Στην ανάγκη δημιουργίας ενός ασφαλέστερου ψηφιακού περιβάλλοντος για τα παιδιά, με σαφείς κανόνες για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και μεγαλύτερη έμφαση στην ανάγνωση, τη γραφή και την κριτική σκέψη, αναφέρεται ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε άρθρο του στο Liberal.
Αφορμή για την τοποθέτησή του αποτέλεσε, μεταξύ άλλων, η δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ, όπου 29 πολιτείες έχουν κατηγορήσει τη Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με τρόπο που ενθαρρύνει τον εθισμό των ανηλίκων. Η εταιρεία έχει αρνηθεί τις συγκεκριμένες κατηγορίες.
Social media: Όριο ηλικίας τα 15 έτη από το 2027
Ο κ. Μαρινάκης υπογραμμίζει ότι η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να περιορίζεται σε γενικές συστάσεις, αλλά απαιτεί κανόνες και σαφή όρια.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρεται στην ελληνική πρωτοβουλία, σύμφωνα με την οποία από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται όριο ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, σύμφωνα με την πρόταση, η ευθύνη για την αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας θα βρίσκεται κυρίως στις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Παράλληλα, η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης έχει ήδη εξασφαλίσει πολιτική στήριξη από 13 κράτη-μέλη.
Όπως επισημαίνει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, πρόκειται για ένα ζήτημα που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα και επομένως απαιτεί ευρωπαϊκή αντιμετώπιση.
Δεν αρκεί μόνο το ηλικιακό όριο
Ο Παύλος Μαρινάκης ξεκαθαρίζει ότι το όριο ηλικίας αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα.
Το μεγαλύτερο ζήτημα αφορά, όπως αναφέρει, τη σχέση των παιδιών με την οθόνη, την πληροφορία, τη γλώσσα και τη μάθηση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Σουηδία, η οποία, μετά από χρόνια έντονης ψηφιοποίησης της εκπαίδευσης, επιχειρεί να επαναφέρει σε μεγαλύτερο βαθμό τα έντυπα βιβλία και το χαρτί, με στόχο περισσότερο χρόνο για διάβασμα, λιγότερη έκθεση στις οθόνες και σχολεία χωρίς κινητά τηλέφωνα.
Πρόγραμμα για την προστασία από τα fake news
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε πιλοτικά και απευθύνεται σε μαθητές ηλικίας 12 έως 18 ετών, με στόχο να επεκταθεί σε ολόκληρη τη χώρα.
Βασικός σκοπός είναι η ενίσχυση της κριτικής σκέψης και της ψηφιακής υπευθυνότητας, ώστε οι μαθητές να μπορούν να αναγνωρίζουν fake news, παραπλανητικές πληροφορίες και περιεχόμενο που έχει σχεδιαστεί για να επηρεάζει την κρίση τους.
Ο κ. Μαρινάκης συνδέει την ανάγκη αυτή με τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνεται σήμερα η πληροφορία. Η συνεχής έκθεση σε γρήγορο, αποσπασματικό και αλγοριθμικά επιλεγμένο περιεχόμενο μπορεί, όπως σημειώνει, να αυξήσει την ευαλωτότητα των παιδιών απέναντι στη χειραγώγηση και την παραπληροφόρηση.
Η πρόταση για την ταυτοποίηση των χρηστών
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην πρόταση του κυβερνητικού εκπροσώπου για ταυτοποίηση των χρηστών στο διαδίκτυο.
Ο ίδιος διευκρινίζει ότι η πρόταση δεν αφορά τον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης ή της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η βασική ιδέα είναι ότι η ανωνυμία δεν θα πρέπει να ισοδυναμεί με ατιμωρησία.
Σε περίπτωση σοβαρών αδικημάτων και εφόσον ακολουθείται η προβλεπόμενη δικαστική διαδικασία, θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα εντοπισμού του προσώπου που βρίσκεται πίσω από ένα ανώνυμο ή ψευδώνυμο προφίλ.
Η πραγματική ταυτότητα δεν θα είναι ορατή στους υπόλοιπους χρήστες, αλλά θα μπορεί να αποκαλύπτεται μέσω θεσμικών και ασφαλών μηχανισμών, όταν υπάρχει σοβαρή παρανομία και σχετική δικαστική εντολή.
«Η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σκέψη»
Στο επίκεντρο της τοποθέτησης του Παύλου Μαρινάκη βρίσκεται τελικά η ανάγκη τα παιδιά να αποκτήσουν ισχυρές βάσεις πριν και παράλληλα με την ψηφιακή τους εκπαίδευση.
Η τεχνολογία, όπως επισημαίνει, αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει την ανθρώπινη σκέψη.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι να απομακρυνθούν τα παιδιά από την ψηφιακή εποχή, αλλά να αποκτήσουν τα απαραίτητα εφόδια ώστε να μπορούν να λειτουργούν με ασφάλεια μέσα σε αυτή.
«Το ζητούμενο δεν είναι να κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από την ψηφιακή εποχή. Είναι να τα βοηθήσουμε να μπουν σε αυτήν με γερές βάσεις», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η ανάγνωση, η γραφή, η αναζήτηση της αλήθειας, η σκέψη και η αμφισβήτηση της πληροφορίας αποτελούν, όπως υπογραμμίζει, βασικές δεξιότητες για την προστασία των παιδιών όχι μόνο από τους κινδύνους του διαδικτύου, αλλά και για τη μετέπειτα ζωή τους.
