Χωρίς συμφωνία για το ενεργειακό κόστος ολοκληρώθηκε η πρώτη ημέρα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, έπειτα από περίπου 14 ώρες διαπραγματεύσεων. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών για την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών ενέργειας, αλλά και οι διαφωνίες για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δυσχέραναν την επίτευξη συμβιβασμού.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία στο υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο, ώστε να καταστεί δυνατή η εφαρμογή στοχευμένων και προσωρινών μέτρων στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι συζητήσεις συνεχίζονται με την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τη μετανάστευση, τη στήριξη της Ουκρανίας και τις προτεραιότητες του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού.
Ενέργεια: Στο τραπέζι νέα μέτρα για τις αυξήσεις των τιμών
Το ενεργειακό κόστος αποτέλεσε ένα από τα βασικά ζητήματα της Συνόδου. Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη να περιοριστούν οι επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, με παράλληλη διατήρηση των στόχων για την ενεργειακή μετάβαση και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πρόσθετες παρεμβάσεις, εφόσον κριθούν αναγκαίες, για την αντιμετώπιση των απότομων ανατιμήσεων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις διαφορές που εξακολουθούν να καταγράφονται στις τιμές ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών.
Στο πλαίσιο των συζητήσεων περιλαμβάνονται επίσης η αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό για το μεθάνιο, η πιθανή παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για βιομηχανικούς κλάδους που πλήττονται περισσότερο, καθώς και η βελτίωση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων.
Παράλληλα, εξετάζονται πρωτοβουλίες για την εθελοντική συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης, με στόχο την καλύτερη διαχείριση των αναγκών και τον περιορισμό των πιέσεων στην αγορά.
Τι ζήτησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης
Στην παρέμβασή του, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το ζήτημα της μεγαλύτερης ευελιξίας στους δημοσιονομικούς κανόνες, προκειμένου οι κυβερνήσεις να μπορούν να ανταποκρίνονται στις πιέσεις που δέχονται τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις από το ενεργειακό κόστος.
Η ελληνική θέση, όπως παρουσιάστηκε, εστιάζει στη δυνατότητα εφαρμογής προσωρινών και στοχευμένων μέτρων στήριξης, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και τις επιχειρήσεις που επηρεάζονται περισσότερο.
Σύμφωνα με την πρόταση που μετέφερε ο πρωθυπουργός, θα μπορούσε να εξεταστεί η αξιοποίηση μέρους των αυξημένων δημόσιων εσόδων που συνδέονται με τον υψηλότερο πληθωρισμό, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρείται η δημοσιονομική βιωσιμότητα.
Το βασικό επιχείρημα είναι ότι οι κυβερνήσεις χρειάζονται περιθώρια δράσης για να αντιμετωπίζουν έκτακτες οικονομικές πιέσεις, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα.
Στο επίκεντρο το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε επίσης το ζήτημα της επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Το σύστημα αποτελεί βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών, ωστόσο η συζήτηση αφορά το κατά πόσο χρειάζονται προσαρμογές ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι σημερινές οικονομικές και ενεργειακές συνθήκες.
Το ζητούμενο για τα κράτη-μέλη είναι να περιοριστεί η επιβάρυνση της βιομηχανίας και να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητά της, χωρίς να εγκαταλειφθούν οι στόχοι της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση.
Προϋπολογισμός ΕΕ: Στόχος η συμφωνία έως το τέλος του 2026
Οι διαφωνίες στη Σύνοδο αφορούσαν και το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο καθορίζει τις χρηματοδοτικές προτεραιότητες και τις δαπάνες της Ένωσης για τα επόμενα χρόνια.
Οι ηγέτες εξέτασαν τα βασικά σημεία που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν συμβιβασμό, λαμβάνοντας υπόψη την επικαιροποιημένη διαπραγματευτική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας.
Παράλληλα, κάλεσαν τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να εντείνει τις προσπάθειες για την προώθηση των διαπραγματεύσεων.
Ο στόχος που έχει τεθεί είναι να επιτευχθεί συμφωνία έως το τέλος του 2026, ώστε να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες νομοθετικές διαδικασίες μέσα στο 2027 και να διασφαλιστεί η ομαλή χρηματοδότηση των δικαιούχων από τον Ιανουάριο του 2028.
Ωστόσο, οι πολύωρες συνομιλίες δεν οδήγησαν σε ουσιαστική προσέγγιση των θέσεων. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Politico που αναφέρεται στις διαπραγματεύσεις, ο επόμενος σημαντικός γύρος συζητήσεων για τον προϋπολογισμό αναμένεται τον Νοέμβριο.
Διεύρυνση της ΕΕ: Ουκρανία, Μολδαβία και Δυτικά Βαλκάνια
Στην ατζέντα της Συνόδου βρέθηκε και η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με έμφαση στην πρόοδο των υποψήφιων χωρών και στις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την ενταξιακή τους πορεία.
Ο Αντόνιο Κόστα αναφέρθηκε στις διακυβερνητικές διασκέψεις με το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και την Αλβανία, επισημαίνοντας τη σημασία των μεταρρυθμίσεων για την πρόοδο της διαδικασίας.
Το ζήτημα συνδέεται και με ευρύτερες συζητήσεις για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών, την ανταγωνιστικότητα και την ικανότητα της Ένωσης να ανταποκρίνεται στις γεωπολιτικές προκλήσεις.
Μετανάστευση, Ουκρανία και ασφάλεια στη δεύτερη ημέρα
Οι εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνεχίζονται με θέματα που αφορούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τη μεταναστευτική πολιτική και τη στήριξη της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με το Politico, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι αναμενόταν να απευθύνει έκκληση για πρόσθετη ευρωπαϊκή βοήθεια, ενώ οι ηγέτες επρόκειτο να εξετάσουν τις εξελίξεις στον πόλεμο και τις επιπτώσεις τους στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Στην ατζέντα περιλαμβάνονται ακόμη οι ρωσικές υβριδικές επιθέσεις, η ασφάλεια στη θάλασσα και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Στο μεταναστευτικό, οι συζητήσεις επικεντρώνονται στην προστασία των εξωτερικών συνόρων και στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Η πρώτη ημέρα της Συνόδου ανέδειξε τις δυσκολίες διαμόρφωσης κοινής ευρωπαϊκής στάσης για το ενεργειακό κόστος και τις δημοσιονομικές προτεραιότητες. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν οι διαπραγματεύσεις θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη της οικονομίας και των πολιτών.
