Με τη σημερινή ψηφοφορία στην Ολομέλεια της Βουλής ολοκληρώνεται το πρώτο και καθοριστικό στάδιο της διαδικασίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, καθώς οι βουλευτές καλούνται να αποφασίσουν ποια άρθρα του Συντάγματος θα χαρακτηριστούν αναθεωρητέα.
Στο τραπέζι βρίσκονται 33 προτάσεις της κυβέρνησης, οι οποίες αφορούν κρίσιμους τομείς, όπως η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, η ποινική ευθύνη υπουργών, η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, η επιστολική ψήφος, η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική αλλαγή και η φορολογική σταθερότητα.
Πώς γίνεται η συνταγματική αναθεώρηση
Η σημερινή Βουλή αποφασίζει ποια άρθρα θα ανοίξουν προς αναθεώρηση, ενώ η επόμενη, που θα προκύψει μετά τις εθνικές εκλογές, θα καθορίσει το τελικό περιεχόμενό τους.
Εάν ένα άρθρο συγκεντρώσει 180 ψήφους στην παρούσα Βουλή, στην επόμενη αρκούν 151 ψήφοι για την οριστική αλλαγή του. Αντίθετα, αν σήμερα δεν εξασφαλιστεί η αυξημένη πλειοψηφία, τότε θα απαιτηθούν 180 ψήφοι μετά τις εκλογές.
Η δεύτερη και τελική ψηφοφορία της παρούσας Βουλής έχει προγραμματιστεί για τις 27 Αυγούστου.
Κόντρα κυβέρνησης - αντιπολίτευσης
Η κυβέρνηση επιδιώκει ευρύτερες συναινέσεις, ωστόσο τα κόμματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται αρνητικά στην παρούσα φάση.
Το ΠΑΣΟΚ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα στηρίξει τώρα τις κυβερνητικές προτάσεις, εκτιμώντας πως διαφορετικά θα επιτρέψει στη μελλοντική κυβερνητική πλειοψηφία να διαμορφώσει μόνη της το τελικό περιεχόμενο των αναθεωρήσεων.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση κατηγορεί την αντιπολίτευση ότι αντιμετωπίζει μια κορυφαία θεσμική διαδικασία με κομματικά κριτήρια, ακόμη και σε άρθρα όπου υπάρχει ουσιαστική συμφωνία.
Οι βασικές αλλαγές που προτείνονται
Μεταξύ των σημαντικότερων προτάσεων που τίθενται σε ψηφοφορία περιλαμβάνονται:
-
Άρθρο 16: δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων υπό κρατική εποπτεία.
-
Άρθρο 86: κατάργηση της εμπλοκής της Βουλής στην προκαταρκτική εξέταση υποθέσεων υπουργών και μεταφορά της έρευνας στη Δικαιοσύνη.
-
Άρθρο 103: συνταγματική κατοχύρωση της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με δυνατότητα επιβράβευσης αλλά και απομάκρυνσης σε περιπτώσεις σοβαρής ανεπάρκειας.
-
Άρθρο 51: δυνατότητα επιστολικής ψήφου και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός Ελλάδας.
-
Άρθρο 24: ενίσχυση της προστασίας του περιβάλλοντος, της διαχείρισης των υδάτινων πόρων, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της προστασίας των ζώων.
-
Άρθρο 5 ή νέο άρθρο 5Β: εισαγωγή συνταγματικής πρόβλεψης για την ασφαλή και υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης.
-
Άρθρο 21: συνταγματική αναφορά στην προσιτή κατοικία και στη διαγενεακή δικαιοσύνη.
-
Άρθρο 79: κατοχύρωση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας του κρατικού προϋπολογισμού.
-
Άρθρο 30: καθιέρωση μίας εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Οι "γαλάζιες" διαφωνίες
Παρά τη συνολική στήριξη των κυβερνητικών προτάσεων, έχουν διατυπωθεί επιμέρους ενστάσεις από βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.
Οι Ντόρα Μπακογιάννη, Μπάμπης Αθανασίου και Γιώργος Βλάχος έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για την πρόταση που προβλέπει μία εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, χωρίς να αποκλείεται να διαφοροποιηθούν στη σχετική ψηφοφορία.
Παράλληλα, η κυβέρνηση απέσυρε την αρχική πρόταση για το άρθρο 81, που προέβλεπε ασυμβίβαστο μεταξύ της ιδιότητας του βουλευτή και του υπουργού, έπειτα από αντιδράσεις που καταγράφηκαν κατά τη συζήτηση στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Μετά τις εκλογές η τελική απόφαση
Παρά το συγκρουσιακό κλίμα της σημερινής διαδικασίας, κυβερνητικά στελέχη εκτιμούν ότι μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές θα υπάρξουν μεγαλύτερα περιθώρια συναίνεσης, κυρίως για τις αλλαγές στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών και στο άρθρο 16 για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Η τελική μορφή των αναθεωρήσεων θα καθοριστεί από τη νέα Βουλή, η οποία θα κληθεί να αποφασίσει το ακριβές περιεχόμενο των άρθρων που θα χαρακτηριστούν αναθεωρητέα.
