Εγκύκλιο προς όλα τα σχολεία της χώρας απέστειλε το υπουργείο Παιδείας, προειδοποιώντας για την επικινδυνότητα της πικροδάφνης, ενός φυτού που συναντάται συχνά σε σχολικά προαύλια και εξωτερικούς χώρους. Η εγκύκλιος συνοδεύεται από αναλυτική ενημέρωση του ΕΟΔΥ, η οποία επισημαίνει την υψηλή τοξικότητα του φυτού και περιγράφει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την προστασία μαθητών και εκπαιδευτικών.
Ένα κοινό καλλωπιστικό φυτό με ισχυρές τοξίνες
Η πικροδάφνη (Nerium oleander) αποτελεί ιδιαίτερα διαδεδομένο καλλωπιστικό φυτό, κυρίως λόγω της ανθεκτικότητάς της και των μικρών απαιτήσεων συντήρησης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς της δημόσιας υγείας, όλα τα μέρη του φυτού – φύλλα, άνθη, μίσχοι και χυμός – περιέχουν ισχυρές τοξικές ουσίες.
Οι ουσίες αυτές, γνωστές ως καρδιακές γλυκοσίδες, μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά τη λειτουργία της καρδιάς. Σε περίπτωση έκθεσης ή κατάποσης, ενδέχεται να προκαλέσουν ναυτία, εμετούς, έντονο κοιλιακό άλγος, επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμη και αιφνίδιο θάνατο. Ιδιαίτερα ευάλωτα θεωρούνται τα παιδιά, καθώς η τυχαία επαφή ή κατάποση τμημάτων του φυτού μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή δηλητηρίαση.
Εξίσου επικίνδυνος θεωρείται και ο καπνός από την καύση του φυτού, ο οποίος περιέχει τοξικές ουσίες και μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας.
Ποια συμπτώματα πρέπει να προκαλέσουν ανησυχία
Η δηλητηρίαση από πικροδάφνη μπορεί να επηρεάσει πολλαπλά συστήματα του οργανισμού, κυρίως το καρδιαγγειακό, το γαστρεντερικό και το νευρικό σύστημα.
Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως στο πεπτικό σύστημα και μπορεί να περιλαμβάνουν ναυτία, εμετό και διάρροια, τα οποία εκδηλώνονται συχνά μέσα στις πρώτες δύο ώρες μετά την κατάποση. Αν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών.
Παράλληλα, οι τοξικές ουσίες του φυτού επηρεάζουν τη λειτουργία της καρδιάς, προκαλώντας βραδυκαρδία ή ταχυκαρδία. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν επικίνδυνες αρρυθμίες, όπως κοιλιακή μαρμαρυγή ή ακόμη και καρδιακή ανακοπή.
Επιπλέον, δεν αποκλείονται νευρολογικές εκδηλώσεις όπως σύγχυση, υπνηλία ή επιληπτικές κρίσεις. Η επαφή με τον χυμό του φυτού μπορεί επίσης να προκαλέσει ερεθισμό του δέρματος ή δερματίτιδα, ιδιαίτερα σε άτομα με αυξημένη ευαισθησία.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα γαστρεντερικά συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως πρώτα, ενώ μέσα στις επόμενες 12 έως 24 ώρες μπορεί να ακολουθήσουν σοβαρές καρδιακές διαταραχές και καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Σε περιπτώσεις σοβαρής δηλητηρίασης, εάν δεν υπάρξει άμεση ιατρική παρέμβαση, ο ασθενής μπορεί να καταλήξει ακόμη και μέσα σε 24 έως 48 ώρες.
Τα μέτρα που προτείνουν οι αρχές
Στην ενημέρωση που εστάλη στα σχολεία, ο ΕΟΔΥ και του υπουργείο Υγείας προτείνουν συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος έκθεσης των μαθητών στο τοξικό φυτό.
Μεταξύ άλλων, συστήνεται η σταδιακή απομάκρυνση της πικροδάφνης από τα σχολικά προαύλια και η αντικατάστασή της με ασφαλέστερα φυτά. Μέχρι την πλήρη απομάκρυνσή της, προτείνεται η περίφραξη και η κατάλληλη σήμανση των σημείων όπου υπάρχει το φυτό, ώστε να αποφεύγεται η πρόσβαση των παιδιών.
Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση και εκπαίδευση της σχολικής κοινότητας. Εκπαιδευτικοί, προσωπικό καθαριότητας και συντήρησης, γονείς και σχολικοί νοσηλευτές καλούνται να ενημερωθούν για την αναγνώριση της πικροδάφνης και τη σωστή διαχείριση πιθανών περιστατικών έκθεσης.
Σημαντική θεωρείται επίσης η ενημέρωση των μαθητών, ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν το φυτό και να αποφεύγουν οποιαδήποτε επαφή μαζί του.
