Μειώσεις στις επιβαρύνσεις που προκύπτουν από τα τεκμήρια διαβίωσης και το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα εξετάζει η κυβέρνηση, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται στη 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) 2026.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι, καθώς το οικονομικό επιτελείο εξετάζει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται το ελάχιστο εισόδημα, ώστε να περιοριστούν περιπτώσεις όπου οι φορολογούμενοι εμφανίζουν πραγματικά χαμηλότερα κέρδη αλλά φορολογούνται με βάση υψηλότερο τεκμαρτό εισόδημα.
Τεκμήρια διαβίωσης: Ποιες αλλαγές εξετάζονται
Οι παρεμβάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι αφορούν τα τεκμήρια που συνδέονται με κατοικίες, αυτοκίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία, με στόχο να μειωθεί το χάσμα ανάμεσα στο πραγματικό και το τεκμαρτό εισόδημα.
Παράλληλα, εξετάζεται νέα προσέγγιση για το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών.
Η βασική φιλοσοφία του συστήματος δεν αναμένεται να αλλάξει. Το ελάχιστο εισόδημα θα εξακολουθήσει να συνδέεται με τον κατώτατο μισθό, ενώ θα διατηρηθούν και οι προσαυξήσεις που σχετίζονται με τα έτη άσκησης της δραστηριότητας, δηλαδή οι λεγόμενες «τριετίες».
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Τι αλλάζει στο τεκμαρτό εισόδημα
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εξετάζονται αφορά την κατάργηση της προσαύξησης 10% που συνδέεται με το κόστος μισθοδοσίας.
Παράλληλα, εξετάζεται η κατάργηση της προσαύξησης 5%, η οποία εφαρμόζεται όταν ο κύκλος εργασιών ενός επαγγελματία υπερβαίνει τον μέσο κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ. Το συγκεκριμένο κριτήριο αποτελεί σήμερα μέρος του μηχανισμού προσδιορισμού του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, περίπου 320.000 επαγγελματίες αναμένεται να επηρεαστούν θετικά από τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Δεν αποκλείεται μάλιστα να υπάρξει πλήρης αποσύνδεση του τεκμαρτού εισοδήματος από το κόστος μισθοδοσίας, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την επιβάρυνση επαγγελματιών που διατηρούν προσωπικό.
Ποιοι επαγγελματίες θα δουν μεγαλύτερη ελάφρυνση
Η στόχευση αφορά κυρίως συνεπείς φορολογουμένους, για τους οποίους το οικονομικό επιτελείο εξετάζει ένα πιο διαφοροποιημένο σύστημα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει γίνει γνωστό, μεταξύ των κριτηρίων που θα μπορούσαν να λαμβάνονται υπόψη είναι η έγκαιρη υποβολή φορολογικών δηλώσεων, η συνέπεια στις φορολογικές υποχρεώσεις, η ορθή διαβίβαση στοιχείων στο myDATA και η απουσία σοβαρών φορολογικών παραβάσεων.
Παράλληλα, αναμένεται να διευρυνθούν οι εξαιρέσεις και οι μειώσεις του τεκμαρτού εισοδήματος για συγκεκριμένες επαγγελματικές δραστηριότητες και ΚΑΔ, ώστε να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι πραγματικές συνθήκες λειτουργίας κάθε κλάδου.
Παράδειγμα: Επαγγελματίας με τζίρο 35.000 ευρώ
Η επίδραση των αλλαγών γίνεται πιο εύκολα κατανοητή μέσα από ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Ένας υδραυλικός ή ηλεκτρολόγος έχει ετήσιο τζίρο 35.000 ευρώ, λειτουργεί την επιχείρησή του για έξι χρόνια και απασχολεί έναν εργαζόμενο.
Τα δεδομένα του παραδείγματος είναι:
-
Τζίρος: 35.000 ευρώ
-
Λειτουργικά έξοδα: 8.000 ευρώ
-
Ετήσιες μεικτές αποδοχές εργαζομένου: 15.400 ευρώ
-
Συνολικό εργοδοτικό κόστος: περίπου 18.800 ευρώ
-
Μέσος τζίρος ΚΑΔ: 25.000 ευρώ
Το πραγματικό λογιστικό κέρδος διαμορφώνεται σε μόλις 8.200 ευρώ.
Ωστόσο, το τεκμαρτό σύστημα οδηγεί σε υψηλότερο φορολογητέο εισόδημα.
Πώς υπολογίζεται σήμερα
Η βασική βάση του παραδείγματος ανέρχεται σε 12.320 ευρώ.
Στη συνέχεια εφαρμόζεται η προσαύξηση που συνδέεται με τη μισθοδοσία:
18.800 × 10% = 1.880 ευρώ.
Έτσι, το ποσό διαμορφώνεται αρχικά σε:
12.320 + 1.880 = 14.200 ευρώ.
Επειδή το ποσό αυτό είναι χαμηλότερο από τις 15.400 ευρώ των μεικτών ετήσιων αποδοχών του εργαζομένου, ενεργοποιείται ο σχετικός κανόνας και το τεκμαρτό εισόδημα διαμορφώνεται στις 15.400 ευρώ.
Στη συνέχεια προστίθεται η προσαύξηση λόγω υψηλότερου τζίρου σε σχέση με τον μέσο όρο του ΚΑΔ.
Η διαφορά είναι:
35.000 - 25.000 = 10.000 ευρώ.
Το 5% της διαφοράς αντιστοιχεί σε:
10.000 × 5% = 500 ευρώ.
Έτσι, στο συγκεκριμένο παράδειγμα το τεκμαρτό εισόδημα φτάνει συνολικά τις 15.900 ευρώ.
Τι αλλάζει με την κατάργηση των δύο προσαυξήσεων
Εφόσον εφαρμοστεί το νέο μοντέλο που εξετάζεται, οι δύο συγκεκριμένες προσαυξήσεις θα αφαιρεθούν από τον υπολογισμό.
Ο επαγγελματίας του παραδείγματος θα απαλλαγεί από:
1.880 ευρώ λόγω της προσαύξησης 10% που συνδέεται με το κόστος του εργαζομένου.
Και από:
500 ευρώ λόγω της προσαύξησης 5% για την υπέρβαση του μέσου τζίρου του ΚΑΔ.
Συνολικά, λοιπόν, 2.380 ευρώ προσαυξήσεων δεν θα συνυπολογίζονται στο τεκμαρτό εισόδημα.
Το ποσό αυτό δεν αποτελεί από μόνο του το τελικό φορολογικό όφελος. Η τελική ελάφρυνση εξαρτάται από το συνολικό φορολογητέο εισόδημα και από το αν το τεκμαρτό εισόδημα είναι τελικά εκείνο που προσδιορίζει τη φορολογική επιβάρυνση.
Τι θα κρίνει η ΔΕΘ 2026
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να αποσαφηνίσουν αν και σε ποιο βαθμό θα μειωθούν τα τεκμήρια διαβίωσης, αλλά και πώς θα διαμορφωθεί το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών.
Το οικονομικό επιτελείο θέλει από τη μία πλευρά να μειώσει τις αδικίες και τις υπερβολικές επιβαρύνσεις για συνεπείς επαγγελματίες, χωρίς όμως να εγκαταλείψει το βασικό εργαλείο καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.
Η επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, η διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, το myDATA και τα ψηφιακά εργαλεία της ΑΑΔΕ θεωρούνται πλέον στοιχεία που επιτρέπουν πιο στοχευμένες παρεμβάσεις στο σύστημα.
Οι οριστικές αλλαγές αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη ΔΕΘ 2026, καθώς από αυτές θα φανεί ποιοι φορολογούμενοι θα δουν ουσιαστική μείωση της τεκμαρτής φορολογικής τους επιβάρυνσης.
