Μια σημαντική μεταβατική ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα σε συγκεκριμένους κληρονόμους να προστατεύσουν την προσωπική τους περιουσία από χρέη που συνδέονται με την κληρονομιά.
Κρίσιμη είναι η ημερομηνία 22 Νοεμβρίου 2026 για κληρονόμους προσώπων που απεβίωσαν έως και τις 22 Μαΐου 2026, καθώς το νέο πλαίσιο προβλέπει δυνατότητα εκ των υστέρων ενεργοποίησης του ευεργετήματος της απογραφής, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η ρύθμιση λειτουργεί ως μια «δεύτερη ευκαιρία» για όσους μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με άγνωστες ή μεταγενέστερα αποκαλυπτόμενες οφειλές του θανόντος, είτε προς το Δημόσιο είτε προς ιδιώτες.
Τι πρέπει να κάνουν οι ενδιαφερόμενοι
Για την ενεργοποίηση της συγκεκριμένης προστασίας απαιτείται δικαστική διαδικασία, μέσω της οποίας διορίζονται επιμελητής και πραγματογνώμονες, προκειμένου να καταγραφούν με ακρίβεια τα περιουσιακά στοιχεία αλλά και οι υποχρεώσεις της κληρονομιάς.
Ωστόσο, υπάρχουν προϋποθέσεις. Μεταξύ άλλων, δεν θα πρέπει να έχει ήδη πραγματοποιηθεί αναγκαστική εκτέλεση στην προσωπική περιουσία του κληρονόμου, ενώ δεν θα πρέπει να συντρέχουν λόγοι που οδηγούν σε απώλεια του συγκεκριμένου δικαιώματος.
Τι ισχύει για την αποποίηση κληρονομιάς
Παράλληλα, εξακολουθούν να ισχύουν οι προβλεπόμενες προθεσμίες για την αποποίηση κληρονομιάς.
Η βασική προθεσμία ανέρχεται σε τέσσερις μήνες για όσους διαμένουν στην Ελλάδα, ενώ για τους κατοίκους εξωτερικού φτάνει το ένα έτος.
Η προθεσμία υπολογίζεται από τη στιγμή που ο κληρονόμος αποκτά γνώση της κληρονομικής επαγωγής και του λόγου για τον οποίο καλείται στην κληρονομιά, με τις ειδικότερες περιπτώσεις να εξετάζονται σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Η σημαντικότερη αλλαγή στο νέο κληρονομικό πλαίσιο τίθεται σε εφαρμογή από 16 Σεπτεμβρίου 2026.
Βασική επιδίωξη είναι ο διαχωρισμός της κληρονομιαίας περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου, ώστε τα χρέη του θανόντος να μην μετατρέπονται αυτομάτως σε προσωπικές οικονομικές υποχρεώσεις του κληρονόμου.
Με το νέο καθεστώς, η κληρονομιά αντιμετωπίζεται ως αυτοτελές οικονομικό σύνολο. Οι πιστωτές ικανοποιούνται από τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην κληρονομιά και όχι από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, σύμφωνα με τους όρους που προβλέπει το νέο πλαίσιο.
Πώς προστατεύεται ο κληρονόμος
Στην πράξη, η διαδικασία προβλέπει την εκκαθάριση της κληρονομιάς, με διορισμό δικηγόρου-εκκαθαριστή από το δικαστήριο, ο οποίος αναλαμβάνει τη διαχείριση και την τακτοποίηση των υποχρεώσεων.
Έτσι, πρώτα εξετάζονται τα χρέη και τα περιουσιακά στοιχεία του θανόντος και στη συνέχεια διαμορφώνεται το τελικό αποτέλεσμα για τον κληρονόμο.
Εάν μετά την εξόφληση των υποχρεώσεων υπάρχει θετικό υπόλοιπο, αυτό περιέρχεται στον κληρονόμο. Εάν αντίθετα τα χρέη είναι μεγαλύτερα από την αξία της κληρονομιάς, το αρνητικό υπόλοιπο δεν μετατρέπεται σε προσωπικό χρέος του κληρονόμου, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες και προϋποθέσεις.
Η ημερομηνία που πρέπει να προσέξουν οι κληρονόμοι
Για όσους εμπίπτουν στη μεταβατική ρύθμιση, η 22α Νοεμβρίου 2026 αποτελεί κρίσιμη καταληκτική ημερομηνία.
Η δυνατότητα αυτή αφορά ειδική κατηγορία κληρονόμων και δεν σημαίνει ότι κάθε αποδοχή κληρονομιάς μπορεί αυτομάτως να μετατραπεί σε ευεργέτημα απογραφής. Οι προϋποθέσεις και η δικαστική διαδικασία είναι καθοριστικές, επομένως όσοι θεωρούν ότι μπορεί να έχουν κληρονομήσει άγνωστες οφειλές θα πρέπει να κινηθούν έγκαιρα και να ζητήσουν εξατομικευμένη νομική συμβουλή.
