Breaking news

Social media: Νέα εφαρμογή για την προστασία των παιδιών έρχεται στην Ελλάδα
A
Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις.
Βάλε το proson.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google

Μια φωτογραφία από τα πρώτα γενέθλια ενός παιδιού, ένα βίντεο από τη σχολική του γιορτή ή ακόμη και μια αυθόρμητη αντίδρασή του που οι γονείς βρίσκουν χαριτωμένη. Για πολλές οικογένειες, στιγμές από την καθημερινότητα των παιδιών αποτελούν πλέον μέρος της διαδικτυακής τους παρουσίας. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, το ψηφιακό αποτύπωμα ενός παιδιού αρχίζει να διαμορφώνεται πολύ πριν αποκτήσει το ίδιο λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η πρακτική αυτή είναι γνωστή ως sharenting, όρος που προκύπτει από τον συνδυασμό των αγγλικών λέξεων sharing και parenting και περιγράφει τη συνήθεια των γονιών να αναρτούν φωτογραφίες, βίντεο και προσωπικές πληροφορίες των παιδιών τους. Παρότι συνήθως ξεκινά από αισθήματα αγάπης, η συγκεκριμένη συμπεριφορά εγείρει σημαντικά ερωτήματα, τα οποία δεν περιορίζονται στην ασφάλεια στο διαδίκτυο, αλλά σχετίζονται και με την ίδια την ανάπτυξη των ανηλίκων.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, που εορτάζεται στις 20 Νοεμβρίου, το ΑΠΕ-ΜΠΕ απευθύνθηκε στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στον Συνήγορο του Παιδιού και στην ψυχολόγο MSc, PhD(c) - ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Βασιλείου. Στο επίκεντρο των ερωτήσεων βρέθηκαν τα δικαιώματα των παιδιών, οι επιπτώσεις από την έκθεσή τους στο διαδίκτυο και τα όρια που καλούνται να θέσουν οι γονείς.

Το ζήτημα απασχολεί όλο και περισσότερο τις ευρωπαϊκές Αρχές Προστασίας Δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, η ιρλανδική Αρχή, σε συνεργασία με τη Γαλλία, υλοποίησε την ενημερωτική καμπάνια «Pause Before You Post» («Στάσου πριν δημοσιεύσεις»), θέλοντας να αναδείξει πόσα προσωπικά στοιχεία ενός παιδιού μπορούν να γίνουν γνωστά μέσα από αναρτήσεις που εκ πρώτης όψεως μοιάζουν αθώες και αφορούν την οικογενειακή ζωή.

Έρχεται το FantomApp

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, μέσα στο 2026 αναμένεται να κυκλοφορήσει η ελληνική έκδοση του FantomApp. Πρόκειται για μια δωρεάν εφαρμογή που έχει αναπτυχθεί από τη γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL) και αποσκοπεί στην προστασία των προσωπικών δεδομένων των νέων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η διάθεσή της θα γίνεται μέσω του App Store, του Google Play, αλλά και σε διαδικτυακή μορφή.

Η εφαρμογή απευθύνεται κυρίως σε παιδιά και εφήβους, προσφέροντάς τους χρήσιμα εργαλεία για την καλύτερη διαχείριση της ψηφιακής τους παρουσίας. Ειδικότερα, τους δίνει τη δυνατότητα να προσαρμόζουν τις ρυθμίσεις απορρήτου των λογαριασμών τους, να περιορίζουν τη δημοσιοποίηση προσωπικών πληροφοριών, να ελέγχουν κατά πόσο οι κωδικοί τους είναι ασφαλείς και να αιτούνται τη διαγραφή περιεχομένου που τους αφορά.

Ξεχωριστή μέριμνα έχει ληφθεί και για την προστασία των δεδομένων όσων χρησιμοποιούν την εφαρμογή. Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Γραμματείας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, δρ Γιώργος Ρουσόπουλος, το FantomApp έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μην αποθηκεύει προσωπικά δεδομένα, με εξαίρεση τη διεύθυνση IP, η οποία είναι αναγκαία για τη λειτουργία του, και τον τύπο της συσκευής που χρησιμοποιεί ο χρήστης.

Τι προβλέπει η νομοθεσία για τις φωτογραφίες παιδιών που αναρτούν οι γονείς στα social media

Η ελληνική νομοθεσία δεν απαγορεύει συνολικά και χωρίς εξαιρέσεις τη δημοσίευση φωτογραφιών ανηλίκων από τους γονείς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται ότι επιτρέπεται να κοινοποιείται χωρίς όρια κάθε λεπτομέρεια της ζωής ενός παιδιού.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ισαβέλλα Μονιούδη-Πικρού, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η εικόνα, η προσωπικότητα και η ιδιωτική ζωή ανήκουν στα δικαιώματα του ίδιου του ανηλίκου. Για τον λόγο αυτό, οι γονείς πρέπει να συνειδητοποιούν ότι κάθε ανάρτηση δημιουργεί ένα ψηφιακό αποτύπωμα, το οποίο μπορεί να παραμείνει διαθέσιμο και να συνοδεύει το παιδί για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ακόμη και στην περίπτωση που μια φωτογραφία διαγραφεί από τον λογαριασμό στον οποίο είχε αναρτηθεί, δεν υπάρχει εγγύηση ότι έχει αφαιρεθεί οριστικά από το διαδίκτυο. Το περιεχόμενο ενδέχεται να έχει ήδη αποθηκευτεί, αναδημοσιευθεί ή αξιοποιηθεί από άλλα πρόσωπα.

Σύμφωνα με την κα Μονιούδη-Πικρού, ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι αναρτήσεις που περιλαμβάνουν ιδιωτικές ή οικογενειακές στιγμές, στοιχεία μέσω των οποίων μπορεί να εντοπιστεί ένα παιδί, καθώς και φωτογραφίες ή βίντεο που ενδέχεται να το εκθέσουν ή να το φέρουν σε δύσκολη θέση.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό όσο το παιδί μεγαλώνει και αποκτά τη δική του αντίληψη για την ιδιωτικότητα. Μια εικόνα που οι γονείς αντιμετωπίζουν ως αθώα μπορεί, για παράδειγμα, να προκαλέσει αμηχανία στο παιδί ή να αποτελέσει αφορμή για σχόλια από τους συνομηλίκους του.

Ο Συνήγορος του Παιδιού υπογραμμίζει ότι οι γονείς χρειάζεται να ζητούν τη συγκατάθεση των ανηλίκων, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία και τον βαθμό ωριμότητάς τους. Παράλληλα, θα πρέπει να αποφεύγουν να δημοσιοποιούν στοιχεία όπως το σχολείο, η διεύθυνση κατοικίας, οι καθημερινές συνήθειες και δραστηριότητες, αλλά και ευαίσθητες πληροφορίες που αφορούν την υγεία τους.

Σε περίπτωση που ένα παιδί δεν επιθυμεί να παραμείνει αναρτημένη κάποια φωτογραφία του, μπορεί αρχικά να συζητήσει το θέμα με τους γονείς του και να ζητήσει να την κατεβάσουν. Εναλλακτικά, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, έχει τη δυνατότητα να απευθυνθεί στην πλατφόρμα όπου βρίσκεται το συγκεκριμένο περιεχόμενο ή να ζητήσει συμβουλές από τον Συνήγορο του Παιδιού.

Οι καταγγελίες στην Ελλάδα και τα όρια στις αναρτήσεις των γονέων

Στη χώρα μας, οι αναφορές για δημοσιοποίηση φωτογραφιών ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνδέονται κατά κύριο λόγο με διαφωνίες μεταξύ γονέων που έχουν χωρίσει ή βρίσκονται σε διάσταση.

Όπως διευκρινίζει ο δρ Γιώργος Ρουσόπουλος, αναπληρωτής προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Γραμματείας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων, μέχρι σήμερα η Αρχή δεν έχει λάβει καταγγελίες για το φαινόμενο του sharenting πέρα από περιπτώσεις που εντάσσονται σε γονικές διαφορές, ούτε έχει εκδώσει σχετικές αποφάσεις. Οι υποθέσεις που έχουν εξεταστεί αφορούν κυρίως καταγγελίες ενός γονέα για φωτογραφίες του παιδιού που δημοσιεύει ο άλλος.

Παρόμοια είναι η εικόνα που μεταφέρει και ο Συνήγορος του Παιδιού. Οι σχετικές αναφορές είναι ελάχιστες συγκριτικά με άλλες κατηγορίες υποθέσεων και προέρχονται κυρίως από διαζευγμένους γονείς, οι οποίοι διαμαρτύρονται για αναρτήσεις φωτογραφιών των παιδιών τους από τον άλλο γονέα, συχνά στο πλαίσιο της μεταξύ τους αντιπαράθεσης. Έχουν υπάρξει, επίσης, ελάχιστες περιπτώσεις αναφορών από τρίτα πρόσωπα.

Από την πλευρά της, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα διευκρινίζει ότι η δημοσίευση φωτογραφίας ή βίντεο ανηλίκου μπορεί να υπάγεται στις διατάξεις του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων, εφόσον η συγκεκριμένη δραστηριότητα δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε προσωπικούς ή οικιακούς σκοπούς, όπως ενδέχεται να συμβαίνει σε μια δημόσια ανάρτηση.

Καθοριστικό ρόλο δεν έχει μόνο το γεγονός ότι ο λογαριασμός ανήκει σε ιδιώτη, αλλά και η φύση της δημοσίευσης, το κοινό στο οποίο απευθύνεται και ο σκοπός για τον οποίο πραγματοποιείται.

Ταυτόχρονα, η Αρχή επισημαίνει ότι η διασφάλιση των δικαιωμάτων των παιδιών δεν πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά στη δυνατότητά τους να αντιδρούν στις αποφάσεις των γονιών τους. Απαιτείται ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των ενηλίκων, καθώς και ενίσχυση της ψηφιακής εκπαίδευσης, ώστε τα παιδιά να αναπτύσσουν σταδιακά κριτική σκέψη, αυτονομία και δεξιότητες προστασίας των προσωπικών τους δεδομένων.

Πώς επηρεάζει την ψυχολογία των παιδιών η έκθεσή τους στο διαδίκτυο

Η συνεχής παρουσία των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενδέχεται να έχει επιπτώσεις και στην ψυχοσυναισθηματική τους εξέλιξη. Ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να επηρεαστούν διαφοροποιείται ανάλογα με το αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκονται.

Η ψυχολόγος Γεωργία Βασιλείου αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι μια μεμονωμένη φωτογραφία που μοιράζονται οι γονείς με φίλους και συγγενείς δεν αποτελεί από μόνη της επιβλαβή πρακτική για το παιδί. Όταν, όμως, η καθημερινότητά του εκτίθεται συστηματικά στο κοινό, μπορεί να επηρεαστεί ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του.

«Στα πρώτα χρόνια το παιδί γνωρίζει τον εαυτό του μέσα από το βλέμμα των γονιών του. Ο Βρετανός παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald Winnicott έλεγε ότι το πρόσωπο της μητέρας είναι ο πρώτος καθρέφτης του μωρού. Όταν αυτό το πρόσωπο το κοιτάζει με τρυφερότητα, το παιδί μαθαίνει ότι αγαπιέται όπως είναι». 

Όπως εξηγεί η ψυχολόγος, μέσα από αυτή τη σχέση το παιδί αποκτά σταδιακά την ικανότητα να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του, ακόμη και όταν αυτά είναι δύσκολα. «Αν σε τέτοιες στιγμές βρίσκει συχνά μπροστά του μια κάμερα, χάνει κάτι από αυτή την εμπειρία. Μπορεί να νιώσει ότι ο πόνος του έγινε θέαμα και να του μείνει ντροπή».

Κατά τη σχολική ηλικία, οι συνέπειες ενδέχεται να εκδηλωθούν με διαφορετικό τρόπο, καθώς το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει τι προκαλεί θετικές αντιδράσεις στους άλλους και πώς μπορεί να κερδίσει την αποδοχή τους.

«Η φράση “άλλη μια φορά να το τραβήξω, και μετά θα πάρεις αυτό που θέλεις” ακούγεται σε πολλά σπίτια. Μέσα από αυτήν το παιδί μαθαίνει ότι η επιβράβευση έρχεται όταν παίζει καλά τον ρόλο του».

Σύμφωνα με την κα Βασιλείου, σε αυτή την περίπτωση η αυτοεκτίμηση του παιδιού μπορεί να αρχίσει να συνδέεται με εξωτερικούς παράγοντες, όπως τα likes και τα σχόλια των άλλων, ενώ παράλληλα περιορίζεται ο αυθορμητισμός του.

Κατά την εφηβεία, το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα. Σε αυτή τη φάση, ο έφηβος προσπαθεί να διαμορφώσει τη δική του ταυτότητα και εικόνα, ενδέχεται όμως να διαπιστώσει ότι πολλές στιγμές της παιδικής του ηλικίας έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί από τους γονείς του.

Για ποιους λόγους οι γονείς δημοσιοποιούν στιγμές από τη ζωή των παιδιών τους

Η αγάπη και η υπερηφάνεια για τα παιδιά αποτελούν συνήθως τα βασικά κίνητρα πίσω από τις αναρτήσεις των γονιών. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Γεωργία Βασιλείου, η συγκεκριμένη ανάγκη μπορεί να σχετίζεται και με την επιθυμία των ενηλίκων να λάβουν αναγνώριση και θαυμασμό.

Η ψυχολόγος αναφέρεται στον «πατέρα της ψυχανάλυσης» Σίγκμουντ Φρόιντ, ο οποίος είχε αναλύσει τον τρόπο με τον οποίο, μέσα από την αγάπη προς τα παιδιά τους, οι γονείς ενδέχεται να αναβιώνουν δικές τους παιδικές ανάγκες για θαυμασμό, αλλά και την επιθυμία να δουν τα παιδιά τους να πραγματοποιούν όνειρα που οι ίδιοι δεν κατάφεραν να εκπληρώσουν.

«Στα social media αυτή η ανάγκη βρίσκει μεγάλη σκηνή. Το παιδί μπορεί τότε να γίνει, χωρίς να το θέλει κανείς, κάτι σαν βιτρίνα του γονιού, η απόδειξη ότι τα πάει καλά».

Όπως εξηγεί η κα Βασιλείου, ακόμη και αναρτήσεις που εκ πρώτης όψεως αποτυπώνουν τη σχέση ανάμεσα σε έναν γονέα και το παιδί του μπορεί τελικά να αναδεικνύουν περισσότερο την προσωπική ιστορία και τις ανάγκες του ενήλικα.

Η ίδια διευκρινίζει ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο γεγονός ότι οι γονείς έχουν τέτοιες ανάγκες, αλλά στο ενδεχόμενο τα παιδιά να τις αντιλαμβάνονται και να αισθάνονται ότι πρέπει να ανταποκριθούν σε αυτές.

«Όλες αυτές οι ανάγκες είναι βαθιά ανθρώπινες και αξίζουν κατανόηση. Τα παιδιά όμως τις διαισθάνονται και συχνά αναλαμβάνουν, χωρίς να το καταλάβουν, το βάρος να τις καλύπτουν».

Όπως προσθέτει, ένα παιδί μπορεί ήδη να αισθάνεται το βάρος των προσδοκιών της οικογένειάς του, όμως μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καλείται πολλές φορές να γίνει μέρος και της εικόνας που θέλει να παρουσιάσει η οικογένεια προς τα έξω.

Για τον λόγο αυτό, η ψυχολόγος καταλήγει: «Ένα παιδί χρειάζεται πάνω απ' όλα το βλέμμα του γονιού του, τη στιγμή που ζουν κάτι μαζί, χωρίς οθόνη ανάμεσα».

Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις.
Βάλε το proson.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google

Δημοφιλείς Ειδήσεις