Σε ένα γραφείο του μέλλοντος, πολλές από τις εργασίες που σήμερα απαιτούν ώρες ανθρώπινης απασχόλησης θα πραγματοποιούνται μέσα σε λίγα λεπτά από συστήματα AI. Η καταχώριση δεδομένων θα αυτοματοποιείται, τα απλά ερωτήματα πελατών θα απαντώνται από ψηφιακούς βοηθούς, ενώ ο λογιστής, ο δικηγόρος, ο μηχανικός ή ο οικονομικός σύμβουλος θα χρησιμοποιούν την τεχνολογία ως εργαλείο για τις πιο σύνθετες αποφάσεις.
Η μεγάλη αλλαγή, επομένως, δεν είναι απαραίτητα η εξαφάνιση ολόκληρων επαγγελμάτων. Είναι η μεταμόρφωση του περιεχομένου τους.
Η AI δεν αντικαθιστά πάντα το επάγγελμα – παίρνει κομμάτια της δουλειάς
Όπως επισημαίνει ο γενικός διευθυντής Εργασιακών Σχέσεων, Υγείας, Ασφάλειας και Ένταξης στην Εργασία Κωνσταντίνος Αγραπιδάς, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποια επαγγέλματα απειλούνται από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ποιες επιμέρους εργασίες μέσα σε κάθε επάγγελμα μπορούν να αυτοματοποιηθούν.
Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα της προσέγγισης που έχει γίνει γνωστή ως «Iceberg Index» του MIT. Η AI δεν «βλέπει» απαραίτητα ένα ολόκληρο επάγγελμα. Μπορεί να αναλάβει συγκεκριμένα καθήκοντα που είναι επαναλαμβανόμενα, προβλέψιμα και μπορούν να μετατραπούν σε αυτοματοποιημένη διαδικασία.
Στην πρώτη γραμμή των αλλαγών βρίσκονται επαγγέλματα με μεγάλο ποσοστό εργασιών ρουτίνας. Λογιστές και φοροτεχνικοί, εργαζόμενοι στη μισθοδοσία, καταχωρητές δεδομένων, διοικητικοί υπάλληλοι, εργαζόμενοι σε call centers, νομικοί συνεργάτες που ασχολούνται με τυποποιημένες εργασίες και προσωπικό IT support πρώτου επιπέδου αναμένεται να δουν σημαντικές αλλαγές στο αντικείμενό τους.
Στον τραπεζικό κλάδο, για παράδειγμα, η αυτοματοποίηση μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις επαναλαμβανόμενες εργασίες και να μεταφέρει το βάρος στους εργαζόμενους που διαχειρίζονται σύνθετες υποθέσεις, αναλύουν δεδομένα και λαμβάνουν αποφάσεις.
Από τον γιατρό μέχρι τον μηχανικό: Ο άνθρωπος παραμένει στο επίκεντρο
Η είσοδος της AI, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης θα εξαφανιστούν.
Ο μηχανικός μπορεί να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για τον σχεδιασμό και την ανάλυση, έχοντας όμως ο ίδιος την τελική ευθύνη για τον έλεγχο και τις αποφάσεις.
Ο δικηγόρος μπορεί να αφήσει στην τεχνολογία την αναζήτηση και επεξεργασία τυποποιημένων πληροφοριών και να επικεντρωθεί περισσότερο στη νομική κρίση, τη στρατηγική και την εκπροσώπηση του πελάτη.
Αντίστοιχα, ο γιατρός θα έχει στη διάθεσή του περισσότερα εργαλεία για την ανάλυση δεδομένων και την υποστήριξη της διάγνωσης, όμως η κλινική κρίση και κυρίως η σχέση με τον ασθενή θα εξακολουθούν να απαιτούν ανθρώπινη παρουσία.
Το ίδιο ισχύει και για τον οικονομικό σύμβουλο, ο οποίος θα μπορεί να αξιοποιεί τεράστιες ποσότητες δεδομένων, αλλά θα πρέπει να τις μετατρέπει σε πραγματικές και υπεύθυνες αποφάσεις.
Με άλλα λόγια, η AI μπορεί να γίνει ο «συνεργάτης» του εργαζομένου, χωρίς απαραίτητα να γίνει ο αντικαταστάτης του.
Τα επαγγέλματα που θα εμφανιστούν χάρη στην AI
Την ίδια στιγμή που ορισμένες εργασίες περιορίζονται, δημιουργείται χώρος για επαγγέλματα που μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν ή βρίσκονταν στο περιθώριο της αγοράς εργασίας.
Ήδη εμφανίζονται ρόλοι όπως ειδικοί ηθικής και συμμόρφωσης AI, ειδικοί ενσωμάτωσης τεχνητής νοημοσύνης, σχεδιαστές αλληλεπίδρασης ανθρώπου-AI και επαγγελματίες που αναλύουν και εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο ένας αλγόριθμος καταλήγει σε μια απόφαση.
Η νέα αγορά εργασίας θα χρειάζεται, επομένως, ανθρώπους που δεν θα γνωρίζουν μόνο πώς να χρησιμοποιούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και πώς να τα ελέγχουν.
Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς ακόμη και ένα προηγμένο σύστημα AI μπορεί να κάνει λάθη. Ο εργαζόμενος του αύριο θα πρέπει να είναι σε θέση να αμφισβητεί μια απάντηση, να εντοπίζει ανακρίβειες και να χρησιμοποιεί τη δική του κρίση πριν λάβει μια απόφαση.
Ποιοι εργαζόμενοι έχουν μεγαλύτερη «ασπίδα» απέναντι στην AI
Υπάρχουν, από την άλλη πλευρά, επαγγέλματα στα οποία η πλήρης αυτοματοποίηση παραμένει δυσκολότερη.
Εργαζόμενοι στις κατασκευές, την αγροτική παραγωγή, τη φροντίδα ηλικιωμένων, την εστίαση και την καθαριότητα βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη φυσική παρουσία, την πρακτική δεξιότητα, την ανθρώπινη επαφή και την ικανότητα διαχείρισης απρόβλεπτων καταστάσεων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η τεχνολογία δεν θα επηρεάσει και αυτές τις δουλειές. Ρομπότ, αυτοματοποιημένα εργαλεία και συστήματα AI μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας, ακόμη και όταν δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τον άνθρωπο.
Η μεγαλύτερη «ασπίδα», επομένως, δεν είναι απαραίτητα το ίδιο το επάγγελμα, αλλά η ικανότητα του εργαζομένου να προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες.
Η εκπαίδευση γίνεται διαρκής διαδικασία
Η διαρκής κατάρτιση αναμένεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Ο εργαζόμενος θα πρέπει να συνδυάζει τεχνικές γνώσεις με κριτική σκέψη, δημιουργικότητα, επικοινωνία και προσαρμοστικότητα.
Παράλληλα, αλλάζει και ο ρόλος του εργοδότη. Δεν αρκεί η προσθήκη ενός εργαλείου AI πάνω στις υφιστάμενες διαδικασίες. Οι επιχειρήσεις θα χρειαστεί να επανασχεδιάσουν θέσεις, ομάδες και διαδικασίες, αξιοποιώντας την τεχνολογία εκεί όπου πραγματικά μπορεί να προσφέρει.
Η μεγάλη αλλαγή, τελικά, δεν θα είναι μόνο τεχνολογική. Θα είναι και οργανωτική και ανθρώπινη.
Η αγορά εργασίας που διαμορφώνεται μπροστά μας δεν θα χωρίζεται απλώς σε ανθρώπους και μηχανές. Θα αποτελείται όλο και περισσότερο από ανθρώπους που ξέρουν να συνεργάζονται με μηχανές.
