Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων αναμένεται να επωφεληθούν από τις ελαφρύνσεις στον ΕΝΦΙΑ του 2027, καθώς ενεργοποιούνται οι νέες ρυθμίσεις για τη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας. Οι παρεμβάσεις προβλέπουν από πλήρη απαλλαγή από τον φόρο έως και μειώσεις 50% ή 20%, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκει κάθε φορολογούμενος.
Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται κάτοικοι μικρών οικισμών και ακριτικών νησιών, ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία, αλλά και όσοι έχουν ασφαλίσει τις κατοικίες τους έναντι συγκεκριμένων κινδύνων.
Αντίθετα, αυξημένο φόρο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά αναμένεται να δουν κυρίως όσοι απέκτησαν μέσα στο 2026 επιπλέον ακίνητη περιουσία, μέσω αγοράς, δωρεάς, γονικής παροχής ή κληρονομιάς, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η συνολική αντικειμενική αξία των ακινήτων τους.
Ποιοι δικαιούνται πλήρη απαλλαγή
1. Ιδιοκτήτες κύριας κατοικίας σε μικρούς οικισμούς
Περισσότεροι από 650.000 ιδιοκτήτες εκτιμάται ότι θα απαλλαγούν από τον ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία τους. Το πληθυσμιακό όριο για την ένταξη στο μέτρο αυξάνεται από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους.
Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία, καθώς και για τους δήμους των Περιφερειών Κεντρικής Μακεδονίας, Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και Ηπείρου που βρίσκονται σε παραμεθόριες περιοχές, το όριο διαμορφώνεται στους 2.200 κατοίκους.
Με τη διεύρυνση προστίθενται 131 οικισμοί και περίπου 62.000 φορολογούμενοι. Συνολικά, το μέτρο καλύπτει 12.855 οικισμούς, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 86 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 8 εκατ. ευρώ αφορούν την επέκταση.
Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα που έχουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα και διαθέτουν δικαιώματα επί της κύριας κατοικίας τους στους συγκεκριμένους οικισμούς. Ο πληθυσμός κάθε οικισμού προσδιορίζεται με βάση την τελευταία απογραφή.
Βασική προϋπόθεση είναι η φορολογητέα αξία του 100% της πλήρους κυριότητας της κατοικίας να μην ξεπερνά τις 400.000 ευρώ. Σε περίπτωση υπέρβασης του συγκεκριμένου ορίου, δεν χορηγείται η απαλλαγή.
2. Κάτοικοι μικρών ακριτικών νησιών
Πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για την κύρια κατοικία τους δικαιούνται και φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα, τα οποία κατοικούν σε μικρά ακριτικά νησιά με πληθυσμό κάτω των 1.200 κατοίκων.
Η ρύθμιση αφορά νησιά των Περιφερειακών Ενοτήτων Ικαρίας, Λήμνου, Σάμου, Χίου, Καλύμνου, Καρπάθου, Ρόδου και Κω, καθώς και τις προβλεπόμενες περιοχές της Γαύδου και των Διαποντίων Νήσων.
Ως κύρια κατοικία λαμβάνεται υπόψη εκείνη που δηλώνεται στη φορολογική δήλωση του 2026. Η απαλλαγή καλύπτει αποκλειστικά τα δικαιώματα επί ακινήτων στα συγκεκριμένα νησιά και εκτιμάται ότι αφορά περίπου 3.500 ιδιοκτήτες.
3. Ιδιοκτήτες ακινήτων σε περιοχές που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές
Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ προβλέπεται και για επιλέξιμα ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές οι οποίες έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές.
Συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται ακίνητα:
- Στην Κορινθία, που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του Ιουλίου 2018.
- Στους Δήμους Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Άννας και Ιστιαίας – Αιδηψού, που επλήγησαν από τις πυρκαγιές του 2021.
- Στις Περιφερειακές Ενότητες Λάρισας, Τρικάλων, Καρδίτσας, Πιερίας, Γρεβενών, Κοζάνης και Φθιώτιδας, λόγω του σεισμού της 3ης Μαρτίου 2021.
- Σε περιοχές της Κρήτης που επλήγησαν από τους σεισμούς του 2021.
- Στη Σάμο, την Ικαρία και τη Χίο, λόγω του σεισμού και των πλημμυρών της 30ής Οκτωβρίου 2020.
Η απαλλαγή αφορά τα ακίνητα που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις λόγω των συγκεκριμένων καταστροφών.
Οι δικαιούχοι της έκπτωσης 50%
4. Τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες και νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία
Πλήρη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας τους δικαιούνται τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, καθώς και οικογένειες στις οποίες περιλαμβάνονται άτομα με αναπηρία σε ποσοστό τουλάχιστον 80%, εφόσον πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Ειδικότερα, το συνολικό ετήσιο οικογενειακό εισόδημα του 2026, είτε δηλωθέν είτε τεκμαρτό, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ. Το όριο προσαυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης και για κάθε εξαρτώμενο μέλος.
Παράλληλα, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων που κατέχει η οικογένεια την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν πρέπει να ξεπερνά τα 150 τ.μ.
Οι δικαιούχοι αυτής της κατηγορίας υπολογίζονται σε τουλάχιστον 55.000.
5. Νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα και περιορισμένη ακίνητη περιουσία
Μείωση κατά 50% στον συνολικό ΕΝΦΙΑ προβλέπεται για ιδιοκτήτες που πληρούν σωρευτικά συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα του 2026, δηλωθέν ή τεκμαρτό, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 9.000 ευρώ. Το ποσό αυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για τον ή τη σύζυγο ή το μέρος συμφώνου συμβίωσης και για κάθε εξαρτώμενο μέλος.
Έτσι, τα εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται ως εξής:
- 9.000 ευρώ για άγαμο χωρίς παιδιά.
- 10.000 ευρώ για ζευγάρι χωρίς παιδιά.
- 11.000 ευρώ για ζευγάρι με ένα εξαρτώμενο τέκνο.
- 12.000 ευρώ για ζευγάρι με δύο εξαρτώμενα τέκνα.
Επιπλέον, η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων που κατέχει ο φορολογούμενος την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 150 τ.μ.
Ισχύουν, επίσης, ανώτατα όρια στη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση:
- 85.000 ευρώ για άγαμο.
- 150.000 ευρώ για έγγαμο με ένα εξαρτώμενο τέκνο.
- 200.000 ευρώ για έγγαμο με δύο εξαρτώμενα τέκνα.
Οι δικαιούχοι εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τους 800.000. Σημειώνεται ότι όσοι πληρούν παράλληλα τις προϋποθέσεις απαλλαγής για την κύρια κατοικία τους σε μικρό οικισμό μπορούν να έχουν μηδενικό ΕΝΦΙΑ για το συγκεκριμένο ακίνητο.
Έκπτωση έως 20% για ασφαλισμένες κατοικίες
6. Ιδιοκτήτες που έχουν ασφαλίσει τα ακίνητά τους
Η έκτη κατηγορία αφορά φυσικά πρόσωπα που έχουν ασφαλίσει τις κατοικίες τους έναντι φυσικών καταστροφών. Για ακίνητα με φορολογητέα αξία έως 500.000 ευρώ προβλέπεται έκπτωση 20% στον ΕΝΦΙΑ, ενώ για κατοικίες μεγαλύτερης αξίας η μείωση περιορίζεται στο 10%.
Για να χορηγηθεί η έκπτωση, απαιτείται η κατοικία να ήταν ασφαλισμένη μέσα στο 2026 για τους κινδύνους της σεισμικής δόνησης, της πυρκαγιάς και της πλημμύρας. Η ασφάλιση πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί σε ασφαλιστική επιχείρηση εγγεγραμμένη στο σχετικό μητρώο της Τράπεζας της Ελλάδος.
Η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να αφορά ολόκληρη την αξία ανακατασκευής του κτίσματος, χωρίς να υπολογίζεται η αξία του οικοπέδου, με ελάχιστο ποσό τα 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.
Για τη χορήγηση ολόκληρης της έκπτωσης απαιτείται ετήσια ασφαλιστική κάλυψη. Εάν η διάρκεια της ασφάλισης είναι μικρότερη, αλλά τουλάχιστον τρεις μήνες, η μείωση υπολογίζεται αναλογικά.
Οι ιδιοκτήτες που αναμένεται να επωφεληθούν από τη συγκεκριμένη ρύθμιση εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τους 350.000.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση ανάμεσα στην απαλλαγή που αφορά αποκλειστικά την κύρια κατοικία και σε εκείνη που καλύπτει το σύνολο της ακίνητης περιουσίας. Επομένως, η απαλλαγή ενός ιδιοκτήτη για την κύρια κατοικία του σε μικρό οικισμό δεν σημαίνει ότι δεν θα πληρώσει ΕΝΦΙΑ για άλλα ακίνητα που διαθέτει, όπως εξοχικά ή οικόπεδα.
Αντίστοιχα, η έκπτωση για τις ασφαλισμένες κατοικίες εξαρτάται από την αξία του ακινήτου, τους κινδύνους που καλύπτει το ασφαλιστήριο και τη διάρκεια της ασφάλισης μέσα στο 2026.