Στην Ολομέλεια της Βουλής ξεκινά σήμερα, Πέμπτη 23 Ιουλίου, η συζήτηση για την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας σχετικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος, ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική φάση της πρώτης κοινοβουλευτικής διαδικασίας.
Η σημερινή Βουλή δεν θα καθορίσει το τελικό περιεχόμενο των αλλαγών, αλλά θα αποφασίσει ποιες συνταγματικές διατάξεις θα κριθούν αναθεωρητέες. Το περιεχόμενο των νέων ρυθμίσεων θα διαμορφωθεί από την επόμενη, αναθεωρητική Βουλή που θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές.
Η συζήτηση στην Ολομέλεια θα διαρκέσει τρεις ημέρες και θα ολοκληρωθεί με ψηφοφορία για περισσότερα από 30 άρθρα και διατάξεις.
Η διαδικασία της αναθεώρησης και η «χιαστί» πλειοψηφία
Κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας αποτελεί η λεγόμενη «χιαστί» πλειοψηφία, η οποία καθορίζει το πόσο εύκολη ή δύσκολη θα είναι η τελική αλλαγή ενός άρθρου.
Εφόσον μια διάταξη λάβει σήμερα 180 ψήφους, η επόμενη Βουλή θα χρειάζεται 151 ψήφους για την οριστική αναθεώρησή της.
Αντίθετα, εάν συγκεντρώσει μόνο την απόλυτη πλειοψηφία των 151 βουλευτών, τότε η αναθεωρητική Βουλή θα χρειαστεί αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων για να προχωρήσει στην αλλαγή.
Αυτός είναι και ο λόγος που τα κόμματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται επιφυλακτικά να στηρίξουν τις προτάσεις της κυβέρνησης στην παρούσα φάση, καθώς επιδιώκουν να διατηρήσουν μεγαλύτερο περιθώριο διαμόρφωσης των τελικών αλλαγών στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο.
Τα άρθρα που βρίσκονται στο επίκεντρο
Μεταξύ των σημαντικότερων ζητημάτων που θα συζητηθούν ξεχωρίζει το άρθρο 16 του Συντάγματος, που αφορά τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων.
Το συγκεκριμένο θέμα θεωρείται ένα από τα πεδία όπου θα μπορούσε να υπάρξει ευρύτερη συναίνεση στην επόμενη Βουλή, καθώς υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις αλλά και σημεία σύγκλισης μεταξύ των κομμάτων.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται προτάσεις για:
-
την επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων,
-
την ευθύνη των υπουργών,
-
την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του άρθρου 24,
-
τις συνταγματικές εγγυήσεις για την τεχνητή νοημοσύνη,
-
την επέκταση της επιστολικής ψήφου στους εκλογείς εντός Ελλάδας.
Μεγαλύτερες πιθανότητες συναίνεσης φαίνεται να συγκεντρώνουν και οι προτάσεις για τη συνταγματική προστασία της ελληνικής γλώσσας και της σημαίας.
Η στάση των κομμάτων
Το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει δικές του προτάσεις για την αναθεώρηση συγκεκριμένων άρθρων, ωστόσο έχει ξεκαθαρίσει ότι θα διαφοροποιήσει τη στάση του ανά περίπτωση, ψηφίζοντας «παρών» σε ορισμένες προτάσεις και «κατά» σε άλλες.
Τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν προαναγγείλει αρνητική στάση απέναντι στην κυβερνητική πρόταση.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, η κριτική επικεντρώνεται κυρίως στη στάση του ΠΑΣΟΚ, με στελέχη της Νέας Δημοκρατίας να υποστηρίζουν ότι υπάρχουν σημεία συμφωνίας που θα μπορούσαν να τύχουν ευρύτερης στήριξης.
Ποιες προτάσεις ενδέχεται να μην προχωρήσουν
Ορισμένες προτάσεις δεν αποκλείεται να αποσυρθούν πριν από την τελική ψηφοφορία, καθώς θεωρείται δύσκολο να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη πλειοψηφία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
Το ασυμβίβαστο μεταξύ της ιδιότητας του υπουργού και του βουλευτή, αλλά και η πρόταση για μία μοναδική εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Η δεύτερη πρόταση έχει προκαλέσει προβληματισμό ακόμη και στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, ενώ αντιδράσεις έχουν εκφραστεί και από την αντιπολίτευση.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει τονίσει ότι η ψήφος των βουλευτών θα είναι κατά συνείδηση, υπογραμμίζοντας πως η συνταγματική αναθεώρηση δεν αποτελεί διαδικασία που πρέπει να ακολουθεί κομματική πειθαρχία.
Το προηγούμενο του 2019
Στη σημερινή διαδικασία επανέρχεται και η εμπειρία της προηγούμενης συνταγματικής αναθεώρησης του 2019, όταν η διαφορετική σύνθεση της προτείνουσας και της αναθεωρητικής Βουλής επηρέασε το τελικό αποτέλεσμα.
Το συγκεκριμένο προηγούμενο χρησιμοποιείται σήμερα από κυβέρνηση και αντιπολίτευση με διαφορετικές ερμηνείες, καθώς όλα τα κόμματα επιδιώκουν να αποφευχθούν αντίστοιχες δυσκολίες στη νέα διαδικασία.
Η τελική μορφή των αλλαγών, πάντως, θα κριθεί από την επόμενη Βουλή, η οποία θα έχει τον καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του νέου συνταγματικού πλαισίου.
