Χαμηλότερη από τα 1.000 ευρώ εκτιμάται ότι θα είναι η σύνταξη για τη συντριπτική πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών, καθώς περίπου εννέα στους δέκα ασφαλισμένους επιλέγουν τις δύο χαμηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τη σημαντική επίδραση που έχει η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας στο ανταποδοτικό μέρος της μελλοντικής σύνταξης. Ενδεικτικά, με 40 χρόνια ασφάλισης, η εκτιμώμενη σύνταξη για ασφαλισμένο στην πρώτη κατηγορία διαμορφώνεται περίπου στα 910 ευρώ, με βάση τους υπολογισμούς που παρουσιάστηκαν σε ρεπορτάζ της ΕΡΤnews.
Περισσότεροι από 650.000 ασφαλισμένοι έχουν επιλέξει την πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, ενώ περίπου 163.500 βρίσκονται στη δεύτερη. Συνολικά, δηλαδή, σχεδόν εννέα στους δέκα ελεύθερους επαγγελματίες που έχουν καταταχθεί στις έξι βασικές κατηγορίες καταβάλλουν τις δύο χαμηλότερες εισφορές.
Η επιλογή αυτή μειώνει την οικονομική επιβάρυνση κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου, έχει όμως αντίκτυπο στο ποσό που θα προκύψει στο μέλλον από το ανταποδοτικό σκέλος της σύνταξης.
Πώς διαμορφώθηκαν οι ασφαλιστικές κατηγορίες
Το ασφαλιστικό καθεστώς για τους ελεύθερους επαγγελματίες έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Με τον νόμο Κατρούγκαλου, το 2016, οι ασφαλιστικές εισφορές συνδέθηκαν με το εισόδημα, με αρκετούς ασφαλισμένους να καταβάλλουν την κατώτατη εισφορά για τον κλάδο σύνταξης, η οποία ανερχόταν τότε περίπου στα 157 ευρώ.
Από το 2020, οι εισφορές αποσυνδέθηκαν από το εισόδημα και επανήλθε το σύστημα των ασφαλιστικών κατηγοριών. Οι ασφαλισμένοι μπορούν πλέον να επιλέγουν μεταξύ διαφορετικών επιπέδων εισφορών, με την πρώτη κατηγορία να αποτελεί την επιλογή της μεγάλης πλειονότητας.
Για το 2026, η συνολική μηνιαία εισφορά για κύρια σύνταξη και υγειονομική περίθαλψη ανέρχεται σε 250,77 ευρώ στην πρώτη κατηγορία και σε 300,93 ευρώ στη δεύτερη. Από τα ποσά αυτά, τα 185,09 ευρώ και τα 222,12 ευρώ αντίστοιχα αφορούν τον κλάδο της κύριας σύνταξης.
Η επιλογή της χαμηλότερης κατηγορίας συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ανάγκη περιορισμού του μηνιαίου κόστους. Για αρκετούς επαγγελματίες, το ύψος των εισφορών αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση, ενώ η εμπειρία των προηγούμενων ετών έχει επηρεάσει και την εμπιστοσύνη προς το ασφαλιστικό σύστημα.
Τι σύνταξη προκύπτει μετά από 40 χρόνια
Οι διαφορές μεταξύ των ασφαλιστικών κατηγοριών γίνονται πιο εμφανείς όταν εξετάζεται η μελλοντική σύνταξη.
Με βάση ενδεικτικούς υπολογισμούς υπό το σημερινό ασφαλιστικό καθεστώς, ένας ελεύθερος επαγγελματίας που ασφαλίζεται για 40 χρόνια στην πρώτη κατηγορία εκτιμάται ότι θα λάβει περίπου 910 ευρώ μεικτά σύνταξη.
Στη δεύτερη κατηγορία το ποσό είναι υψηλότερο, ενώ όσο αυξάνεται η ασφαλιστική κατηγορία τόσο ενισχύεται και το ανταποδοτικό ποσό.
Η διαφορά γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν ο ασφαλισμένος αποχωρεί με λιγότερα χρόνια ασφάλισης. Με 38 χρόνια, η εκτιμώμενη σύνταξη ανέρχεται σε περίπου 862 ευρώ για την πρώτη κατηγορία και 946 ευρώ για τη δεύτερη. Με 36 χρόνια ασφάλισης, τα αντίστοιχα ποσά υποχωρούν περίπου στα 815 ευρώ και 889 ευρώ.
Στην έκτη ασφαλιστική κατηγορία, αντίθετα, οι ενδεικτικοί υπολογισμοί οδηγούν σε περίπου 1.788 ευρώ με 38 χρόνια ασφάλισης και 1.635 ευρώ με 36 χρόνια.
Η αλλαγή κατηγορίας και τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασφαλισμένοι
Η μετάβαση σε υψηλότερη ασφαλιστική κατηγορία μπορεί να ενισχύσει το ανταποδοτικό μέρος της μελλοντικής σύνταξης. Ωστόσο, η τελική παροχή δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τις εισφορές των τελευταίων ετών.
Στον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη το σύνολο του ασφαλιστικού χρόνου, οι εισφορές και οι ασφαλιστέες αποδοχές από το 2002 και μετά, τυχόν οφειλές, καθώς και η αναγνώριση πλασματικών ετών.
Επομένως, η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας αποτελεί μια απόφαση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το μελλοντικό εισόδημα, αλλά δεν υπάρχει ένα ενιαίο αποτέλεσμα για όλους τους ασφαλισμένους.
Οι παραπάνω υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί και αφορούν μεικτά ποσά, με βάση το ισχύον καθεστώς. Το τελικό ύψος της σύνταξης εξαρτάται από το ατομικό ασφαλιστικό ιστορικό κάθε επαγγελματία.
