Με τη συγκρότηση της προβλεπόμενης Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος ξεκινά σήμερα στη Βουλή η διαδικασία της νέας συνταγματικής αναθεώρησης, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός διαλόγου που αναμένεται να καθορίσει κρίσιμες πτυχές της πολιτικής και θεσμικής ζωής της χώρας τα επόμενα χρόνια.
Ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, ανακοινώνει τη σύνθεση της ειδικής επιτροπής, η οποία θα αποτελείται από 42 μέλη και, σύμφωνα με πληροφορίες, θα διαθέτει διακομματικό προεδρείο. Παράλληλα, αναμένεται να καθοριστεί το χρονοδιάγραμμα των εργασιών της, οι οποίες εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν τουλάχιστον δύο μήνες, χωρίς να αποκλείεται η συνέχισή τους και κατά τη διάρκεια του Αυγούστου.
Στη σημερινή συνεδρίαση αναμένεται να τοποθετηθούν πολιτικοί αρχηγοί, κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι και βουλευτές, δίνοντας το πρώτο πολιτικό στίγμα της συζήτησης.
Στέγη, περιουσία και περιβάλλον στο επίκεντρο
Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας εστιάζει σε τρεις βασικούς άξονες, τους οποίους η κυβέρνηση παρουσιάζει ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου εκσυγχρονισμού της χώρας έως το 2030.
Ένα από τα σημαντικότερα πεδία αφορά την προστασία της περιουσίας, τη στεγαστική πολιτική και το περιβάλλον. Σύμφωνα με την κυβερνητική προσέγγιση, στόχος είναι η ενίσχυση της συνταγματικής προστασίας της περιουσίας, πέραν των υφιστάμενων διεθνών εγγυήσεων.
Παράλληλα, προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση της μεταφοράς συντελεστή δόμησης, ενός εργαλείου που συνδέεται με τον πολεοδομικό σχεδιασμό, την προστασία διατηρητέων κτιρίων και την αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Η κυβέρνηση επιδιώκει να ενσωματώσει στο Σύνταγμα τη δυνατότητα αξιοποίησης εγκαταλελειμμένων ακινήτων για κοινωνικούς σκοπούς, στο πλαίσιο πολιτικών που στοχεύουν στην αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας.
Στο πεδίο του περιβάλλοντος, προτείνονται διατάξεις που καθιερώνουν την αρχή του περιβαλλοντικού ισοζυγίου για κάθε κρατική παρέμβαση, ενώ προβλέπεται και η συνταγματική θωράκιση της προώθησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, καθώς και ειδική αναφορά στην προστασία των ζώων.
Νέος μηχανισμός ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων
Σημαντικές αλλαγές προτείνονται και στον τρόπο ελέγχου της συνταγματικότητας της νομοθεσίας.
Η κυβερνητική πρόταση εισάγει έναν μηχανισμό προληπτικού ελέγχου, σύμφωνα με τον οποίο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός ή η απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών θα μπορούν να ζητούν από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο να κρίνει τη συνταγματικότητα ενός νομοσχεδίου πριν από τη δημοσίευσή του.
Η απόφαση του δικαστηρίου θα δεσμεύει τα δικαστήρια στο μέλλον, επιταχύνοντας τη διαδικασία και περιορίζοντας τις πολυετείς δικαστικές εκκρεμότητες που συχνά προκύπτουν σήμερα γύρω από κρίσιμα νομοθετήματα.
Κατά την κυβερνητική επιχειρηματολογία, η αλλαγή αυτή ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, προστατεύει αποτελεσματικότερα τα δικαιώματα των πολιτών και δημιουργεί πιο σταθερό περιβάλλον για τις επενδύσεις.
Παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη και το άρθρο περί ευθύνης υπουργών
Κεντρική θέση στις προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας κατέχουν οι θεσμικές αλλαγές που αφορούν τη Δικαιοσύνη και τη λειτουργία του κράτους δικαίου.
Μεταξύ άλλων, προτείνεται η αποσύνδεση της επιλογής των ηγεσιών των ανώτατων δικαστηρίων από το Υπουργικό Συμβούλιο. Η τελική επιλογή θα γίνεται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, η οποία θα επιλέγει έναν από τρεις δικαστικούς λειτουργούς που θα έχουν προηγουμένως προταθεί από την Ολομέλεια του αντίστοιχου δικαστηρίου.
Παράλληλα, προωθούνται σημαντικές αλλαγές στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Βασικός στόχος είναι να περιοριστεί ο ανακριτικός ρόλος της Βουλής στις σχετικές υποθέσεις και να μεταφερθεί το κύριο βάρος της διερεύνησης στη Δικαιοσύνη.
Σύμφωνα με την πρόταση, την προανάκριση και την ανάκριση θα αναλαμβάνουν δικαστικοί λειτουργοί, ενώ η Βουλή θα καλείται να αποφασίζει μόνο όταν οι υποθέσεις έχουν ήδη υποστεί την αναγκαία δικαστική επεξεργασία.
Τι προβλέπει το Σύνταγμα για την αναθεώρηση
Η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης ρυθμίζεται από το άρθρο 110 του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει ότι ορισμένες θεμελιώδεις διατάξεις δεν μπορούν να αναθεωρηθούν, όπως εκείνες που αφορούν τη μορφή του πολιτεύματος και βασικά ατομικά δικαιώματα.
Για να προχωρήσει η αναθεώρηση απαιτούνται διαδοχικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες και αυξημένες πλειοψηφίες, ενώ δεν επιτρέπεται νέα αναθεώρηση πριν από την παρέλευση πενταετίας από την ολοκλήρωση της προηγούμενης.
