Νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου» βρίσκεται στον κυβερνητικό σχεδιασμό, με το βλέμμα πλέον στραμμένο στην επόμενη ημέρα μετά την ολοκλήρωση του «Σπίτι μου ΙΙ».
Το στεγαστικό αναμένεται να βρεθεί ψηλά στην ατζέντα της κυβέρνησης ενόψει της ΔΕΘ, καθώς το δεύτερο πρόγραμμα ολοκληρώθηκε στις 31 Αυγούστου 2026, αφήνοντας πίσω του περισσότερες από 14.000 υπογεγραμμένες δανειακές συμβάσεις.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός τρίτου κύκλου, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί ακόμη ένα πλήρως οριστικοποιημένο πρόγραμμα.
Την ίδια στιγμή, η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 περιλαμβάνει ως προτεινόμενο μέτρο την «Επέκταση προγράμματος Σπίτι Μου», με προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και εκτίμηση για περίπου 16.000 ωφελούμενους.
«Σπίτι μου 3»: Τι εξετάζεται για τον νέο κύκλο
Το νέο πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη σε φάση σχεδιασμού και αρκετές από τις παραμέτρους του δεν έχουν κλειδώσει.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τρία βασικά ζητήματα: ποιοι θα μπορούν να πάρουν το νέο φθηνό στεγαστικό δάνειο, ποια ακίνητα θα μπορούν να αγοραστούν και με ποιον τρόπο θα χρηματοδοτείται το πρόγραμμα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πιθανότητα να διευρυνθεί η ηλικία των επιλέξιμων ακινήτων, καθώς ο περιορισμός που ισχύει σήμερα έχει περιορίσει τη διαθέσιμη δεξαμενή κατοικιών.
Το «κλειδί» του 2007 – Ποια ακίνητα μπορεί να μπουν
Ένα από τα σημαντικότερα θέματα που εξετάζονται για την επόμενη γενιά του προγράμματος αφορά τον χρονικό περιορισμό των ακινήτων.
Στο «Σπίτι μου ΙΙ» υπήρχαν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την κατοικία, μεταξύ των οποίων ανώτατη εμπορική αξία 250.000 ευρώ και επιφάνεια έως 150 τ.μ., ενώ υπήρχε και ηλικιακό κριτήριο για το ακίνητο.
Η περιορισμένη προσφορά κατάλληλων κατοικιών αποτέλεσε σημαντικό ζήτημα, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου οι τιμές έχουν αυξηθεί έντονα τα τελευταία χρόνια.
Γι' αυτό και εξετάζεται το ενδεχόμενο να μετακινηθεί ο σημερινός χρονικός «κόφτης» και να επιτραπεί η αγορά νεότερων ακινήτων, ακόμη και κατασκευής μετά το 2007.
Μία τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τις διαθέσιμες επιλογές για τους ενδιαφερόμενους.
Πρόκειται, ωστόσο, για σενάριο που βρίσκεται στον σχεδιασμό και όχι για οριστικοποιημένο όρο του «Σπίτι μου 3».
Περισσότεροι δικαιούχοι στο νέο πρόγραμμα
Παράλληλα, εξετάζεται η διεύρυνση των κριτηρίων για τους δικαιούχους.
Στόχος είναι να μπορούν να ενταχθούν περισσότερα νοικοκυριά που σήμερα αποκλείονται επειδή υπερβαίνουν οριακά τα υφιστάμενα εισοδηματικά όρια.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η πιθανότητα αλλαγών στα ηλικιακά κριτήρια, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο νέο όριο.
Η κατεύθυνση είναι το επόμενο πρόγραμμα να έχει μεγαλύτερη περίμετρο, διατηρώντας παράλληλα τον βασικό του στόχο: να διευκολύνει νέους, ζευγάρια και οικογένειες που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρώτη κατοικία με τα σημερινά δεδομένα της αγοράς.
Πώς μπορεί να χρηματοδοτηθεί το «Σπίτι μου 3»
Το μεγάλο ερώτημα αφορά το χρηματοδοτικό μοντέλο.
Το «Σπίτι μου ΙΙ» στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, όμως η επόμενη γενιά του προγράμματος αναζητά έναν περισσότερο μόνιμο μηχανισμό.
Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική περιγράφει ένα διαφορετικό μοντέλο, στο οποίο η κρατική στήριξη μπορεί να δίνεται μέσω φορολογικών κινήτρων προς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Με αυτόν τον τρόπο, οι τράπεζες θα μπορούσαν να χορηγούν στεγαστικά δάνεια με χαμηλότερο επιτόκιο σε επιλέξιμους δικαιούχους, λαμβάνοντας παράλληλα φορολογικά οφέλη.
Η λογική είναι να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός για φθηνότερα στεγαστικά δάνεια, ο οποίος θα μπορεί να λειτουργεί σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου και δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από έκτακτους ευρωπαϊκούς πόρους.
Και εδώ, όμως, χρειάζεται προσοχή: το συγκεκριμένο μοντέλο περιγράφεται ως κατεύθυνση της Εθνικής Στρατηγικής και δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αποφασιστεί πως το «Σπίτι μου 3» θα λειτουργήσει ακριβώς με αυτόν τον τρόπο.
Τι άφησε πίσω του το «Σπίτι μου ΙΙ»
Η επιτυχία του δεύτερου κύκλου αποτελεί πλέον τη βάση πάνω στην οποία σχεδιάζεται η επόμενη παρέμβαση.
Κατά την ολοκλήρωση της συμβασιοποίησης στις 31 Αυγούστου, είχαν εγκριθεί 15.097 δάνεια, συνολικού ύψους 1,82 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 94,5% του συνολικού προϋπολογισμού.
Τελικά υπογράφηκαν 14.114 δανειακές συμβάσεις, συνολικού ύψους 1,54 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, μέσω του προγράμματος κινητοποιήθηκαν αγορές ακινήτων συνολικής αξίας άνω των 2,15 δισ. ευρώ, ενώ το μέσο εγκεκριμένο δάνειο διαμορφώθηκε στις 120.400 ευρώ.
Η συνολική δημόσια στήριξη έφθασε τα 943,2 εκατ. ευρώ.
Ποιοι αξιοποίησαν περισσότερο το «Σπίτι μου ΙΙ»
Τα στοιχεία του δεύτερου κύκλου δείχνουν ότι το πρόγραμμα απευθύνθηκε σε μεγάλο βαθμό σε νοικοκυριά με σχετικά χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
Το 66,6% των δικαιούχων είχε ετήσιο εισόδημα έως 24.000 ευρώ, ενώ το μέσο εισόδημα των ωφελουμένων ήταν περίπου 21.130 ευρώ.
Η μέση ηλικία διαμορφώθηκε στα 38 έτη, ενώ περίπου 41% των δικαιούχων ήταν ηλικίας έως 36 ετών.
Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν τη συζήτηση για ένα νέο πρόγραμμα που θα εξακολουθήσει να δίνει έμφαση στους νέους και στα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη δυσκολία στην αγορά πρώτης κατοικίας.
Τι μένει να αποφασιστεί για το «Σπίτι μου 3»
Με το «Σπίτι μου ΙΙ» να έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του, τα βασικά κομμάτια που πρέπει να καθοριστούν για το επόμενο πρόγραμμα είναι πλέον συγκεκριμένα.
Πρώτο, ποια θα είναι τα νέα εισοδηματικά και ηλικιακά όρια.
Δεύτερο, πόσο θα διευρυνθεί η δεξαμενή των ακινήτων και εάν τελικά θα επιτραπούν κατοικίες νεότερες από το σημερινό όριο.
Τρίτο, ποιο θα είναι το ανώτατο ποσό του δανείου και οι τελικοί όροι χρηματοδότησης.
Τέταρτο, εάν θα υιοθετηθεί το μοντέλο φορολογικών κινήτρων προς τις τράπεζες που περιγράφεται στην Εθνική Στρατηγική.
Το 500 εκατ. ευρώ και οι περίπου 16.000 δυνητικοί ωφελούμενοι δίνουν ήδη μία πρώτη εικόνα για το μέγεθος της επόμενης παρέμβασης. Οι τελικοί όροι, όμως, θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις που θα ληφθούν το επόμενο διάστημα.
Με το στεγαστικό να παραμένει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για χιλιάδες νοικοκυριά, το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στη ΔΕΘ και στις κυβερνητικές ανακοινώσεις για την επόμενη γενιά φθηνών στεγαστικών δανείων.
