Για πολλούς ασφαλισμένους, η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας εξακολουθεί να αποτελεί ένα κομβικό ζήτημα, καθώς οι χαμηλές εισφορές προσφέρουν μικρότερη οικονομική πίεση στο παρόν, αλλά μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλότερες συντάξιμες αποδοχές στο μέλλον.
Καθοριστική για το ύψος της μελλοντικής σύνταξης των ελευθέρων επαγγελματιών είναι η ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγουν στον e-ΕΦΚΑ. Από το 2020 και έπειτα, οι μη μισθωτοί δεν ασφαλίζονται με βάση το εισόδημά τους, αλλά επιλέγουν ελεύθερα μία από τις έξι διαθέσιμες κατηγορίες, καταβάλλοντας σταθερές μηνιαίες εισφορές. Η επιλογή αυτή, όταν διατηρείται σταθερά για μεγάλο χρονικό διάστημα, αποτυπώνεται άμεσα στο τελικό ποσό της κύριας σύνταξης.
Με βάση ενδεικτικούς υπολογισμούς, για ασφαλισμένο με 40 έτη ασφάλισης που παραμένει διαχρονικά στην ίδια κατηγορία, οι συντάξεις διαμορφώνονται ως εξής:
- Στην 1η ασφαλιστική κατηγορία, η χαμηλότερη εισφορά αντιστοιχεί σε σύνταξη περίπου 890 ευρώ τον μήνα.
- Στην 2η κατηγορία, το ποσό αυξάνεται και φτάνει κοντά στα 978 ευρώ.
- Η 3η κατηγορία οδηγεί σε σύνταξη της τάξης των 1.120 - 1.130 ευρώ και αποτελεί μια ενδιάμεση επιλογή για αρκετούς επαγγελματίες.
- Στην 4η κατηγορία, με υψηλότερες εισφορές, η σύνταξη διαμορφώνεται περίπου στα 1.300 ευρώ.
- Η 5η κατηγορία αποδίδει μηνιαία σύνταξη κοντά στα 1.500 ευρώ.
- Τέλος, η 6η και ανώτερη κατηγορία μπορεί να οδηγήσει σε σύνταξη που προσεγγίζει τα 1.890 - 1.900 ευρώ.
Μια φορά τον χρόνο η επιλογή ή η αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας
Οι υπολογισμοί αυτοί αφορούν αποκλειστικά την κύρια σύνταξη και βασίζονται στην προϋπόθεση πλήρους ασφαλιστικού βίου 40 ετών χωρίς διακοπές. Στην πράξη, τα τελικά ποσά ενδέχεται να διαφοροποιηθούν ανάλογα με τα πραγματικά έτη ασφάλισης, τυχόν αλλαγές κατηγορίας στη διάρκεια του χρόνου και την αξιοποίηση πλασματικών ετών.
Υπενθυμίζεται επίσης ότι ο υπολογισμός της σύνταξης των ελευθέρων επαγγελματιών δεν βασίζεται μόνο στις εισφορές των τελευταίων ετών, αλλά στον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 και μετά. Αυτό σημαίνει ότι οι επιλογές ασφαλιστικής κατηγορίας σε ολόκληρη τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από μια «αύξηση εισφορών» λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση.
Η επιλογή ή η αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας πραγματοποιείται μία φορά τον χρόνο, συνήθως έως τα τέλη Ιανουαρίου. Σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος δεν υποβάλει νέα δήλωση, παραμένει αυτόματα στην κατηγορία που είχε επιλέξει το προηγούμενο έτος.
Προθεσμία έως και τις 31 Ιανουαρίου
Προθεσμία έως και τις 31 Ιανουαρίου έχουν ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες για να επιλέξουν την ασφαλιστική τους κατηγορία.
Η πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, που σήμερα ανέρχεται στα 244,65 ευρώ, αναμένεται να διαμορφωθεί κοντά στα 250 με 251 ευρώ, ανάλογα με το τελικό ποσοστό μεταβολής.
Για όσους βρίσκονται σε αυτή την κατηγορία, η μηνιαία αύξηση υπολογίζεται περίπου στα 6 ευρώ.
Στην έκτη κατηγορία, όπου η σημερινή μηνιαία εισφορά φτάνει τα 659,39 ευρώ, η επιβάρυνση αντιστοιχεί σε ποσά που προσεγγίζουν τα 17 ευρώ τον μήνα.
