Σημαντική αύξηση στις δαπάνες των ελληνικών νοικοκυριών καταγράφει η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025, αποτυπώνοντας την πίεση που εξακολουθεί να δέχεται το διαθέσιμο εισόδημα από το κόστος βασικών αγαθών και υπηρεσιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές ανήλθε το 2025 στα 21.842,40 ευρώ, έναντι 20.694,48 ευρώ το 2024. Η αύξηση διαμορφώθηκε στο 5,5%.
Σε μηνιαία βάση, αυτό μεταφράζεται σε 1.820,20 ευρώ, έναντι 1.724,54 ευρώ το 2024, δηλαδή περίπου 96 ευρώ περισσότερα κάθε μήνα.
Πόσα χρήματα χρειάζεται ένα νοικοκυριό
Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά περίπου 1.148 ευρώ μέσα σε έναν χρόνο, φτάνοντας τα 21.842,40 ευρώ.
Αντίστοιχα, η μέση ετήσια δαπάνη ανά άτομο ανήλθε σε 9.225,12 ευρώ, επίσης αυξημένη κατά 5,5% σε σχέση με το 2024.
Ιδιαίτερα υψηλές είναι οι δαπάνες στην Αττική, όπου η μέση ετήσια δαπάνη διαμορφώνεται στα 24.981,36 ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας.
Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά των μεγάλων αστικών κέντρων, όπου οι δαπάνες για στέγαση, τρόφιμα και μετακινήσεις καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος του διαθέσιμου προϋπολογισμού.
Διατροφή και στέγαση απορροφούν μεγάλο μέρος του εισοδήματος
Οι βασικές ανάγκες εξακολουθούν να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των οικογενειακών δαπανών.
Στα είδη διατροφής κατευθύνεται το 20,4% του οικογενειακού προϋπολογισμού, ενώ σημαντικό βάρος έχει και η στέγαση.
Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει, μάλιστα, σημαντική αύξηση των δαπανών σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Στα διαρκή αγαθά η άνοδος έφτασε το 8,9%, στη στέγαση το 8,3% και στην εκπαίδευση το 8,2%.
Ιδιαίτερα για τα νοικοκυριά που κατοικούν σε ενοικιαζόμενη κατοικία, η επιβάρυνση είναι ακόμη μεγαλύτερη: σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, κατά μέσο όρο το 23,4% του μηνιαίου προϋπολογισμού τους κατευθύνεται στη στέγαση, ενώ το 17,3% αφορά την καταβολή ενοικίου.
Η εικόνα για το κόστος των καυσίμων
Η αύξηση των οικογενειακών δαπανών συνδέεται και με το κόστος της ενέργειας και των μετακινήσεων, με τις τιμές των καυσίμων να αποτελούν ένα από τα βασικά ζητήματα που συζητούνται στο πολιτικό πεδίο.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ έχει καταθέσει προτάσεις για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, στα ελάχιστα επίπεδα που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Με βάση την πρόταση που έχει κατατεθεί, ο ΕΦΚ θα μειωνόταν:
-
στο πετρέλαιο θέρμανσης, από 0,280 ευρώ σε 0,021 ευρώ ανά λίτρο,
-
στην αμόλυβδη βενζίνη, από 0,700 ευρώ σε 0,359 ευρώ ανά λίτρο,
-
στο πετρέλαιο κίνησης, από 0,410 ευρώ σε 0,330 ευρώ ανά λίτρο.
Οι παραπάνω αλλαγές αποτελούν πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και όχι μέτρο που έχει τεθεί σε εφαρμογή. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καταγράφει σήμερα τους αντίστοιχους εθνικούς συντελεστές ΕΦΚ στα 700 ευρώ/1.000 λίτρα για την αμόλυβδη, 410 ευρώ για το diesel κίνησης και 280 ευρώ για το diesel θέρμανσης κατά την περίοδο θέρμανσης.
Η πρόταση για τα περιθώρια διύλισης
Παράλληλα με τη μείωση του ΕΦΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ έχει προτείνει ανώτατο περιθώριο κέρδους στη διύλιση, με βάση τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε το κόμμα κατά την παρουσίαση της σχετικής τροπολογίας, το περιθώριο διύλισης στην Ελλάδα αυξήθηκε από περίπου 7,6 δολάρια το βαρέλι το 2019 στα 22,95 δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος τοποθετείται περίπου στα 12 δολάρια το βαρέλι.
Η συγκεκριμένη πρόταση αφορά τον περιορισμό του περιθωρίου μικτού κέρδους στη διύλιση και αποτελεί μέρος των κοινοβουλευτικών προτάσεων του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για το κόστος των καυσίμων.
Τι δείχνουν τελικά τα στοιχεία για τα νοικοκυριά
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν ότι το κόστος των αγορών των νοικοκυριών αυξήθηκε σημαντικά μέσα σε έναν χρόνο. Με 21.842,40 ευρώ μέση ετήσια δαπάνη και 1.820,20 ευρώ μέση μηνιαία δαπάνη, ο οικογενειακός προϋπολογισμός εξακολουθεί να κατευθύνεται σε μεγάλο βαθμό σε βασικές ανάγκες.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη στην Αττική, όπου η μέση ετήσια δαπάνη φτάνει τα 24.981,36 ευρώ.
Παράλληλα, η συζήτηση για το ενεργειακό κόστος συνεχίζεται και στο πολιτικό επίπεδο, με προτάσεις για μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα και περιορισμό των περιθωρίων διύλισης να έχουν κατατεθεί στη Βουλή. Τα μέτρα αυτά, ωστόσο, αποτελούν πολιτικές προτάσεις και δεν πρέπει να συγχέονται με τα επίσημα ευρήματα της ΕΛΣΤΑΤ για τις δαπάνες των νοικοκυριών.
