Νέα εποχή στην αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας φέρνει το νέο πλαίσιο που τέθηκε σε εφαρμογή, ανοίγοντας τον δρόμο για μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα, αυτόνομες μπαταρίες και απλούστερες διαδικασίες για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και αγρότες.
Η νέα Υπουργική Απόφαση, που υπογράφουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη δυνατότητα για «φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι» έως 800 Watt, ενώ για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα εγκατάστασης αυτόνομης μπαταρίας ακόμη και χωρίς φωτοβολταϊκό.
Το νέο καθεστώς έχει ως βασικό στόχο να κάνει την παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας για ίδια χρήση πιο απλή και προσβάσιμη, περιορίζοντας παράλληλα τη γραφειοκρατία.
Φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι: Πόσα Watt επιτρέπονται
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα που μπορούν να εγκατασταθούν σε κατοικίες και επιχειρήσεις.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει μέγιστη ισχύ παραγωγής 800 Watt, ενώ η εγκατεστημένη ισχύς μπορεί να φτάνει έως τα 1.000 Watt.
Τα συστήματα προορίζονται αποκλειστικά για την κάλυψη των αναγκών του ίδιου του καταναλωτή και μπορούν να συνδυαστούν με σύστημα αποθήκευσης ενέργειας, δηλαδή μπαταρία.
Ωστόσο, όσοι σκέφτονται να προχωρήσουν σε αγορά και εγκατάσταση θα πρέπει να περιμένουν ένα ακόμη βήμα.
Ο ΔΕΔΔΗΕ θα πρέπει να δημοσιεύσει τις ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Στη συνέχεια προβλέπεται να ενεργοποιηθεί ειδική ψηφιακή πύλη, μέσω της οποίας θα γνωστοποιείται ηλεκτρονικά η εγκατάσταση.
Τι χρειάζεται για ένα φωτοβολταϊκό μπαλκονιού
Η εγκατάσταση ενός μικρού φωτοβολταϊκού δεν θα γίνεται χωρίς τεχνικούς ελέγχους. Θα πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις ασφαλείας και σύνδεσης.
Μηχανικός ή εγκαταστάτης θα πρέπει να επιβεβαιώνει με υπεύθυνη δήλωση ότι τηρούνται οι προβλεπόμενες προδιαγραφές, ενώ η ηλεκτρική παροχή θα πρέπει να διαθέτει ενεργή Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη.
Παράλληλα, ο ΔΕΔΔΗΕ θα τοποθετεί υποχρεωτικά έξυπνο μετρητή, ενώ το σύστημα θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες σύνδεσης και λειτουργίας που θα καθοριστούν από τον ΔΕΔΔΗΕ και τον ΕΛΟΤ.
Υπάρχει, επίσης, δυνατότητα προσωρινού αποκλεισμού νέων συνδέσεων σε τμήματα του δικτύου όπου δεν υπάρχει επαρκής δυνατότητα απορρόφησης της πρόσθετης παραγωγής.
Μπορώ να βάλω μπαταρία χωρίς φωτοβολταϊκό;
Ναι. Αυτή είναι μία ακόμη σημαντική αλλαγή του νέου πλαισίου.
Νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα μπορούν να εγκαταστήσουν αυτόνομο σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς να διαθέτουν φωτοβολταϊκό ή άλλο σταθμό ΑΠΕ.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε συνδυασμό με τα δυναμικά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας. Ένας καταναλωτής μπορεί, για παράδειγμα, να αποθηκεύει ενέργεια όταν η τιμή είναι χαμηλότερη και να τη χρησιμοποιεί όταν το κόστος αυξάνεται.
Το αν μια τέτοια επένδυση συμφέρει οικονομικά, πάντως, δεν είναι ίδιο για όλους. Εξαρτάται από το τιμολόγιο, το προφίλ κατανάλωσης, την τιμή της μπαταρίας και τον χρόνο απόσβεσης.
Πώς λειτουργεί η αυτοκατανάλωση
Η βασική αρχή είναι απλή. Το φωτοβολταϊκό παράγει ηλεκτρική ενέργεια και αυτή χρησιμοποιείται πρώτα για την κάλυψη των αναγκών του καταναλωτή.
Όταν η παραγωγή είναι μεγαλύτερη από την κατανάλωση, η πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί, ανάλογα με το σύστημα που έχει επιλεγεί, να αποθηκευτεί σε μπαταρία ή να διοχετευθεί στο δίκτυο, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Για παράδειγμα, εάν μία επιχείρηση καταναλώνει 100 kWh και το φωτοβολταϊκό παράγει 120 kWh την ίδια περίοδο, οι 100 kWh χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των αναγκών της επιχείρησης. Οι υπόλοιπες 20 kWh μπορούν να αποθηκευτούν ή να διατεθούν στο δίκτυο, ανάλογα με το σχήμα αυτοκατανάλωσης.
Όταν η παραγωγή του φωτοβολταϊκού δεν επαρκεί, η διαφορά καλύπτεται από το δίκτυο και χρεώνεται σύμφωνα με το τιμολόγιο του προμηθευτή.
Ποιους αφορά το νέο καθεστώς
Οι αλλαγές δεν αφορούν μόνο τους ιδιοκτήτες κατοικιών.
Το νέο πλαίσιο καλύπτει επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών, αλλά και Ενεργειακές Κοινότητες, δήμους, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, παρόχους υπηρεσιών ύδατος, κοινωφελή ιδρύματα και άλλους φορείς.
Παράλληλα, διευκολύνεται η συλλογική αυτοκατανάλωση σε πολυκατοικίες, ενώ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί σταθμός από τρίτο πρόσωπο προς όφελος του αυτοκαταναλωτή.
Τι αλλάζει σε net metering και net billing
Η νέα απόφαση οργανώνει και αποσαφηνίζει τα βασικά μοντέλα αυτοκατανάλωσης.
Στο πλαίσιο περιλαμβάνονται ο ενεργειακός συμψηφισμός (net metering), ο εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός (virtual net metering), ο ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός (net billing) και ο εικονικός ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός (virtual net billing).
Παράλληλα, προβλέπεται η συλλογική αυτοκατανάλωση, ενώ υπό προϋποθέσεις επιτρέπεται η μετάβαση από ένα σχήμα σε άλλο και η συμμετοχή μιας παροχής σε περισσότερους σταθμούς.
Οι μεταβατικές ρυθμίσεις καλύπτουν και έργα που έχουν ήδη ξεκινήσει, με στόχο να ολοκληρωθούν χωρίς απότομες αλλαγές στο καθεστώς και χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση των αυτοκαταναλωτών.
Τι ισχύει για τις πολυκατοικίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ρυθμίσεις για πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών.
Το νέο πλαίσιο διευκολύνει την κοινή παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας, ενώ προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής καταναλωτών που εκπροσωπούνται από διαφορετικούς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να ξεπεραστεί ένα από τα πρακτικά προβλήματα που δυσκόλευαν μέχρι σήμερα τη δημιουργία συλλογικών σχημάτων αυτοκατανάλωσης.
Παρόλα αυτά, πριν από οποιαδήποτε εγκατάσταση σε πολυκατοικία θα πρέπει να εξετάζονται ζητήματα όπως η συναίνεση των ιδιοκτητών, η νομιμότητα της εγκατάστασης, η ασφάλεια και η χρήση κοινόχρηστων χώρων.
Τι προβλέπεται για δήμους και δημόσιους φορείς
Ειδικό καθεστώς προβλέπεται για δήμους, δημόσιους φορείς και κοινωφελείς οργανισμούς.
Μέσω net billing ή virtual net billing μπορούν να καλύπτονται ενεργειακές ανάγκες εγκαταστάσεων όπως σχολεία, νοσοκομεία και κέντρα υγείας, αθλητικές εγκαταστάσεις, δίκτυα οδοφωτισμού, καθώς και υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης.
Το οικονομικό όφελος από την αυτοκατανάλωση θα αποτυπώνεται στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας ως έκπτωση, με στόχο τη μείωση των ενεργειακών δαπανών.
Έρχονται έξυπνοι μετρητές και ηλεκτρονικό μητρώο
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται και η επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών για τους αυτοκαταναλωτές.
Παράλληλα, προβλέπεται η λειτουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας, στο οποίο θα καταχωρίζονται οι αυτοκαταναλωτές, οι παροχές και οι σταθμοί παραγωγής.
Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών αναμένεται να περιορίσει τη γραφειοκρατία και να διευκολύνει την ανταλλαγή δεδομένων και την εκκαθάριση της ενέργειας που παράγεται και καταναλώνεται.
476 εκατ. ευρώ για αυτοκατανάλωση και αποθήκευση στα νησιά
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχεδιάζει, παράλληλα, να διαθέσει 476 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νήσων για την ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης και της αποθήκευσης ενέργειας.
Στόχος είναι να ενισχυθούν οι επενδύσεις και να περιοριστεί το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στα νησιά.
Ήδη έχουν διατεθεί περισσότερα από 170 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για προγράμματα όπως τα «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη», «Φωτοβολταϊκά στο Χωράφι» και «Αποθήκευση στις Επιχειρήσεις».
Τα στοιχεία δείχνουν σημαντική αύξηση της αυτοκατανάλωσης. Από το 2020 έχουν τεθεί σε λειτουργία 38.812 συστήματα συνολικής ισχύος 1.128 MW, ενώ την περίοδο 2015-2019 είχαν ενεργοποιηθεί μόλις 1.772 συστήματα συνολικής ισχύος 36 MW.
Πότε ξεκινούν τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι
Το νέο πλαίσιο εφαρμόζεται με τη δημοσίευση της Υπουργικής Απόφασης και οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να προχωρούν στις προβλεπόμενες διαδικασίες για σταθμούς ΑΠΕ με ή χωρίς μπαταρία, καθώς και για αυτόνομα συστήματα αποθήκευσης.
Για τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι, όμως, χρειάζεται ακόμη ένα βήμα.
Πρώτα πρέπει να δημοσιευτούν από τον ΔΕΔΔΗΕ οι ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας, με προθεσμία έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Στη συνέχεια θα ενεργοποιηθεί η ειδική ηλεκτρονική διαδικασία γνωστοποίησης της εγκατάστασης.
Επομένως, όσοι ενδιαφέρονται για φωτοβολταϊκό έως 800 Watt καλό είναι να μην προχωρήσουν σε αγορά ή σύνδεση εξοπλισμού πριν δημοσιευτούν οι τεχνικές οδηγίες και ξεκαθαριστούν οι απαιτήσεις για την παροχή τους.
Φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι: Οι 5 βασικές ερωτήσεις
Μπορώ να βάλω σήμερα φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι;
Όχι ακόμη. Απαιτείται πρώτα η δημοσίευση των προδιαγραφών ασφαλείας του ΔΕΔΔΗΕ και η ενεργοποίηση της προβλεπόμενης ψηφιακής διαδικασίας.
Ποια είναι η μέγιστη ισχύς;
Η μέγιστη ισχύς παραγωγής είναι 800 Watt, ενώ η εγκατεστημένη ισχύς μπορεί να φτάσει έως τα 1.000 Watt.
Χρειάζεται υποχρεωτικά μπαταρία;
Όχι. Το φωτοβολταϊκό μπορεί να λειτουργήσει και χωρίς μπαταρία. Η αποθήκευση, ωστόσο, επιτρέπει τη χρήση της ενέργειας σε μεταγενέστερο χρόνο.
Μπορώ να βάλω μόνο μπαταρία;
Ναι. Προβλέπεται η εγκατάσταση αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς φωτοβολταϊκό, αποκλειστικά για την κάλυψη ίδιων αναγκών.
Θα μειωθεί αυτόματα ο λογαριασμός ρεύματος;
Η αυτοκατανάλωση μπορεί να μειώσει την ποσότητα ενέργειας που αγοράζεται από το δίκτυο, όμως το τελικό οικονομικό όφελος εξαρτάται από την κατανάλωση, την παραγωγή, το τιμολόγιο, την ύπαρξη μπαταρίας και το κόστος της επένδυσης.
