματικά ανθεκτικής Ελλάδας, μέσα από ένα σύγχρονο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και ολιστικό σύστημα διαχείρισης των υδάτων.
Οι τρεις βασικοί πυλώνες της Εθνικής Στρατηγικής
1. Νερό για ζωή, υγεία και ευημερία
Ο πρώτος πυλώνας αντιμετωπίζει το νερό ως θεμελιώδες κοινωνικό αγαθό και βασικό παράγοντα βιώσιμης ανάπτυξης.
Η Πολιτεία καλείται να διασφαλίσει:
-
Καθολική πρόσβαση σε ασφαλές και ποιοτικό νερό
-
Επαρκείς ποσότητες για όλες τις χρήσεις
-
Προστασία των υδάτινων οικοσυστημάτων
-
Μακροχρόνια βιωσιμότητα των διαθέσιμων πόρων
2. Κλιματική ανθεκτικότητα και πρόληψη κινδύνων
Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στην πρόληψη και την προσαρμογή απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Η στρατηγική επιδιώκει:
-
Προετοιμασία για περιόδους ξηρασίας
-
Αντιμετώπιση ακραίων πλημμυρικών φαινομένων
-
Ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υποδομών
-
Μετάβαση από τη διαχείριση κρίσεων στην πρόληψη κινδύνων
3. Σύγχρονη διακυβέρνηση και ψηφιακός μετασχηματισμός
Ο τρίτος πυλώνας δίνει έμφαση:
-
Στην αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων
-
Στην ψηφιοποίηση των υπηρεσιών
-
Στη διαφάνεια και τη λογοδοσία
-
Στον καλύτερο συντονισμό των φορέων
-
Στην ενίσχυση της διοικητικής αποτελεσματικότητας
Παράλληλα, η οικονομική βιωσιμότητα των υπηρεσιών ύδατος θεωρείται βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση και αναβάθμιση των υποδομών.
Οι επτά στρατηγικοί άξονες για τη διαχείριση των υδάτων
Η Εθνική Στρατηγική αποτυπώνει τους στόχους της μέσα από επτά βασικούς άξονες:
1. Διασφάλιση ποσοτικής και ποιοτικής επάρκειας νερού
Προτεραιότητα αποτελεί η διατήρηση επαρκών αποθεμάτων και η προστασία της ποιότητας των υδάτων.
2. Δημιουργία κλιματικά ανθεκτικής κοινωνίας
Η χώρα καλείται να προσαρμοστεί στις νέες κλιματικές συνθήκες και στις ολοένα αυξανόμενες περιόδους λειψυδρίας.
3. Διασύνδεση όλων των τομεακών πολιτικών
Η διαχείριση των υδάτων συνδέεται με την αγροτική πολιτική, τον τουρισμό, την ενέργεια και την προστασία του περιβάλλοντος.
4. Ψηφιακός μετασχηματισμός και αξιοποίηση δεδομένων
Η χρήση προηγμένων τεχνολογιών αναμένεται να ενισχύσει την αποτελεσματική παρακολούθηση και διαχείριση των υδάτινων πόρων.
5. Βελτίωση της διακυβέρνησης
Η στρατηγική επιδιώκει καλύτερο συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων φορέων και περιορισμό της γραφειοκρατίας.
6. Οικονομική βιωσιμότητα και κοινωνική δικαιοσύνη
Στόχος είναι η παροχή ποιοτικών υπηρεσιών ύδατος με δίκαιο και διαφανή τρόπο για όλους τους πολίτες.
7. Ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας
Η Ελλάδα επιδιώκει στενότερη συνεργασία με γειτονικές χώρες για τη διαχείριση κοινών υδάτινων πόρων.
Αντιμετώπιση λειψυδρίας και πλημμυρών
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ιδιαιτερότητες της Ελλάδας, όπως:
-
Η γεωμορφολογία της χώρας
-
Η εποχική αύξηση της ζήτησης λόγω τουρισμού
-
Οι ανάγκες άρδευσης στον πρωτογενή τομέα
-
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής
Η στρατηγική αναγνωρίζει ότι η λειψυδρία και τα ακραία πλημμυρικά φαινόμενα αποτελούν πλέον κρίσιμες προκλήσεις που απαιτούν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Δημιουργία ισχυρότερων παρόχων ύδατος
Ένα από τα βασικά στοιχεία της στρατηγικής είναι η προώθηση μεγαλύτερων και ισχυρότερων παρόχων υπηρεσιών ύδατος μέσω ενοποιήσεων και θεσμικής ενίσχυσης.
Στόχος είναι:
-
Η αντιμετώπιση του διοικητικού κατακερματισμού
-
Η βελτίωση της αποδοτικότητας των υπηρεσιών
-
Η αναβάθμιση των υποδομών
-
Η διασφάλιση καλύτερης ποιότητας υπηρεσιών προς τους πολίτες
Από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή
Οι πολιτικές που προτείνονται περιλαμβάνουν:
-
Εξοικονόμηση νερού σε όλες τις χρήσεις
-
Ορθολογική διαχείριση της άρδευσης
-
Επαναχρησιμοποίηση υδάτων όπου είναι εφικτό
-
Αξιοποίηση εναλλακτικών πηγών νερού
-
Προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων
-
Ψηφιοποίηση των δικτύων και των υποδομών
-
Ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών
Παράλληλα, προβλέπεται η σύνδεση των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών και των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμύρας με έναν εξαετή κύκλο εφαρμογής και αξιολόγησης, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.
