Η μακροχρόνια ανεργία στην Ελλάδα δεν αποτελεί μόνο οικονομικό βάρος, αλλά και μια σημαντική δοκιμασία για τους ανέργους. Σύμφωνα με τη ΔΥΠΑ, ως μακροχρόνια άνεργος θεωρείται όποιος παραμένει εγγεγραμμένος στα μητρώα για περισσότερους από 12 συνεχόμενους μήνες.
Για όσους βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση, η πολιτεία προσφέρει μια σειρά από επιδόματα και παροχές. Στο παρόν άρθρο αναλύουμε κάθε δυνατότητα, τους όρους χορήγησης και τα σημεία που χρειάζονται προσοχή, ώστε οι δικαιούχοι να αξιοποιήσουν πλήρως τα ωφελήματα που προβλέπονται.
1. Επιδόματα και οικονομικές ενισχύσεις
Α. Επίδομα μακροχρονίως ανέργων (200€)
Αυτό είναι το πιο γνωστό βοήθημα, αλλά έχει μια σημαντική παγίδα: Δεν το παίρνουν όλοι οι άνεργοι.
- Το δικαιούνται μόνο όσοι έχουν εξαντλήσει την 12μηνη τακτική επιδότηση ανεργίας. Αν, για παράδειγμα, είστε άνεργος 2 χρόνια αλλά δεν είχατε δουλέψει ποτέ πριν ώστε να πάρετε το κανονικό ταμείο ανεργίας, δεν μπορείτε να το λάβετε.
- Ποσό - Διάρκεια: 200 ευρώ το μήνα για ακριβώς 12 μήνες.
- Κριτήρια: Το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα δεν πρέπει να ξεπερνά τα 10.000€ (το ποσό αυτό αυξάνεται κατά 587€ για κάθε ανήλικο παιδί).
- Η αίτηση πρέπει να γίνει μέσα σε 2 μήνες από τη λήξη της τακτικής επιδότησης.
Β. Το εφάπαξ βοήθημα των 300€
Πρόκειται για ένα κίνητρο που θεσπίστηκε για όσους παραμένουν στα μητρώα για πάρα πολύ μεγάλο διάστημα.
- Ποιοι το δικαιούνται: Όσοι συμπληρώνουν πάνω από 5 έτη (60 μήνες) συνεχόμενης ανεργίας.
- Προϋπόθεση: Πρέπει να έχετε συντάξει ή επικαιροποιήσει το Ψηφιακό Ατομικό Σχέδιο Δράσης (ΑΣΔ). Χωρίς αυτό, το σύστημα δεν «βλέπει» την αίτησή σας.
- Ισχύουν τα κριτήρια του επιδόματος θέρμανσης (περίπου 16.000€ για άγαμους, 24.000€ για έγγαμους).
Γ. Ειδική ενίσχυση 810€ (Ευάλωτες ομάδες)
Αυτό το βοήθημα αντικατέστησε παλαιότερες παροχές και είναι πιο στοχευμένο.
- Δικαιούχοι: Μονογονεϊκές οικογένειες, θύματα έμφυλης βίας, άτομα που ολοκλήρωσαν προγράμματα απεξάρτησης και αποφυλακισμένοι.
- Ένσημα: Απαιτούνται τουλάχιστον 75 ημέρες ασφάλισης (ένσημα) τα τελευταία δύο έτη πριν την αίτηση.
2. Κοινωνικές παροχές
Δωρεάν μετακίνηση στα ΜΜΜ
Ίσως η πιο σημαντική καθημερινή ελάφρυνση είναι στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Οι μακροχρόνια άνεργοι δικαιούνται μηδενικό κόμιστρο στις αστικές συγκοινωνίες.
- Πώς λειτουργεί: Πρέπει να διαθέτετε την προσωποποιημένη κάρτα (π.χ. Athena Card). Μέσω της εφαρμογής ή των εκδοτηρίων, «φορτώνετε» το δικαίωμα δωρεάν μετακίνησης κάθε μήνα, επιδεικνύοντας τη βεβαίωση ανεργίας σας.
Κοινωνικός Τουρισμός και επιταγές (voucher) θεάματος
Κάθε χρόνο, η ΔΥΠΑ «τρέχει» προγράμματα για δωρεάν διακοπές με το πρόγραμμα Κοινωνικός Τουρισμός (6 έως 10 διανυκτερεύσεις) και δωρεάν εισιτήρια για θέατρα και βιβλία.
Ως μακροχρόνια άνεργος, λαμβάνετε επιπλέον μόρια στην αξιολόγηση. Αυτό σημαίνει ότι έχετε πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να επιλεγείτε σε σχέση με έναν νέο άνεργο.
3. Φορολογικές και λοιπές ελαφρύνσεις
Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ)
Οι μακροχρόνια άνεργοι εντάσσονται με ευνοϊκότερους όρους στο ΚΟΤ της ΔΕΗ και των άλλων παρόχων.
Το όφελος είναι η μείωση στον λογαριασμό ρεύματος που μπορεί να φτάσει και το 30%-40%. Η αίτηση γίνεται μέσω της πλατφόρμας της ΗΔΙΚΑ.
Έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ
Αν το συνολικό σας εισόδημα είναι χαμηλό και η ακίνητη περιουσία σας δεν ξεπερνά ορισμένα τετραγωνικά, δικαιούστε 50% έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ. Σε περιπτώσεις τριτέκνων, πολυτέκνων ή αναπήρων με ανεργία, η έκπτωση φτάνει το 100%.
4. Υγεία και σύνταξη
Ιατροφαρμακευτική Κάλυψη
Δεν μένετε ακάλυπτοι από γιατρούς και φάρμακα.
- Άνω των 55 ετών: Με 3.000 ένσημα στο ΙΚΑ, έχετε πλήρη κάλυψη.
- 29 έως 55 ετών: Παρέχεται κάλυψη για την ασθένεια σε είδος (όχι σε χρήμα) για διάστημα έως 2 ετών, εφόσον έχετε τουλάχιστον 2 μήνες ανεργίας και έχετε κολλήσει στο παρελθόν έστω και λίγα ένσημα (600 ημέρες ασφάλισης).
Προαιρετική ασφάλιση (Για όσους πλησιάζουν τη σύνταξη)
Αν σας λείπουν ένσημα για να βγείτε στη σύνταξη γήρατος:
- Δικαιούχοι: Άνδρες 60+ και γυναίκες 55+, εγγεγραμμένοι άνεργοι για τουλάχιστον 12 μήνες.
- Πώς βοηθάει: Η ΔΥΠΑ καλύπτει τις εισφορές για να συμπληρώσετε τα ένσημα που υπολείπονται για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
5. Μοριοδότηση ΑΣΕΠ και κατάρτιση - voucher
Μοριοδότηση ΑΣΕΠ
Σε όλες τις προκηρύξεις ΑΣΕΠ για θέσεις εργασίας στο Δημόσιο (μόνιμες ή εποχικές), η μακροχρόνια ανεργία δίνει τα περισσότερα μόρια. Συγκεκριμένα, για κάθε εξάμηνο ανεργίας παίρνετε σταθερό αριθμό μορίων, με ανώτατο όριο συνήθως τους 12-18 μήνες.
Προγράμματα κατάρτισης (Voucher)
Συχνά η ΔΥΠΑ ανοίγει προγράμματα κατάρτισης με voucher (π.χ. «Πράσινες Δεξιότητες» ή «Ψηφιακές Δεξιότητες»).
Πέρα από τη γνώση, αυτά τα προγράμματα δίνουν εκπαιδευτικό επίδομα (συνήθως 5€ ανά ώρα κατάρτισης). Ένα πρόγραμμα 200 ωρών μπορεί να σας αποφέρει 1.000€ καθαρά.
Το «Ψηφιακό Ατομικό Σχέδιο Δράσης» είναι πλέον υποχρεωτικό
Το 2026, η λογική της ΔΥΠΑ έχει μετατοπιστεί οριστικά από την «παθητική αναμονή» στην «ενεργό αναζήτηση». Αν ο άνεργος δεν συνεργάζεται, οι παροχές διακόπτονται.
Βάσει της νομοθεσίας που ισχύει το 2026, η ιδιότητα του μακροχρόνια ανέργου και η διατήρηση των παροχών (δωρεάν μετακίνηση, μοριοδότηση ΑΣΕΠ) εξαρτώνται άμεσα από το Ψηφιακό ΑΣΔ.
Αν ο άνεργος αρνηθεί τρεις κατάλληλες θέσεις εργασίας που του προτείνει η ΔΥΠΑ (θέσεις που αντιστοιχούν στα προσόντα και τον τόπο κατοικίας του), η κάρτα ανεργίας διαγράφεται για δύο έτη και διακόπτονται όλα τα επιδόματα.
Το νέο «επίδομα εργασίας»
Μια σημαντική νομοθετική προσθήκη για το 2026 είναι το κίνητρο για την επιστροφή στην απασχόληση.
Αν ένας μακροχρόνια άνεργος που λαμβάνει το επίδομα των 200€ βρει δουλειά πριν λήξει το 12μηνο της επιδότησης, δεν χάνει το επίδομα. Συνεχίζει να εισπράττει το 50% του επιδόματος (δηλαδή 100€ επιπλέον του μισθού του) μέχρι να συμπληρωθεί το αρχικό 12μηνο. Είναι ένα νομικό «δώρο» για να ενθαρρυνθεί η πρόσληψη.
Πλέον, όλες οι παροχές προς τους μακροχρόνια ανέργους (πλην του τακτικού επιδόματος) υπόκεινται στα εισοδηματικά όρια που ορίζει η φορολογική νομοθεσία.
Ο νόμος ορίζει ότι αν το εισόδημα υπερβαίνει αυτά τα όρια, ο άνεργος διατηρεί την κάρτα του για μοριοδότηση στο ΑΣΕΠ, αλλά χάνει τις παροχές όπως οι δωρεάν μετακινήσεις και τα κουπόνια κοινωνικού τουρισμού.
