Την ολοένα μεγαλύτερη ένταση και συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων, αλλά και τις αδυναμίες των υφιστάμενων αντιπλημμυρικών υποδομών, επισημαίνει ο καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας, εξηγώντας γιατί οι πλημμύρες προκαλούν πλέον τόσο σοβαρές καταστροφές. Όπως τονίζει, η κλιματική κρίση, η αυξημένη έκθεση πληθυσμού και υποδομών, αλλά και τα έργα που σχεδιάστηκαν με βάση παλαιότερα δεδομένα, δημιουργούν ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο περιβάλλον.
Σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ και ομότιμος καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών υπογραμμίζει ότι η αύξηση της έντασης και της συχνότητας των ακραίων φαινομένων είναι πλέον πραγματικότητα.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο φαινόμενο El Niño, το οποίο, σύμφωνα με την εκτίμησή του, αναπτύχθηκε μέσα στο 2026 και αναμένεται να επιβαρύνει τις συνθήκες σε παγκόσμιο επίπεδο τουλάχιστον μέχρι τους πρώτους μήνες του 2027.
Όπως εξηγεί ο καθηγητής, η επιδείνωση των ακραίων καιρικών φαινομένων δεν αποτελεί πλέον απλώς μια θεωρητική εκτίμηση, αλλά μια εξέλιξη που αποτυπώνεται στην πραγματικότητα.
«Είναι πλέον γεγονός και όχι θεωρία, ότι η αύξηση της έντασης αλλά και της συχνότητας εμφάνισης των φαινομένων είναι εκθετική», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το El Niño ενδέχεται να προκαλέσει σημαντικές επιπτώσεις σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, ενώ χώρες με μεγάλη ακτογραμμή, όπως η Ελλάδα, αντιμετωπίζουν αυξημένη ευαλωτότητα.
Αυτό συμβαίνει επειδή η γειτνίαση με τη θάλασσα επηρεάζει καθοριστικά τις κλιματικές συνθήκες και αποτελεί σημαντικό παράγοντα στη διαμόρφωση των καιρικών φαινομένων.
Γιατί οι ισχυρές βροχοπτώσεις προκαλούν μεγαλύτερες καταστροφές
Ο Ευθύμιος Λέκκας επισημαίνει ότι οι συνθήκες έχουν αλλάξει σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν. Η κλιματική κρίση συνδέεται άμεσα με το ανθρωπογενές περιβάλλον, καθώς έχουν αυξηθεί οι άνθρωποι, τα κτίρια, οι υποδομές και οι οικονομικές δραστηριότητες που εκτίθενται σε φυσικούς κινδύνους.
Όσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση αυτή, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα σοβαρών επιπτώσεων όταν εκδηλώνεται ένα ακραίο φαινόμενο.
Παράλληλα, σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η κατάσταση των υποδομών στη χώρα. Όπως αναφέρει ο καθηγητής, μεγάλο μέρος τους είναι παλαιό και έχει σχεδιαστεί με βάση τα δεδομένα και τις κλιματικές συνθήκες προηγούμενων δεκαετιών.
Για τον λόγο αυτό, θεωρεί αναγκαία την επανεκτίμηση της τρωτότητας των υποδομών, λαμβάνοντας υπόψη τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα και τους κινδύνους που διαμορφώνονται.
Προειδοποίηση για τα αντιπλημμυρικά έργα στην Αττική
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, όπου συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος του πληθυσμού της χώρας.
Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ τονίζει ότι πρέπει να επανεξεταστεί η αποτελεσματικότητα όλων των αντιπλημμυρικών έργων, τόσο στην Αττική όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Όπως επισημαίνει, σε αρκετές περιοχές της πρωτεύουσας οι υφιστάμενες υποδομές δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους που δημιουργούν οι σημερινές κλιματικές συνθήκες. Μάλιστα, ακόμη και μια βροχόπτωση μέτριας έντασης μπορεί να προκαλέσει προβλήματα και ζημιές που, υπό κανονικές συνθήκες, δεν θα έπρεπε να καταγράφονται.
Μεταξύ των βασικών αιτιών που αναφέρει είναι:
-
Μπαζωμένα ή εγκιβωτισμένα ρέματα, που περιορίζουν τη φυσική απορροή των υδάτων.
-
Εκτεταμένη τσιμεντοποίηση, η οποία μειώνει την απορρόφηση του νερού από το έδαφος.
-
Ανεπαρκή συστήματα αποστράγγισης, που δυσκολεύονται να διαχειριστούν μεγάλες ποσότητες νερού.
Η επανεξέταση των έργων θεωρείται, σύμφωνα με τον καθηγητή, απαραίτητη προκειμένου οι πόλεις να μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες.
Από την έλλειψη νερού στις πλημμύρες μέσα σε λίγες ώρες
Αναφερόμενος στα ακραία πλημμυρικά φαινόμενα που έχουν καταγραφεί σε διάφορες περιοχές του κόσμου, μεταξύ των οποίων και η Ισπανία, ο Ευθύμιος Λέκκας σημειώνει ότι οι υδρολογικές συνθήκες μπορούν να μεταβληθούν πολύ γρήγορα.
Όπως εξηγεί, είναι πλέον πιθανό μια περιοχή να περάσει από συνθήκες έλλειψης νερού σε κατάσταση υπερβολικής συγκέντρωσης υδάτων μέσα σε λίγες ώρες.
Η αύξηση του κινδύνου από ακραία υδρολογικά και κλιματικά φαινόμενα δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες χώρες, αλλά αφορά πολλές περιοχές του πλανήτη.
Για τον λόγο αυτό, όπως υπογραμμίζει, δεν είναι πλέον ασφαλές να βασίζεται ο σχεδιασμός αποκλειστικά στις κλιματικές συνθήκες που επικρατούσαν πριν από 30 έως 40 χρόνια.
Αλλαγές στον σχεδιασμό των πόλεων και στην Πολιτική Προστασία
Το βασικό μήνυμα του καθηγητή είναι ότι τα νέα επιστημονικά δεδομένα επιβάλλουν διαφορετική προσέγγιση στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι πόλεις και οι υποδομές.
Η αντιμετώπιση των πλημμυρών δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στα έργα που κατασκευάστηκαν με βάση παλαιότερες εκτιμήσεις. Απαιτείται συνολική επανεξέταση της αντιπλημμυρικής προστασίας, με προσαρμογή στις σημερινές κλιματικές συνθήκες.
Όπως καταλήγει ο Ευθύμιος Λέκκας, πρέπει να αλλάξει ο τρόπος σχεδιασμού των πόλεων, των αντιπλημμυρικών έργων και της Πολιτικής Προστασίας, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις από τα ολοένα συχνότερα και εντονότερα ακραία φαινόμενα.
