Σε εφαρμογή τίθεται η νέα ρύθμιση για την ένταξη στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ) συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων στα νοσοκομεία και τα Κέντρα Υγείας του ΕΣΥ, καθώς και στο ΕΚΑΒ.
Η ρύθμιση αφορά την κύρια και την επικουρική ασφάλιση και προβλέπει, υπό συγκεκριμένες ασφαλιστικές και χρονικές προϋποθέσεις, τη δυνατότητα για πλήρη συνταξιοδότηση στο 62ο έτος της ηλικίας.
Με την εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης δίνονται οδηγίες για την εφαρμογή του άρθρου 40 του ν. 5316/2026, το οποίο αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων που υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου.
Ποιοι εργαζόμενοι εντάσσονται στα ΒΑΕ
Η νέα ρύθμιση αφορά εργαζομένους που απασχολούνται αποκλειστικά στις ειδικότητες που προβλέπει η διάταξη.
Συγκεκριμένα, αφορά:
-
Νοσηλευτές
-
Βοηθούς νοσηλευτών
-
Οδηγούς ασθενοφόρων
-
Βοηθούς ασθενοφόρων – διασώστες
Οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι πρέπει να απασχολούνται σε νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας του ΕΣΥ ή στο ΕΚΑΒ και να υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου.
Με τη νέα διάταξη, οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης των συγκεκριμένων ασφαλισμένων εξομοιώνονται με εκείνες που ισχύουν για αντίστοιχες ειδικότητες οι οποίες υπάγονται στον Κανονισμό ΒΑΕ του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Ποιοι μπορούν να πάρουν πλήρη σύνταξη στα 62
Το βασικό σημείο της ρύθμισης αφορά τη δυνατότητα πλήρους σύνταξης λόγω γήρατος στο 62ο έτος.
Για να θεμελιωθεί το σχετικό δικαίωμα απαιτούνται τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης.
Από αυτά, τα 12 έτη θα πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί σε μία από τις ειδικότητες που καλύπτει η ρύθμιση, δηλαδή ως νοσηλευτής, βοηθός νοσηλευτή, οδηγός ή βοηθός ασθενοφόρου-διασώστης.
Υπάρχει, όμως, και μία ακόμη κρίσιμη προϋπόθεση. Τουλάχιστον τρία έτη απασχόλησης στις συγκεκριμένες ειδικότητες πρέπει να βρίσκονται μέσα στην τελευταία 17ετία πριν από τη συμπλήρωση του απαιτούμενου ορίου ηλικίας ή πριν από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης.
Επομένως, δεν αρκεί μόνο η συμπλήρωση του συνολικού απαιτούμενου χρόνου. Εξετάζεται και πότε πραγματοποιήθηκε η απασχόληση σε καθεστώς που μπορεί να υπαχθεί στα ΒΑΕ.
ΒΑΕ: Γιατί είναι κρίσιμη η 6η Ιανουαρίου 2027
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους ενδιαφερόμενους στην προθεσμία υποβολής της αίτησης.
Ο νόμος δημοσιεύθηκε στις 6 Ιουλίου 2026 και προβλέπει αποκλειστική προθεσμία έξι μηνών για την υποβολή αίτησης υπαγωγής στο νέο καθεστώς.
Ως αποτέλεσμα, η 6η Ιανουαρίου 2027 αποτελεί την κρίσιμη ημερομηνία για την υποβολή των αιτήσεων.
Η αίτηση κατατίθεται στην αρμόδια υπηρεσία εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα στον οποίο υπηρετεί ο ασφαλισμένος. Η ίδια αίτηση καλύπτει τόσο την κύρια όσο και την επικουρική ασφάλιση.
Η τήρηση της προθεσμίας είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς προβλέπεται ότι εκπρόθεσμες αιτήσεις δεν γίνονται δεκτές.
Η ένταξη στα ΒΑΕ δεν γίνεται αυτόματα
Ένα από τα βασικά σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι εργαζόμενοι είναι ότι η ένταξη στο καθεστώς των ΒΑΕ δεν πραγματοποιείται αυτόματα.
Για την κύρια ασφάλιση η υπαγωγή είναι προαιρετική και απαιτείται η υποβολή σχετικής αίτησης από τον εργαζόμενο.
Εφόσον, όμως, ο ασφαλισμένος επιλέξει την υπαγωγή στα ΒΑΕ για την κύρια ασφάλιση, τότε καθίσταται υποχρεωτική και η αντίστοιχη υπαγωγή στην επικουρική ασφάλιση.
Παράλληλα, η υπαγωγή δεν έχει αναδρομική ισχύ από τις 6 Ιουλίου 2026.
Η έναρξη της υπαγωγής πραγματοποιείται από την πρώτη ημέρα του μεθεπόμενου μήνα μετά την υποβολή της αίτησης. Επομένως, ο χρόνος κατάθεσης της αίτησης επηρεάζει και το πότε ξεκινά η καταβολή των πρόσθετων ασφαλιστικών εισφορών.
Πόσο αυξάνονται οι ασφαλιστικές εισφορές
Η υπαγωγή στα ΒΑΕ συνοδεύεται από πρόσθετη ειδική ασφαλιστική εισφορά.
Για τον κλάδο της κύριας σύνταξης, η πρόσθετη εισφορά ανέρχεται συνολικά σε 3,60%, με την επιβάρυνση να κατανέμεται ως εξής:
-
2,20% για τον εργαζόμενο
-
1,40% για τον εργοδότη
Για την επικουρική ασφάλιση προβλέπεται πρόσθετη εισφορά 2%, η οποία κατανέμεται σε:
-
1,25% για τον εργαζόμενο
-
0,75% για τον εργοδότη
Έτσι, η επιλογή της υπαγωγής στα ΒΑΕ συνεπάγεται υψηλότερες ασφαλιστικές κρατήσεις, με αντάλλαγμα την υπαγωγή στο ειδικό συνταξιοδοτικό καθεστώς.
Μπορούν να εξαγοραστούν προηγούμενα χρόνια
Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για αναγνώριση μέσω εξαγοράς προηγούμενου χρόνου πραγματικής απασχόλησης στις συγκεκριμένες ειδικότητες.
Η δυνατότητα αυτή αφορά εργαζομένους που χρειάζονται τον συγκεκριμένο χρόνο προκειμένου να συμπληρώσουν τις απαιτήσεις για συνταξιοδότηση με τις διατάξεις των ΒΑΕ.
Μπορεί, δηλαδή, να αναγνωριστεί προηγούμενος χρόνος πραγματικής απασχόλησης ως νοσηλευτής, βοηθός νοσηλευτή, οδηγός ή βοηθός ασθενοφόρου-διασώστης, ώστε να συμπληρωθούν τα απαιτούμενα 12 έτη, αλλά και η προϋπόθεση των τριών ετών μέσα στην τελευταία 17ετία.
Η αναγνώριση πραγματοποιείται υποχρεωτικά και στην επικουρική ασφάλιση για το ίδιο χρονικό διάστημα που αναγνωρίζεται στην κύρια ασφάλιση.
Πώς υπολογίζεται η εξαγορά του χρόνου
Για κάθε μήνα που αναγνωρίζεται, ο ασφαλισμένος καλείται να καταβάλει το σύνολο της πρόσθετης ειδικής εισφοράς ΒΑΕ, δηλαδή τόσο το ποσοστό που αντιστοιχεί στον ίδιο όσο και εκείνο που αντιστοιχεί στον εργοδότη.
Ο υπολογισμός γίνεται με βάση το ποσοστό που ισχύει κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης εξαγοράς και επί των συντάξιμων αποδοχών του ασφαλισμένου για τον ίδιο μήνα.
Η ίδια διαδικασία εφαρμόζεται και στην επικουρική ασφάλιση για το αντίστοιχο χρονικό διάστημα.
Τι ισχύει για την επικουρική σύνταξη
Για τη θεμελίωση δικαιώματος επικουρικής σύνταξης απαιτούνται τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης.
Επιπλέον, ο ασφαλισμένος θα πρέπει να συνταξιοδοτείται για την ίδια αιτία και από τον κλάδο κύριας ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένα ειδικό ασφαλιστικό πλαίσιο για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ, οι οποίοι μπορούν, εφόσον πληρούν όλες τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αξιοποιήσουν το καθεστώς των ΒΑΕ για πλήρη συνταξιοδότηση στα 62 αντί του γενικού ορίου των 67 ετών.
Το σημαντικότερο πρακτικό σημείο για όσους ενδιαφέρονται να ενταχθούν στη νέα ρύθμιση είναι η έγκαιρη υποβολή της αίτησης, καθώς η 6η Ιανουαρίου 2027 αποτελεί την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπεται για την υπαγωγή στο συγκεκριμένο καθεστώς.
