Την 31η Δεκεμβρίου 2025 ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της εκκαθάρισης των φοιτητικών καταλόγων στα ελληνικά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Ιδρυμάτων, διαγράφηκαν 308.605 φοιτητές που είχαν εισαχθεί σε τετραετή προγράμματα πριν το 2017 και δεν πληρούσαν τα προβλεπόμενα κριτήρια για παράταση της διάρκειας φοίτησης, όπως ορίζεται από τον Ν. 4957/2022, τροποποιημένο με τον Ν. 5224/2025.
Η διαδικασία αυτή, που είχε στόχο τη διόρθωση των καταλόγων και την ορθολογική κατανομή των θέσεων, φέρνει όμως στην επιφάνεια και προκλήσεις που συνδέονται με την πρακτική εφαρμογή του νόμου. Οι κανόνες προβλέπουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις για την παραμονή ενός φοιτητή στο πρόγραμμα: συμμετοχή στις εξεταστικές των τελευταίων δύο ετών με επιτυχία σε τουλάχιστον ένα μάθημα, συγκέντρωση του 70% επί του συνόλου των μαθημάτων και κάλυψη του 70% των πιστωτικών μονάδων.
Η οριζόντια εφαρμογή του νόμου προκαλεί ανησυχία για περιπτώσεις φοιτητών που βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση των σπουδών τους. Πολλοί έχουν ήδη επενδύσει χρόνια στο πρόγραμμα σπουδών τους και κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός ανώτατης εκπαίδευσης, λόγω της αυστηρής ερμηνείας των προϋποθέσεων. Οι ακαδημαϊκοί τονίζουν την αναγκαιότητα για μεταβατικές διατάξεις και ρεαλιστική εφαρμογή του νόμου, ώστε να προστατεύονται φοιτητές που βρίσκονται λίγο πριν το πτυχίο τους.
Ζαχαράκη: «Η φοιτητική ιδιότητα δεν ισχύει εφ’ όρου ζωής»
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, δήλωσε σχετικά: «Για δεκαετίες, το καθεστώς των ανενεργών φοιτητών αδικούσε τους πάντες: τα Ιδρύματα που δεν μπορούσαν να προγραμματίσουν, τους ενεργούς φοιτητές που κοπίαζαν και κυρίως τους ίδιους τους νέους μας, που έμεναν εγκλωβισμένοι, χωρίς ουσιαστική σύνδεση με τις σπουδές τους. Το νέο πλαίσιο δεν είναι άκαμπτο. Προβλέπει ρητά εξαιρέσεις και ευελιξία για όσους εργάζονται, για όσους έχουν προβλήματα υγείας ή σοβαρές οικογενειακές και κοινωνικές υποχρεώσεις. Δεν αντιμετωπίζουμε όλους το ίδιο, αλλά τον καθένα δίκαια. Χιλιάδες φοιτητές μας αξιοποίησαν τη «δεύτερη ευκαιρία» που θεσπίσαμε, κι αυτό λέει πολλά για το πόσο αναγκαία ήταν αυτή η παρέμβαση.
Η φοιτητική ιδιότητα δεν ισχύει εφ’ όρου ζωής σε κανένα σύγχρονο ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο. Θέλουμε πτυχία με αξία, που αντανακλούν προσπάθεια, ικανότητες και μεράκι. Στόχος μας είναι ένα δημόσιο πανεπιστήμιο σύγχρονο, εξωστρεφές και συμπεριληπτικό. Ένα πανεπιστήμιο που στηρίζει τον φοιτητή, χτίζει το μέλλον του και δεν τον αφήνει επ’ αόριστον στο περιθώριο. Δεν κλείνουμε πόρτες, αλλά ανοίγουμε δρόμους σε σπουδές με προοπτική, αξιοπιστία και θεσμική συνέπεια. Εντός των επόμενων ημερών θα δοθούν τα ακριβή στοιχεία για όσους αξιοποίησαν τη δεύτερη ευκαιρία».
Παπαϊωάννου: «Ουσιαστικό βήμα εξορθολογισμού»
Ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιος για την Ανωτάτη Εκπαίδευση, καθ. Νίκος Παπαϊωάννου, τόνισε: «Η εκκαθάριση των φοιτητικών καταλόγων στα ελληνικά ΑΕΙ αποτελεί ένα αναγκαίο και ουσιαστικό βήμα εξορθολογισμού του ακαδημαϊκού μας συστήματος. Πρόκειται για μια διαδικασία που υλοποιείται στο πλαίσιο του νόμου με σεβασμό στην ακαδημαϊκή κοινότητα, συμβάλλοντας στον ορθολογικό σχεδιασμό πολιτικών για τους ενεργούς φοιτητές, τη χρηματοδότηση των ΑΕΙ και τη συνολική αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου.
Με επικαιροποιημένους φοιτητικούς καταλόγους, τα Πανεπιστήμια αποκτούν τη δυνατότητα να προγραμματίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις ανάγκες τους σε ανθρώπινο δυναμικό, υποδομές και πόρους. Αυτός ο σχεδιασμός είναι προϋπόθεση για την αναβάθμιση της ποιότητας των σπουδών και της καθημερινής ακαδημαϊκής λειτουργίας, καθώς και για τη βελτίωση των ποιοτικών κριτηρίων που συνεκτιμώνται στην αξιολόγηση των ελληνικών Πανεπιστημίων στις διεθνείς κατατάξεις.
Με σχέδιο, οργάνωση και συντονισμένη δράση, υλοποιούμε τον στόχο της κυβέρνησης της ΝΔ και του πρωθυπουργού, Κ. Μητσοτάκη, ώστε το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο να είναι ακόμα πιο σύγχρονο, λειτουργικό και ποιοτικό. Στηριζόμενοι σε αξιόπιστα δεδομένα δημιουργούμε την ανώτατη εκπαίδευση που υπηρετεί ουσιαστικά τους ενεργούς φοιτητές και την εύρυθμη ακαδημαϊκή λειτουργία στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας μας».
