Σε νέο εκκαθαριστικό κύκλο των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο προχωρά η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), βάζοντας στο «ψυγείο» επιπλέον χρέη ύψους 6 δισ. ευρώ που κρίνονται ανεπίδεκτα είσπραξης.
Η εξέλιξη αυτή ανεβάζει το συνολικό ύψος των οφειλών που έχουν χαρακτηριστεί ως μη εισπράξιμες στα 41,264 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026, από 35,2 δισ. ευρώ σήμερα. Το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο 36% των συνολικών ληξιπρόθεσμων χρεών προς τη Φορολογική Διοίκηση, τα οποία ανέρχονται σε 114,516 δισ. ευρώ.
Πρόκειται κυρίως για παλαιές οφειλές που παραμένουν ανείσπρακτες επί σειρά ετών, παρά τις προσπάθειες των φορολογικών αρχών. Στις περισσότερες περιπτώσεις αφορούν πτωχευμένες επιχειρήσεις, φυσικά πρόσωπα που έχουν αποβιώσει ή φορολογούμενους χωρίς εντοπίσιμα περιουσιακά στοιχεία.
Πότε ένα χρέος θεωρείται ανεπίδεκτο είσπραξης
Η καταχώριση μιας οφειλής στα ειδικά βιβλία ανεπίδεκτων είσπραξης δεν γίνεται αυτόματα, αλλά ακολουθεί συγκεκριμένη διοικητική διαδικασία και απαιτεί σειρά εγκρίσεων ανάλογα με το ύψος του χρέους.
Για οφειλές έως 300.000 ευρώ απαιτείται απόφαση του προϊσταμένου της αρμόδιας ΔΟΥ ή του Τελωνείου, ενώ για ποσά από 300.000 έως 3 εκατ. ευρώ η απόφαση λαμβάνεται από τον Διοικητή της ΑΑΔΕ, έπειτα από σχετική εισήγηση των αρμόδιων υπηρεσιών. Για χρέη που υπερβαίνουν τα 3 εκατ. ευρώ απαιτείται εισήγηση της Επιχειρησιακής Μονάδας Είσπραξης και τελική έγκριση από τον Διοικητή της Αρχής.
Σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ), απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι έρευνες για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των συνυπόχρεων προσώπων, να έχει διαπιστωθεί αντικειμενική αδυναμία είσπραξης και να έχουν εξεταστεί οι δυνατότητες ποινικής δίωξης όπου προβλέπεται.
Νέα κριτήρια διευρύνουν τις περιπτώσεις
Οι αλλαγές που ψηφίστηκαν το προηγούμενο καλοκαίρι επέκτειναν τις περιπτώσεις στις οποίες μια οφειλή μπορεί να χαρακτηριστεί ανεπίδεκτη είσπραξης.
Πλέον, ακόμη και όταν υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία στο όνομα του οφειλέτη ή συνυπόχρεων προσώπων, το χρέος μπορεί να ενταχθεί στην κατηγορία αυτή εφόσον η αξία τους θεωρείται εξαιρετικά μικρή σε σχέση με το ύψος της οφειλής.
Ειδικότερα, η συνολική αξία των ακινήτων δεν πρέπει να ξεπερνά το 5% της βασικής οφειλής και σε κάθε περίπτωση τις 100.000 ευρώ, ενώ η κινητή περιουσία δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ.
Οι νέες διατάξεις δίνουν τη δυνατότητα στις φορολογικές αρχές να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα χαρτοφυλάκια χρεών που θεωρούνται πρακτικά αδύνατο να ανακτηθούν.
Τι σημαίνει στην πράξη το «πάγωμα» των οφειλών
Ο χαρακτηρισμός μιας οφειλής ως ανεπίδεκτης είσπραξης δεν συνεπάγεται διαγραφή της. Αντίθετα, το χρέος παραμένει ενεργό και καταχωρίζεται σε ειδικό μητρώο, ενώ αναστέλλονται οι διαδικασίες είσπραξης για διάστημα δέκα ετών από το τέλος του έτους καταχώρισης.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αναστέλλεται και η παραγραφή της οφειλής, ενώ ο οφειλέτης και τα συνυπόχρεα πρόσωπα δεν μπορούν να λάβουν φορολογική ενημερότητα, παρά μόνο βεβαίωση οφειλής.
Παράλληλα, δεν χορηγούνται τα απαραίτητα πιστοποιητικά για μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων, εκτός εάν το προϊόν της εκποίησης προορίζεται για την αποπληρωμή του χρέους.
Την ίδια στιγμή, παραμένουν δεσμευμένοι οι τραπεζικοί και επενδυτικοί λογαριασμοί, καθώς και οι θυρίδες των εμπλεκόμενων προσώπων, ενώ το Δημόσιο διατηρεί το δικαίωμα να επανέλθει με μέτρα είσπραξης ή συμψηφισμούς σε περίπτωση που εντοπιστούν νέα περιουσιακά στοιχεία στο μέλλον.
Η διαδικασία αυτή αποτελεί ουσιαστικά έναν μηχανισμό «εκκαθάρισης» του τεράστιου όγκου ληξιπρόθεσμων οφειλών, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι το κράτος παραιτείται οριστικά από τις απαιτήσεις του.
